लक्षितो ऽसि महाराज यत् ते मनसि वर्तते यच् छूरसेन कृत्यं स्याद् अनुजानीहि मां ततः
राजन, तुमच्या मनात जे आहे ते मी ओळखलं आहे; शूरसेनेत जे काही करायचं असेल, त्यासाठी मला परवानगी द्या.
वृद्धामात्यवचः श्रुत्वा भूषणाच्छादनोक्तिभिः संपूज्य प्रेषयाम् आस महत्या सेनया सह
वृद्ध मंत्र्याचे शब्द ऐकून, दागिने आणि वस्त्र देऊन त्याचा सन्मान केला आणि मोठ्या सैन्यासह त्याला पाठवलं.
स पूर्वदेशम् आगत्य महाराजं समेत्य च संपूज्य विविधैर् वाक्यैर् उपायैर् नीतिसंभवैः
तो पूर्व दिशेला जाऊन, त्या महान राजाची भेट घेतली आणि राजकारणातील विविध उपायांनी, गोड शब्दांनी त्याचा सन्मान केला.
महाराजसुतायाश् च भोगवत्या महामतिः शूरसेनस्य नृपतेः सूनोर् नागस्य धीमतः
शूरसेन या राजाचा बुद्धिमान पुत्र नाग नावाचा, भोगवती या राजकन्येच्या सहवासाची इच्छा धरू लागला.
विवाहायाकरोत् संधिं मिथ्यामिथ्यावचोउक्तिभिः पूजयाम् आस नृपतिं भूषणाच्छादनादिभिः
लग्नासाठी त्याने खरी-खोटी वचने सांगून संधी साधली आणि दागिने, वस्त्रे व इतर भेटवस्तू देऊन राजाचा सन्मान केला.
अवाप्य पूजां नृपतिर् ददामीत्य् अवदत् तदा तत आगत्य राज्ञे ऽसौ वृद्धामात्यो महामतिः
राजाचा सन्मान मिळाल्यावर राजा म्हणाला, 'मी देईन.' त्यानंतर तो बुद्धिमान वृद्ध मंत्री राजाकडे आला.
शूरसेनाय तद् वृत्तं वैवाहिकम् अवेदयत् ततो बहुतिथे काले वृद्धामात्यो महामतिः
त्याने शूरसेनाला त्या विवाहाची बातमी सांगितली. खूप दिवसांनी तो वृद्ध मंत्री, जो अत्यंत बुद्धिमान होता,
पुनर् बलेन महता वस्त्रालंकारभूषितः जगाम तरसा सर्वैर् अन्यैश् च सचिवैर् वृतः
पुन्हा एकदा मोठ्या थाटात, सुंदर वस्त्रे व दागिने घालून, सर्व इतर मंत्र्यांसह वेगाने निघाला.
विवाहाय महामात्यो महाराजाय बुद्धिमान् सर्वं प्रोवाच वृद्धो ऽसाव् अमात्यः सचिवैर् वृतः
लग्नासाठी तो बुद्धिमान वृद्ध मंत्री, आपल्या सहकाऱ्यांसह, राजाकडे गेला आणि सर्व गोष्टी सांगितल्या.
अत्रागन्तुं न चायाति शूरसेनस्य भूपतेः पुत्रो नाग इति ख्यातो बुद्धिमान् गुणसागरः
इथे शूरसेन राजाचा सुपुत्र, गुणांचा सागर आणि प्रसिद्ध असा नाग, येत नाही.
क्षत्रियाणां विवाहाश् च भवेयुर् बहुधा नृप तस्माच् छस्त्रैर् अलंकारैर् विवाहः स्यान् महामते
राजा, क्षत्रियांचे विवाह अनेक प्रकारे होतात. म्हणून, बुद्धिमान राजानो, शस्त्र व दागिने यांसह विवाह व्हावा.
क्षत्रिया ब्राह्मणाश् चैव सत्यां वाचं वदन्ति हि तस्माच् छस्त्रैर् अलंकारैर् विवाहस् त्व् अनुमन्यताम्
क्षत्रिय आणि ब्राह्मण नेहमी सत्य बोलतात. म्हणून, शस्त्र व दागिने यांसह विवाह मान्य करावा.
वृद्धामात्यवचः श्रुत्वा विजयो राजसत्तमः मेने वाक्यं तथा सत्यम् अमात्यं भूपतिं तदा
वृद्ध मंत्र्याचे बोल ऐकून, विजय या श्रेष्ठ राजाने ती वचने खरी मानली आणि त्या वेळी मंत्र्यालाच राजा मानले.
विवाहम् अकरोद् राजा भोगवत्याः सविस्तरम् शस्त्रेण च यथाशास्त्रं प्रेषयाम् आस तां पुनः
राजाने भोगवतीचे लग्न सर्व विधीने केले आणि शास्त्रानुसार तिला पुन्हा शस्त्रांसह पाठवले.
स्वान् अमात्यांस् तथा गाश् च हिरण्यतुरगादिकम् बहु दत्त्वाथ विजयो हर्षेण महता युतः
विजयाने अत्यंत आनंदाने, आपले मंत्री, गायी, सोनं, घोडे आणि इतर अनेक वस्तू दिल्या.
