कार्यस्य न भवेत् सिद्ध्यै तस्माद् अव्याकुलाय च असंपूर्णे स्वधर्मे हि किम् अनिष्टं न जायते
काम पूर्ण होत नाही, म्हणून मन अस्वस्थ करू नये; कारण स्वतःचा धर्म अपूर्ण असताना कोणतेही अशुभ घडू शकते.
ताभ्यां यत् पूर्ववृत्तान्तं तद् अप्य् उक्तं मयानघ आयुषस् तु सुतः श्रीमान् धन्वन्तरिर् उदारधीः
मी त्या दोघांना पूर्वीची गोष्टही सांगितली—'आयुषाचा पुत्र, धन्वंतरी, हा तेजस्वी आणि उदार मनाचा होता.'
तमसा च कृतं विघ्नं विष्णुना तच् च नाशितम् पूर्वजन्मसु वृत्तान्तम् इत्यादि परिकीर्तितम्
अंधकारामुळे अडथळा निर्माण झाला आणि तो विष्णूंनी दूर केला; पूर्वजन्मातील घटना वगैरे मी सांगितल्या.
तच् छ्रुत्वा विस्मितौ चोभौ माम् एव पुनर् ऊचतुः
हे ऐकून ते दोघेही आश्चर्यचकित झाले आणि पुन्हा माझ्याशी बोलले.
तद्दोषप्रतिबन्धस् तु केन स्यात् सुरसत्तम
त्या दोषामुळे आलेला अडथळा कशाने दूर होईल, हे सांग, हे श्रेष्ठ देवता.
पुनर् ध्यात्वा ताव् अवदं श्रूयतां दोषकारकम् कारणं सर्वसिद्धीनां दुःखसंसारतारणम्
पुन्हा ध्यान करून मी त्यांना सांगितले—'त्या दोषाचे कारण, सर्व सिद्धीचे मूळ आणि दुःखाच्या समुद्रातून पार जाण्याचा उपाय ऐका.'
शरणं तप्तचित्तानां निर्वाणं जीवताम् अपि गत्वा तु गौतमीं देवीं स्तूयेतां हरिशंकरौ
ज्यांचे मन दुःखाने जळते त्यांना हेच आश्रय आहे, जिवंत असतानाही हेच मुक्ती आहे; गौतमी देवीकडे जाऊन त्यांनी हरि आणि शंकराची स्तुती करावी.
नोपायो ऽन्यो ऽस्ति संशुद्ध्यै तौ तां हित्वा जगत्त्रये तदैव जग्मतुर् उभौ गौतमीं मुनिसत्तम स्नातौ कृतक्षणौ चोभौ देवौ तुष्टुवतुर् मुदा
शुद्धीसाठी दुसरा कोणताही उपाय नाही; म्हणून त्यांनी सर्व सोडून लगेच गौतमीकडे गेले. योग्य वेळी स्नान करून, दोन्ही देवांनी आनंदाने तिची स्तुती केली.
नमो मत्स्याय कूर्माय वराहाय नमो नमः नरसिंहाय देवाय वामनाय नमो नमः
मत्स्य, कूर्म, वराह यांना नमस्कार, पुन्हा पुन्हा नमस्कार! नरसिंह, वामन या देवाला नमस्कार, पुन्हा पुन्हा नमस्कार!
नमो ऽस्तु हयरूपाय त्रिविक्रम नमो ऽस्तु ते नमो ऽस्तु बुद्धरूपाय रामरूपाय कल्किने
हयग्रीव, त्रिविक्रम तुला नमस्कार! बुद्धरूप, रामरूप आणि कल्कीरूप तुला नमस्कार!
अनन्तायाच्युतायेश जामदग्न्याय ते नमः वरुणेन्द्रस्वरूपाय यमरूपाय ते नमः
अनंत, अच्युत, प्रभो, जमदग्नीपुत्र तुला नमस्कार! वरुण, इंद्र, यम यांच्या रूपातील तुला नमस्कार!
परमेशाय देवाय नमस् त्रैलोक्यरूपिणे बिभ्रत्सरस्वतीं वक्त्रे सर्वज्ञो ऽसि नमो ऽस्तु ते
परमेश्वर, देव, त्रैलोक्यरूप असलेल्या तुला नमस्कार! तुझ्या मुखावर सरस्वती वास करते, तू सर्वज्ञ आहेस—तुला नमस्कार!
