समा काप्य् अत्र मतया लोपामुद्राप्य् अरुन्धती यद् अस्थिभिः सुराः सर्वे जयिनः सुखिनः सदा
इथे, काही प्रकारे, लोपा मुद्रा आणि अरुंधती दोघीही समान आहेत; त्यांच्या अस्थींमुळे सर्व देव नेहमी विजयी आणि सुखी राहतात.
तेनावाप्तं यशः स्फीतं तव मात्राक्षयं कृतम् त्वया पुत्रेण सर्वत्र नातः परतरं कृतम्
यामुळे तुझ्या आईचे यश मोठे आणि अमर झाले; तुझ्यामुळे, पुत्रा, ते सर्वत्र झाले. याहून मोठे काहीही झाले नाही.
त्वत्प्रतापभयात् स्वर्गाच् च्युतांस् त्वं पातुम् अर्हसि कांदिशीकांस् तव भयाद् अमरांस् त्रातुम् अर्हसि नार्तत्राणाद् अभ्यधिकं सुकृतं क्वापि विद्यते
तुझ्या पराक्रमाच्या भीतीने स्वर्गातून पडलेल्या कांदिशिकांचे रक्षण करणे तुझे कर्तव्य आहे; तुझ्या भीतीने देवांचेही रक्षण कर. दुःखींचे रक्षण करण्यापेक्षा मोठे पुण्य दुसरे कुठेही नाही.
यावद् यशः स्फुरति चारु मनुष्यलोके अहानि तावन्ति दिवं गतस्य दिने दिने वर्षसंख्या परस्मिंल् लोके वासो जायते निर्विकारः
ज्यावेळीपर्यंत तुझे यश मानवजगतात तेजाने झळकत राहील, त्या प्रत्येक दिवसासाठी, परलोकात तितकी वर्षे तुझे निवासस्थान अचल राहील.
मृतास् त एवात्र यशो न येषाम् अन्धास् त एव श्रुतवर्जिता ये ये दानशीला न नपुंसकास् ते ये धर्मशीला न त एव शोच्याः
ज्यांना इथे कीर्ती नाही, ते खरे मृत आहेत; ज्यांना शिक्षण नाही, ते खरे आंधळे आहेत. जे दानशील आहेत, ते नपुंसक नाहीत; आणि जे धर्मनिष्ठ आहेत, त्यांची दया करायची गरज नाही.
भाषितं देवदेवस्य श्रुत्वा शान्तो ऽभवन् मुनिः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नत्वा नाथम् अथाब्रवीत्
देवतांचा देव असे प्रभू बोललेले ऐकून, तो ऋषी शांत झाला, हात जोडून नमस्कार केला आणि मग त्या नाथाला म्हणाला.
वाग्भिर् मनोभिः कृतिभिः कदाचिन् ममोपकुर्वन्ति हिते रता ये तेभ्यो हितार्थं त्व् इह चापरेषां सोमं नमस्यामि सुरादिपूज्यम्
जे माझ्या कल्याणासाठी नेहमी बोलून, मनाने किंवा कृतीने मदत करतात, त्यांच्या आणि इतरांच्या हितासाठी, मी देवांचा पूज्य सोमदेवाला वंदन करतो.
संरक्षितो यैर् अभिवर्धितश् च समानगोत्रश् च समानधर्मा तेषाम् अभीष्टानि शिवः करोतु बालेन्दुमौलिं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
ज्यांनी मला जपले, वाढवले, जे माझ्या कुळातले आणि धर्मातले आहेत, त्यांच्या सर्व इच्छा चंद्रकोरी मस्तकावर धारण करणारा शंकर पूर्ण करो. मी त्याला नेहमी वंदन करतो.
यैर् अहं वर्धितो नित्यं मातृवत् पितृवत् प्रभो तन्नाम्ना जायतां तीर्थं देवदेव जगत्त्रये
हे प्रभो, ज्यांनी मला नेहमी आईवडिलांसारखे वाढवले, त्यांच्या नावाने तिन्ही लोकांत एक पवित्र तीर्थ निर्माण होवो.
