पतिं देहि जगन्माता राजानम् अतितेजसम्
'जगाची माता, आम्हाला तेजस्वी राजा असा पती दे.'
तदोवाच नदी गङ्गा ओषधीस् ता इदं वचः
मग गंगा नदीने त्या औषधींना असे सांगितले—
अहं चामृतरूपास्मि ओषध्यो मातरो ऽमृताः तादृशं चामृतात्मानं पतिं सोमं ददामि वः
'मी अमृतस्वरूप आहे आणि तुम्ही औषधी माता अमर आहात. मी तुम्हाला अमृतात्मा असा सोम पती म्हणून देईन.'
देवाश् च ऋषयो वाक्यं मेनिरे सोम एव च ओषध्यश् चापि तद् वाक्यं ततो जग्मुः स्वम् आलयम्
देव, ऋषी, सोम आणि त्या औषधींनी हे वचन मान्य केले आणि सर्वजण आपल्या आपल्या घरी परतले.
यत्र चापुर् महौषध्यो राजानम् अमृतात्मकम् सोमं समस्तसंतापपापसंघनिवारकम्
तेथे त्या महान औषधींना अमृतस्वरूप, सर्व दुःख आणि पापांचा नाश करणारा सोम राजा मिळाला.
सोमतीर्थं तु तत् ख्यातं सोमपानफलप्रदम् तत्र स्नानेन दानेन पितरः स्वर्गम् आप्नुयुः
ते स्थळ सोमतीर्थ म्हणून प्रसिद्ध आहे, जेथे सोमपानाचे फळ मिळते. तिथे स्नान आणि दान केल्याने पितरांना स्वर्गप्राप्ती होते.
य इदं शृणुयान् नित्यं पठेद् वा भक्तितः स्मरेत् दीर्घम् आयुर् अवाप्नोति स पुत्री धनवान् भवेत्
जो हा प्रसंग रोज ऐकतो, भक्तीने वाचतो किंवा आठवतो, त्याला दीर्घायुष्य, संपत्ती आणि संतती मिळते.
धान्यतीर्थम् इति ख्यातं सर्वकामप्रदं नृणाम् सुभिक्षं क्षेमदं पुंसां सर्वापद्विनिवारणम्
ते धान्यतीर्थ म्हणून प्रसिद्ध आहे, जे सर्व इच्छा पूर्ण करणारं, भरपूर अन्नधान्य देणारं, सुखदायक आणि सर्व संकटांचं निवारण करणारं आहे.
ओषध्यः सोमराजानं पतिं प्राप्य मुदान्विताः ऊचुः सर्वस्य लोकस्य गङ्गायाश् चेप्सितं वचः
औषधींना सोम राजा पती मिळाल्याने त्या आनंदित झाल्या आणि सर्व लोकांची व गंगेची इच्छा असलेलं वचन बोलल्या.
वैदिकी पुण्यगाथास्ति यां वै वेदविदो विदुः भूमिं सस्यवतीं कश्चिन् मातरं मातृसंमिताम्
वैदिक पुण्यकथा आहे, जी वेदज्ञ लोकांना माहीत आहे—ज्याने सुपीक जमीन दिली, ती आईसमान माता मिळवली.
गङ्गासमीपे यो दद्यात् सर्वकामान् अवाप्नुयात् भूमिं सस्यवतीं गाश् च ओषधीश् च मुदान्वितः
जो गंगेच्या सान्निध्यात दान करतो, त्याला सर्व इच्छा मिळतात—सुपीक जमीन, गायी आणि औषधी, हे सगळं आनंदाने मिळतं.
विष्णुब्रह्मेशरूपाय यो दद्याद् भक्तिमान् नरः सर्वं तद् अक्षयं विद्यात् सर्वकामान् अवाप्नुयात्
जो भक्तिभावाने विष्णू, ब्रह्मा आणि शंकरस्वरूपाला दान करतो, त्याचं सर्व काही अक्षय होतं आणि त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
ओषध्यः सोमराजन्याः सोमश् चाप्य् ओषधीपतिः इति ज्ञात्वा ब्रह्मविद ओषधीर् यः प्रदास्यति
औषधी या सोमाच्या वंशातील आहेत आणि सोम हा औषधींचा राजा आहे, हे जाणून जो ब्रह्मज्ञानी औषधी दान करतो,
सर्वान् कामान् अवाप्नोति ब्रह्मलोके महीयते ता एव सोमराजन्याः प्रीताः प्रोचुः पुनः पुनः
तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि ब्रह्मलोकात सन्मान मिळवतो. त्या सोमवंशीय औषधींनी आनंदाने पुन्हा पुन्हा असे सांगितले.
यो ऽस्मान् ददाति गङ्गायां तं राजन् पारयामसि त्वम् उत्तमश् चौषधीश त्वदधीनं चराचरम्
राजा, जो कोणी आम्हाला गंगेमध्ये अर्पण करतो, त्याला आम्ही पार नेतो; आणि औषधींच्या अधिपती, तुझ्या अधीन सर्व चराचर आहे.
ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा यो ऽस्मान् ददाति विप्रेभ्यस् तं राजन् पारयामसि
औषधी soma या राजासोबत संवाद करतात; राजा, जो कोणी आम्हाला ब्राह्मणांना देतो, त्याला आम्ही पार नेतो.
वयं च ब्रह्मरूपिण्यः प्राणरूपिण्य एव च यो ऽस्मान् ददाति विप्रेभ्यस् तं राजन् पारयामसि
आम्ही ब्रह्मरूप आणि प्राणरूप आहोत; राजा, जो कोणी आम्हाला ब्राह्मणांना देतो, त्याला आम्ही पार नेतो.
अस्मान् ददाति यो नित्यं ब्राह्मणेभ्यो जितव्रतः उपास्तिर् अस्ति सास्माकं तं राजन् पारयामसि
जो नेहमी व्रत पाळून आम्हाला ब्राह्मणांना देतो, राजा, त्याच्यावर आमची कृपा आहे; त्याला आम्ही पार नेतो.
स्थावरं जङ्गमं किंचिद् अस्माभिर् व्यापृतं जगत् यो ऽस्मान् ददाति विप्रेभ्यस् तं राजन् पारयामसि
या जगात स्थावर किंवा जंगम, जे काही आमच्यामुळे व्यापले आहे—राजा, जो कोणी आम्हाला ब्राह्मणांना देतो, त्याला आम्ही पार नेतो.
हव्यं कव्यं यद् अमृतं यत् किंचिद् उपभुज्यते तद्गरीयश् च यो दद्यात् तं राजन् पारयामसि
होम, पितरांना अर्पण, अमृत किंवा जे काही श्रेष्ठ अर्पण केले जाते—राजा, जो कोणी ते देतो, त्याला आम्ही पार नेतो.
इत्य् एतां वैदिकीं गाथां यः शृणोति स्मरेत वा पठते भक्तिम् आपन्नस् तं राजन् पारयामसि
जो कोणी ही वैदिक गाथा ऐकतो, आठवतो किंवा भक्तीने म्हणतो, राजा, त्याला आम्ही पार नेतो.
यत्रैषा पठिता गाथा सोमेन सह राज्ञा गङ्गातीरे चौषधीभिर् धान्यतीर्थं तद् उच्यते
जिथे ही गाथा soma राजासोबत, गंगेच्या काठी औषधींसह पठण केली जाते, तेथे ते धान्याचे पवित्र तीर्थ मानले जाते.
ततः प्रभृति तत् तीर्थम् औषध्यं सौम्यम् एव च अमृतं वेदगाथं च मातृतीर्थं तथैव च
त्या क्षणापासून ते तीर्थ औषधीमय, मंगल, अमृतमय, वैदिक आणि मातृतीर्थ असेच होते.
एषु स्नानं जपो होमो दानं च पितृतर्पणम् अन्नदानं तु यः कुर्यात् तद् आनन्त्याय कल्पते
जो कोणी तिथे स्नान, जप, होम, दान, पितरांना तर्पण किंवा अन्नदान करतो, त्याला अनंत पुण्य मिळते.
षट्शताधिकसाहस्रं तीर्थानां तीरयोर् द्वयोः सर्वपापनिहन्तॄणां सर्वसंपद्विवर्धनम्
दोन्ही काठांवर सहाशे हजारांहून अधिक तीर्थस्थाने आहेत, जी सर्व पापांचा नाश करणारी आणि सर्व संपत्ती वाढवणारी आहेत.
विदर्भासंगमं पुण्यं रेवतीसंगमं तथा तत्र यद् वृत्तम् आख्यास्ये यत् पुराणविदो विदुः
विदर्भ संगम आणि रेवती संगम हे दोन्ही पवित्र आहेत. तिथे जे घडले ते मी सांगतो, जसे पुराणज्ञ लोक जाणतात.
भरद्वाज इति ख्यात ऋषिर् आसीत् तपोधिकः तस्य स्वसा रेवतीति कुरूपा विकृतस्वरा
भरद्वाज नावाचा एक ऋषी होता, जो मोठ्या तपस्वी म्हणून प्रसिद्ध होता. त्याची बहीण रेवती, कुरूप आणि विकृत आवाजाची होती.
तां दृष्ट्वा विकृतां भ्राता भरद्वाजः प्रतापवान् चिन्तया परया युक्तो गङ्गाया दक्षिणे तटे
आपली विकृत बहीण पाहून, बलाढ्य भरद्वाज खोल विचारात गंगेच्या दक्षिण काठी उभा राहिला.
कस्मै दद्याम् इमां कन्यां स्वसारं भीषणाकृतिम् न कश्चित् प्रतिगृह्णाति दातव्या च स्वसा तथा
ही भीषण रूपाची बहीण कोणाला द्यावी? कोणीही तिला स्वीकारणार नाही, पण बहीण द्यावीच लागते.
अहो भूयान् न कस्यापि कन्या दुःखैककारणम् मरणं जीवतो ऽप्य् अस्य प्राणिनस् तु पदे पदे
अहो, कोणासाठीही कन्या ही दुःखाचे एकमेव कारण नाही का? प्रत्येक पावलावर जिवंत असतानाही मृत्यूच वाटतो.