ताम् आदायाथ सचिवा वृद्धामात्यपुरोगमाः प्रतिष्ठानम् अथाभ्येत्य शूरसेनाय तां स्नुषाम्
नंतर, ती घेऊन, वृद्ध मंत्री आणि इतर सल्लागार निघाले आणि शूरसेनाजवळ पोहोचून तिला सून म्हणून दिले.
न्यवेदयंस् तथोचुस् ते विजयस्य वचो बहु भूषणानि विचित्राणि दास्यो वस्त्रादिकं च यत्
त्यांनी विजयाचे अनेक संदेश सांगितले आणि विविध सुंदर दागिने, दासी, वस्त्रे व इतर वस्तू सादर केल्या.
निवेद्य शूरसेनाय कृतकृत्या बभूविरे विजयस्य तु ये ऽमात्या भोगवत्या सहागताः
शूरसेनाला कळवून, भोगवतीसह आलेले विजयाचे मंत्री आपले कार्य पूर्ण झाल्याने समाधानी झाले.
तान् पूजयित्वा राजासौ बहुमानपुरःसरम् विजयाय यथा प्रीतिस् तथा कृत्वा व्यसर्जयत्
त्या राजाने त्यांचा मोठ्या आदराने सन्मान केला आणि विजयावर प्रेम दाखवून त्यांना योग्य रीतीने निरोप दिला.
विजयस्य सुता बाला रूपयौवनशालिनी श्वश्रूश्वशुरयोर् नित्यं शुश्रूषन्ती सुमध्यमा
विजयाची सुंदर आणि तरुण कन्या, नेहमी आपल्या सासू-सासऱ्यांची सेवा करीत असे.
भोगवत्याश् च यो भर्ता महासर्पो ऽतिभीषणः एकान्तदेशे विजने गृहे रत्नसुशोभिते
भोगवतीचा जो स्वामी आहे, तो फारच भयंकर असा एक मोठा सर्प, रत्नांनी शोभलेल्या एका एकांत, सुनसान घरात एकटाच राहतो.
सुगन्धकुसुमाकीर्णे तत्रास्ते सुखशीतले स सर्पो मातरं प्राह पितरं च पुनः पुनः
त्या थंड, सुखद आणि सुगंधी फुलांनी सजलेल्या घरात तो सर्प आपल्या आईवडिलांशी पुन्हा पुन्हा बोलत असे.
मम भार्या राजपुत्री किं मां नैवोपसर्पति तत् पुत्रवचनं श्रुत्वा सर्पमातेदम् अब्रवीत्
"माझी पत्नी राजकन्या आहे, ती माझ्याजवळ का येत नाही?" असे त्या सर्पाने विचारले. मुलाचे हे शब्द ऐकून सर्पाची आई म्हणाली.
धात्रिके गच्छ सुभगे शीघ्रं भोगवतीं वद तव भर्ता सर्प इति ततः सा किं वदिष्यति
"धात्री, तू लवकर जा, भाग्यवान आहेस, भोगवतीकडे जाऊन सांग, 'तुझा नवरा सर्प आहे.' मग ती काय म्हणते ते पाहू."
धात्रिका च तथेत्य् उक्त्वा गत्वा भोगवतीं तदा रहोगता उवाचेदं विनीतवद् अपूर्ववत्
धात्रीने 'ठीक आहे' असे म्हणून लगेच भोगवतीकडे गेली आणि तिला एकटी पाहून आदराने, जणू पहिल्यांदाच बोलत आहे असे नम्रपणे म्हणाली.
जाने ऽहं सुभगे भद्रे भर्तारं तव दैवतम् न चाख्येयं त्वया क्वापि सर्पो न पुरुषो ध्रुवम्
"भाग्यवती आणि सुस्वभावी सखी, मला माहित आहे तुझा नवरा हा दैवी आहे. पण हे कुठेही सांगू नकोस—तुझा नवरा नक्कीच सर्प आहे, माणूस नाही."
तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा भोगवत्य् अब्रवीद् इदम्
हे शब्द ऐकून भोगवतीने असे उत्तर दिले.
मानुषीणां मनुष्यो हि भर्ता सामान्यतो भवेत् किं पुनर् देवजातिस् तु भर्ता पुण्येन लभ्यते
"माणसांत सर्वसाधारणपणे नवरा माणूसच असतो; पण दैवी जन्माचा नवरा मिळवायचा असेल तर फार पुण्य लागते."
भोगवत्यास् तु तद् वाक्यं सा च सर्वं न्यवेदयत् सर्पाय सर्पमात्रे च राज्ञे चैव यथाक्रमम्
भोगवतीने ही सर्व वचने योग्य क्रमाने त्या सर्पाला, सर्पाच्या आईला आणि राजाला सांगितली.
रुरोद राजा तद्वाक्यात् स्मृत्वा तां कर्मणो गतिम् भोगवत्य् अपि तां प्राह उक्तपूर्वां पुनः सखीम्
राजाने ही वचने ऐकून, कर्माच्या फेऱ्याची आठवण काढून रडायला सुरुवात केली; आणि भोगवतीने पुन्हा आपल्या सखीला पूर्वीप्रमाणेच सांगितले.