यशस् तु तेषां भविता तेभ्यो ऽहम् अनृणस् ततः यानि क्षेत्राणि देवानां यानि तीर्थानि भूतले
त्यांची कीर्ती टिकून राहील आणि त्यामुळे मी त्यांचा ऋणी राहणार नाही. पृथ्वीवर जिथे जिथे देवांची क्षेत्रे आणि तीर्थे आहेत—
तेभ्यो यद् इदम् अधिकम् अनुमन्यन्तु देवताः ततः क्षमे ऽहं देवानाम् अपराधं निरञ्जनः
देवतांनी जे काही अधिक मिळाले आहे, ते त्यांनी मान्य करावे; मग मी निर्मळ मनाने देवांचा अपराध माफ करीन.
ततः समक्षं सुरसाक्षरां गिरं सहस्रचक्षुःप्रमुखांस् तथाग्रतः उवाच देवा अपि मेनिरे वचो दधीचिपुत्रोदितम् आदरेण
मग सर्वांच्या उपस्थितीत, हजार डोळ्यांचा इंद्र व इतर देवांनी दिव्य वाणीने बोलले; दधीचिपुत्राने जे बोलले, त्याचा देवांनीही आदर केला.
बालस्य बुद्धिं विनयं च विद्यां शौर्यं बलं साहसं सत्यवाचम् पित्रोर् भक्तिं भावशुद्धिं विदित्वा तदावादीच् छंकरः पिप्पलादम्
त्या बालकाची बुध्दी, विनय, विद्या, शौर्य, बळ, धाडस, सत्य बोलणे, पालकांवरील भक्ती आणि मनाची शुद्धता पाहून शंकराने पिप्पलादाला सांगितले.
वत्स यद् वै प्रियं कामं यच् चापि सुरवल्लभम् प्राप्स्यसे वद कल्याणं नान्यथा त्वं मनः कृथाः
वत्सा, तुला जे प्रिय आहे, जे देवांना आवडते, ते सर्व तुला मिळेल. तुझ्या कल्याणासाठी काय हवे ते सांग, मनात शंका ठेवू नकोस.
ये गङ्गायाम् आप्लुता धर्मनिष्ठाः संपश्यन्ति त्वत्पदाब्जं महेश सर्वान् कामान् आप्नुवन्तु प्रसह्य देहान्ते ते पदम् आयान्तु शैवम्
जे धर्मनिष्ठ लोक गंगेत स्नान करून तुझे कमलासारखे पाय पाहतात, हे महेश, त्यांची सर्व इच्छापूर्ती होवो आणि देहाचा अंत झाल्यावर ते तुझ्या शैव पदाला पोहोचोत.
तातः प्राप्तस् त्वत्पदं चाम्बिका मे नाथ प्राप्ता पिप्पलश् चामराश् च सुखं प्राप्ता नाथनाथं विलोक्य त्वां पश्येयुस् त्वत्पदं ते प्रयान्तु
वडील तुझ्या पायांना पोहोचले, आई अंबिका, हे नाथ, तुझ्या सान्निध्यात आली. पिप्पल आणि अमरानेही सुख मिळवले. ते सर्व, नाथांचा नाथ, तुला पाहून तुझ्या चरणी जावोत.
तथेत्य् उक्त्वा पिप्पलादं देवदेवो महेश्वरः अभिनन्द्य च तं देवैः सार्धं वाक्यम् अथाब्रवीत्
‘तसेच होवो’ असे पिप्पलादाला सांगून, महेश्वर देवांनी देवांसह आनंदाने त्याला हे शब्द सांगितले.
देवा अपि मुदा युक्ता निर्भयास् तत्कृताद् भयात् इदम् ऊचुः सर्व एव दाधीचं शिवसंनिधौ
देवांना जे भय होते ते दूर झाले आणि ते आनंदित झाले. मग सर्व देवांनी शिवाच्या उपस्थितीत दधीचीकडे हे शब्द म्हटले.
सुराणां यद् अभीष्टं च त्वया कृतम् असंशयम् पालिता देवदेवस्य आज्ञा त्रैलोक्यमण्डनी
देवतांना जे हवे होते, ते सर्व तू नक्कीच केलेस. देवतांचा देव, तिन्ही लोकांचा अलंकार, याची आज्ञा तू पाळलीस.
याचितं च त्वया पूर्वं परार्थं नात्मने द्विज तस्माद् अन्यतमं ब्रूहि किंचिद् दास्यामहे वयम्
आधी जे काही मागितलेस, ते इतरांच्या भल्यासाठी होते, स्वतःसाठी नव्हते, हे द्विजा. म्हणून आणखी काही हवे असेल तर सांग, आम्ही ते तुला देऊ.
