तीर्थात् तु पिप्पलात् पूर्वं यावद् योजनसंख्यया प्रातिष्ठद् वडवारूपा कृत्या सा ऋषिनिर्मिता
पिप्पळ तीर्थापासून, पिप्पलादाच्या आधी, जितकी योजने मोजता येतील तितक्या अंतरावर, वडवाच्या रूपात ती कृत्या, ऋषीने निर्माण केलेली, निघून गेली.
तस्यां जातो महान् अग्निर् लोकसंहरणक्षमः तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे त्रस्ताः शंभुम् उपागमन्
तिच्यात एक प्रचंड अग्नि उत्पन्न झाला, जो सगळ्या लोकांचा नाश करू शकतो. हे पाहून सर्व देव घाबरले आणि शंभूकडे गेले.
चक्रेश्वरं पिप्पलेशं पिप्पलादेन तोषितम् स्तुवन्तो भीतमनसः शंभुम् ऊचुर् दिवौकसः
पिप्पलादाने तुष्ट झालेल्या चक्रेश्वर आणि पिप्पलेशाची देवांनी भीतीने स्तुती केली आणि स्वर्गवासी देवांनी शंभूला संबोधलं.
रक्षस्व शंभो कृत्यास्मान् बाधते तद्भवानलः शरणं भव सर्वेश भीतानाम् अभयप्रद
शंभो, आम्हाला वाचव! ती कृत्या आम्हाला त्रास देते आणि तिचा अग्नि धोकादायक आहे. सर्वांच्या स्वामी, भयग्रस्तांना धैर्य देणारा, तूच आमचं आश्रय आहेस.
सर्वतः परिभूतानाम् आर्तानां श्रान्तचेतसाम् सर्वेषाम् एव जन्तूनां त्वम् एव शरणं शिव
सर्व बाजूंनी अपमानित, दुःखी आणि थकलेल्या सर्व जीवांसाठी, शिवा, तूच एकटाच खरा आधार आहेस.
ऋषिणाभ्यर्थिता कृत्या त्वच्चक्षुर्वह्निनिर्गता सा जिघांसति लोकांस् त्रींस् त्वं नस् त्राता न चेतरः
ऋषीच्या विनंतीने, तुझ्या डोळ्यातून अग्निरूपाने बाहेर आलेली कृत्या तीनही लोकांचा नाश करू पाहते आहे. आम्हाला वाचवायला तुझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
तान् अब्रवीज् जगन्नाथो योजनान्तर्निवासिनः न बाधते त्व् असौ कृत्या तस्माद् यूयम् अहर्निशम् इहैवासध्वम् अमरास् तस्या वो न भयं भवेत्
जगन्नाथाने त्या एक योजनाच्या आत राहणाऱ्यांना सांगितले — ती कृती तुमच्यावर कोणताही त्रास आणणार नाही. म्हणून, हे देवहो, तुम्ही इथेच रात्रंदिवस राहा. त्याचा तुम्हाला काहीही भयंकर वाटण्याचे कारण नाही.
पुनर् ऊचुः सुरेशानं त्वया दत्तं त्रिविष्टपम् तत् त्यक्त्वात्र कथं नाथ वत्स्यामस् त्रिदशार्चित
पुन्हा देवांचे अधिपती त्या प्रभूला म्हणाले — प्रभो, तुम्ही आम्हाला स्वर्ग दिला आहे; मग, आम्ही त्या देवांनी पूजलेल्या लोकाला सोडून इथे कसे राहू?
देवानां वचनं श्रुत्वा शिवो वाक्यम् अथाब्रवीत्
देवतांचे शब्द ऐकून मग शंकर बोलले.
देवो ऽसौ विश्वतश्चक्षुर् यो देवो विश्वतोमुखः यो रश्मिभिस् तु धमते नित्यं यो जनको मतः
तो देव सर्वत्र पाहणारा, सर्वत्र चेहरा असलेला, ज्याचे किरण नेहमी चमकत असतात, आणि जो सर्वांचा जनक मानला जातो.
स सूर्य एक एवात्र साक्षाद् रूपेण सर्वदा स्थितिं करोतु तन्मूर्तौ भविष्यन्त्य् अखिलाः स्थिताः
इथे तो एकच सूर्य नेहमी प्रत्यक्ष स्वरूपात आहे; त्याने आपली उपस्थिती कायम ठेवावी, आणि त्याच्या रूपात सर्व काही स्थिर राहील.
तथेति शंभुवचनात् पारिजाततरोस् तदा देवा दिवाकरं चक्रुस् त्वष्टा भास्करम् अब्रवीत्
शंभूच्या आज्ञेने, त्या वेळी देवांनी पारिजात वृक्षापासून सूर्य तयार केला; त्वष्ट्याने भास्कराला संबोधले.
इहैवास्स्व जगत्स्वामिन् रक्षेमान् विबुधान् स्वयम् स्वांशैश् च वयम् अप्य् अत्र तिष्ठामः शंभुसंनिधौ
जगाच्या स्वामी, तुम्ही इथेच रहा आणि स्वतः देवतांचे रक्षण करा. आम्हीही आमच्या अंशांसह इथे शंभूच्या सान्निध्यात राहू.
चक्रेश्वरस्य परितो यावद् योजनसंख्यया गङ्गाया उभयं तीरम् आसाद्यासन् सुरोत्तमाः
चक्रधारी प्रभूच्या आजूबाजूला, जितकी योजना अंतर आहे तितक्या अंतरावर, उत्तम देवांनी गंगेच्या दोन्ही काठांवर पोहोचून आसन घेतले.