लक्ष्मीवान् अस्य् अतो लक्ष्मीं बिभ्रद् वक्षसि चानघ बहुबाहूरुपादस् त्वं बहुकर्णाक्षिशीर्षकः त्वाम् एव सुखिनं प्राप्य बहवः सुखिनो ऽभवन्
हे पापरहित प्रभो, तुझ्यावर लक्ष्मीची कृपा आहे, तुझ्या छातीवर लक्ष्मी वसते. तुझ्या अनेक बाहू, उरू, पाय, कान, डोळे आणि डोकी आहेत. जे अनेक जण तुझ्या आनंदस्वरूपाला प्राप्त झाले, ते स्वतःही सुखी झाले.
तावन् निःश्रीकता पुंसां मालिन्यं दैन्यम् एव वा यावन् न यान्ति शरणं हरे त्वां करुणार्णवम्
जोपर्यंत लोक, हे करुणासागर हरि, तुझ्या शरण येत नाहीत, तोपर्यंत त्यांना लक्ष्मी मिळत नाही, आणि ते अपवित्रतेने किंवा दुःखाने त्रस्त राहतात.
सूक्ष्मं परं जोतिर् अनन्तरूपम् ओंकारमात्रं प्रकृतेः परं यत् चिद्रूपम् आनन्दमयं समस्तम् एवं वदन्तीश मुमुक्षवस् त्वाम्
मुक्तीची इच्छा असणारे लोक तुला सूक्ष्म, परम, अनंत तेज, ॐकाराचा सार, प्रकृतीच्या पलीकडचे, चैतन्यस्वरूप, पूर्ण आनंदमय असेच मानतात.
आराधयन्त्य् अत्र भवन्तम् ईशं महामखैः पञ्चभिर् अप्य् अकामाः संसारसिन्धोः परम् आप्तकामा विशन्ति दिव्यं भुवनं वपुस् ते
इथे, ज्या लोकांना काही इच्छा नाही, तेही पाच प्रकारच्या मोठ्या यज्ञांनी तुझी पूजा करतात, सर्व इच्छा पूर्ण करून ते संसाराच्या समुद्रातून पार जातात आणि तुझ्या दिव्य लोकात प्रवेश करतात.
सर्वेषु सत्त्वेषु समत्वबुद्ध्या संवीक्ष्य षट्सूर्मिषु शान्तभावाः ज्ञानेन ते कर्मफलानि हित्वा ध्यानेन ते त्वां प्रविशन्ति शंभो
सर्व प्राण्यांमध्ये समत्वाची भावना ठेवून, सहा तरंग ओळखून, शांत वृत्तीने, ते ज्ञानाने कर्मफळे सोडतात आणि ध्यानाने, हे शंभो, तुझ्यात विलीन होतात.
न जातिधर्माणि न वेदशास्त्रं न ध्यानयोगो न समाधिधर्मः रुद्रं शिवं शंकरं शान्तिचित्तं भक्त्या देवं सोमम् अहं नमस्ये
ना जात, ना कर्तव्य, ना वेदशास्त्र, ना ध्यानयोग, ना समाधी—हे काहीच नाही; मी भक्तीने रुद्र, शिव, शंकर, शांतचित्त सोम या देवतेला वंदन करतो.
मूर्खो ऽपि शंभो तव पादभक्त्या समाप्नुयान् मुक्तिमयीं तनुं ते ज्ञानेषु यज्ञेषु तपःसु चैव ध्यानेषु होमेषु महाफलेषु
मूर्ख माणूससुद्धा, हे शंभो, तुझ्या पादांची भक्ती केल्याने मुक्तिस्वरूप तुझ्या देहाला प्राप्त होतो; ज्ञान, यज्ञ, तप, ध्यान, होम आणि मोठ्या फळांमध्येही हेच घडते.
संपन्नम् एतत् फलम् उत्तमं यत् सोमेश्वरे भक्तिर् अहर्निशं यत् सर्वस्य जीवस्य सदा प्रियस्य फलस्य दृष्टस्य तथा श्रुतस्य
हेच श्रेष्ठ फळ मिळाले—सोमेश्वराची रात्रंदिवस भक्ती, जी सर्व जीवांना नेहमी प्रिय आहे, हे फळ प्रत्यक्ष पाहिले आणि ऐकलेले आहे.