पुनः पुनस् तद् एवोचुः सुरसंघा द्विजोत्तमम् कृताञ्जलिपुटः पूर्वं नत्वा शंभुसुरान् इदम् उवाच पिप्पलादश् च उमां नत्वा च पिप्पलान्
देवतांनी पुन्हा पुन्हा त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला विचारले. त्याने प्रथम हात जोडून शंभू आणि देवांना वंदन केले. मग पिप्पलादाने उमा आणि पिप्पलांना वाकून हे शब्द सांगितले.
पितरौ द्रष्टुकामो ऽस्मि सदा मे शब्दगोचरौ ते धन्याः प्राणिनो लोके मातापित्रोर् वशे स्थिताः
माझ्या आईवडिलांना नेहमी पाहण्याची, त्यांच्या आवाजात राहण्याची मला इच्छा आहे. या जगात जे जीव आईवडिलांच्या अधीन राहतात, ते खरेच धन्य आहेत.
शुश्रूषणपरा नित्यं तत्पादाज्ञाप्रतीक्षकाः इन्द्रियाणि शरीरं च कुलं शक्तिं धियं वपुः
नेहमीच सेवा करण्यास तत्पर राहावे, त्यांच्या पायाजवळील आज्ञेची वाट पाहावी. आपली इंद्रिये, शरीर, कुटुंब, ताकद, बुद्धी आणि सौंदर्य हे सर्व त्यांना समर्पित करावे.
परिलभ्य तयोः कृत्ये कृतकृत्यो भवेत् स्वयम् पशूनां पक्षिणां चापि सुलभं मातृदर्शनम्
दोघांचे कर्तव्य पार पाडल्यावर माणूस स्वतःला पूर्ण समजतो. जनावरांना आणि पक्ष्यांना मात्र आईला पाहणे सहज शक्य असते.
दुर्लभं मम तच् चापि पृच्छे पापफलं नु किम् दुर्लभं च तथा चेत् स्यात् सर्वेषां यस्य कस्यचित्
पण माझ्यासाठी ते कठीण आहे. मला सांग, हे पापाचे फळ आहे का? जर इतके कठीण असेल, तर सर्वांनाच तसेच होईल का?
नोपपद्येत सुलभं मत्तो नान्यो ऽस्ति पापकृत् तयोर् दर्शनमात्रं च यदि प्राप्स्ये सुरोत्तमाः
हे सहज मिळत नाही; माझ्यापेक्षा अधिक पापी कोणी नाही. जर मला फक्त त्यांचे दर्शन जरी मिळाले, हे देवश्रेष्ठ, तरीही—
मनोवाक्कायकर्मभ्यः फलं प्राप्तं भविष्यति पितरौ ये न पश्यन्ति समुत्पन्ना न संसृतौ तेषां महापातकानां कः संख्यां कर्तुम् ईश्वरः
मन, वाणी आणि शरीराने केलेल्या कर्मांचे फळ मिळणारच. जे जन्मल्यानंतर या जगात आईवडिलांना पाहत नाहीत, अशा लोकांच्या मोठ्या पापांची गणना कोण करू शकेल?
तद् ऋषेर् वचनं श्रुत्वा मिथः संमन्त्र्य ते सुराः विमानवरम् आरूढौ पितरौ दंपती शुभौ
त्या ऋषींचे शब्द ऐकून देवांनी एकमेकांशी सल्ला केला. मग सुंदर विमानावर बसून, ते शुभ दांपत्य—त्याचे आईवडील—
तव संदर्शनाकाङ्क्षौ द्रक्ष्यसे वाद्य निश्चितम् विषादं लोभमोहौ च त्यक्त्वा चित्तं शमं नय
ते तुझ्या दर्शनाची आतुरतेने वाट पाहत आहेत; आज नक्कीच त्यांचे दर्शन तुला होईल. दुःख, लोभ आणि मोह सोडून मन शांत कर.
पश्य पश्येति तं प्राहुर् दाधीचं सुरसत्तमाः विमानवरम् आरूढौ स्वर्गिणौ स्वर्णभूषणौ
'पहा, पाहा!' असे देवश्रेष्ठांनी दधीचीकडे सांगितले, कारण ते दोघे, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेले, सुंदर विमानावर चढले होते.