स्वर्गस्य मोक्षस्य जगन्निवास सोपानपङ्क्तिस् तव भक्तिर् एषा त्वत्पादसंप्राप्तिफलाप्तये तु सोपानपङ्क्तिं न वदन्ति धीराः
हे तुझ्या भक्तीचे सोपान म्हणजेच स्वर्ग आणि मुक्तीला जाण्याचा मार्ग आहे, हे जगाचे निवासस्थान; तुझ्या पादांना मिळवण्याचे फळ मिळावे म्हणून हे सोपान आहे, पण ज्ञानी लोक याला फक्त सोपान म्हणत नाहीत.
तस्माद् दयालो मम भक्तिर् अस्तु नैवास्त्य् उपायस् तव रूपसेवा आत्मीयम् आलोक्य महत्त्वम् ईश पापेषु चास्मासु कुरु प्रसादम्
म्हणून, हे दयाळू, माझ्या मनात तुझी भक्ती असू दे. तुझ्या रूपाची सेवा करण्याचा खरा मार्ग नाही. तुझं मोठेपण पाहून, हे ईशा, आमच्यासारख्या पापींवरही कृपा कर.
स्थूलं च सूक्ष्मं त्वम् अनादि नित्यं पिता च माता यद् असच् च सच् च एवं स्तुतो यः श्रुतिभिः पुराणैर् नमामि सोमेश्वरम् ईशितारम्
तू स्थूल आणि सूक्ष्म, अनादि आणि नित्य, वडील आणि आई, असत्य आणि सत्य दोन्ही आहेस. वेद आणि पुराणांनी जसा तुझा गौरव केला, तसा मी सोमेश्वर, या सर्वांचा ईश्वर, तुला वंदन करतो.
ततः प्रीतौ हरिहराव् ऊचतुस् त्रिदशेश्वरौ
मग प्रसन्न होऊन, हरि आणि हर, हे दोन्ही देवतांचे स्वामी, बोलले.
व्रियतां यन् मनोभीष्टं यद् वरं चातिदुर्लभम्
तुझ्या मनात जे काही हवे आहे, जरी ते अतिशय दुर्मिळ असले, तरी माग.
इन्द्रः प्राह सुरेशानं मद्राज्यं तु पुनः पुनः जायते भ्रश्यते चैव तत् पापम् उपशाम्यताम्
इंद्राने देवतांच्या स्वामीला म्हटले: माझे राज्य पुन्हा पुन्हा मिळते आणि पुन्हा पुन्हा जाते; हे दुःख कायमचे संपावे.
यथा स्थिरो ऽहं राज्ये स्यां सर्वं स्यान् निश्चलं मम सुप्रीतौ यदि देवेशौ सर्वं स्यान् निश्चलं सदा
माझे राज्य स्थिर राहो, माझ्या सर्व गोष्टी अढळ राहोत. जर तुम्ही, हे देवतांचे स्वामी, खरोखरच प्रसन्न असाल, तर सर्व काही नेहमी अचल राहो.
तथेति हरिवाक्यं ताव् अभिनन्द्येदम् ऊचतुः परं प्रसादम् आपन्नौ ताव् आलोक्य स्मिताननौ
'तसेच होईल'—हरीचे हे शब्द दोघांनी आनंदाने मान्य केले आणि हे बोलले. त्यांना पाहून, त्यांच्या चेहऱ्यावर हास्य फुलले आणि दोघांनी परम कृपा मिळवली.
निरपायनिराधारनिर्विकारस्वरूपिणौ शरण्यौ सर्वलोकानां भुक्तिमुक्तिप्रदाव् उभौ
ते दोघे, ज्यांचे स्वरूप नाशरहित, आधाररहित आणि बदलरहित आहे, सर्व लोकांचे आश्रयस्थान आहेत, भोग आणि मोक्ष देणारे आहेत.
त्रिदैवत्यं महातीर्थं गौतमी वाञ्छितप्रदा तस्याम् अनेन मन्त्रेण कुरुतां स्नानम् आदरात्
त्रैविध्य देवता, हे महान तीर्थ, गौतमी, इच्छा पूर्ण करणारी—तेथे या मंत्राने श्रद्धेने स्नान करावे.