अङ्गुल्यर्धार्धमात्रं तु गङ्गातीरं समाश्रिताः तिस्रः कोट्यस् तथा पञ्च शतानि मुनिसत्तम तीर्थानां तत्र व्युष्टिं च कः शृणोति ब्रवीति वा
गंगेच्या काठावर, फक्त अर्ध्या बोटाएवढ्या जागेत, तिथे तीन कोटी आणि पाचशे तीर्थस्थाने होती, हे श्रेष्ठ मुनी. तिथे त्यांची मांडणी कोण सांगू शकतो किंवा वर्णन करू शकतो?
ततः सुरगणाः सर्वे विनीताः शिवम् अब्रुवन्
मग सर्व देवगण नम्रतेने शंकराला म्हणाले.
पिप्पलादं सुरेशान शमं नय जगन्मय
हे देवाधिदेव, हे विश्वरूप, पिप्पलादाला शांतता दे.
ॐ इत्य् उक्त्वा जगन्नाथः पिप्पलादम् अवोचत
‘ॐ’ असे उच्चारून जगन्नाथाने पिप्पलादाला संबोधले.
नाशितेष्व् अपि देवेषु पिता ते नागमिष्यति दत्ताः पित्रा तव प्राणा देवानां कार्यसिद्धये
देव नष्ट झाले तरी तुझे वडील परत येणार नाहीत. देवांच्या कार्यसिद्धीसाठी तुझे प्राण तुझ्या वडिलांनी दिले आहेत.
दीनार्तकरुणाबन्धुः को हि तादृग्भवे भवेत् तथा याता दिवं तात तव माता पतिव्रता
दीन-दुःखींचा असा मित्र दुसरा कोण असू शकतो? तसेच, तुझी पतीव्रता आई, तात, स्वर्गाला गेली आहे.
समा काप्य् अत्र मतया लोपामुद्राप्य् अरुन्धती यद् अस्थिभिः सुराः सर्वे जयिनः सुखिनः सदा
इथे, काही प्रकारे, लोपा मुद्रा आणि अरुंधती दोघीही समान आहेत; त्यांच्या अस्थींमुळे सर्व देव नेहमी विजयी आणि सुखी राहतात.
तेनावाप्तं यशः स्फीतं तव मात्राक्षयं कृतम् त्वया पुत्रेण सर्वत्र नातः परतरं कृतम्
यामुळे तुझ्या आईचे यश मोठे आणि अमर झाले; तुझ्यामुळे, पुत्रा, ते सर्वत्र झाले. याहून मोठे काहीही झाले नाही.
त्वत्प्रतापभयात् स्वर्गाच् च्युतांस् त्वं पातुम् अर्हसि कांदिशीकांस् तव भयाद् अमरांस् त्रातुम् अर्हसि नार्तत्राणाद् अभ्यधिकं सुकृतं क्वापि विद्यते
तुझ्या पराक्रमाच्या भीतीने स्वर्गातून पडलेल्या कांदिशिकांचे रक्षण करणे तुझे कर्तव्य आहे; तुझ्या भीतीने देवांचेही रक्षण कर. दुःखींचे रक्षण करण्यापेक्षा मोठे पुण्य दुसरे कुठेही नाही.
यावद् यशः स्फुरति चारु मनुष्यलोके अहानि तावन्ति दिवं गतस्य दिने दिने वर्षसंख्या परस्मिंल् लोके वासो जायते निर्विकारः
ज्यावेळीपर्यंत तुझे यश मानवजगतात तेजाने झळकत राहील, त्या प्रत्येक दिवसासाठी, परलोकात तितकी वर्षे तुझे निवासस्थान अचल राहील.
मृतास् त एवात्र यशो न येषाम् अन्धास् त एव श्रुतवर्जिता ये ये दानशीला न नपुंसकास् ते ये धर्मशीला न त एव शोच्याः
ज्यांना इथे कीर्ती नाही, ते खरे मृत आहेत; ज्यांना शिक्षण नाही, ते खरे आंधळे आहेत. जे दानशील आहेत, ते नपुंसक नाहीत; आणि जे धर्मनिष्ठ आहेत, त्यांची दया करायची गरज नाही.
भाषितं देवदेवस्य श्रुत्वा शान्तो ऽभवन् मुनिः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नत्वा नाथम् अथाब्रवीत्
देवतांचा देव असे प्रभू बोललेले ऐकून, तो ऋषी शांत झाला, हात जोडून नमस्कार केला आणि मग त्या नाथाला म्हणाला.
वाग्भिर् मनोभिः कृतिभिः कदाचिन् ममोपकुर्वन्ति हिते रता ये तेभ्यो हितार्थं त्व् इह चापरेषां सोमं नमस्यामि सुरादिपूज्यम्
जे माझ्या कल्याणासाठी नेहमी बोलून, मनाने किंवा कृतीने मदत करतात, त्यांच्या आणि इतरांच्या हितासाठी, मी देवांचा पूज्य सोमदेवाला वंदन करतो.
संरक्षितो यैर् अभिवर्धितश् च समानगोत्रश् च समानधर्मा तेषाम् अभीष्टानि शिवः करोतु बालेन्दुमौलिं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
ज्यांनी मला जपले, वाढवले, जे माझ्या कुळातले आणि धर्मातले आहेत, त्यांच्या सर्व इच्छा चंद्रकोरी मस्तकावर धारण करणारा शंकर पूर्ण करो. मी त्याला नेहमी वंदन करतो.
यैर् अहं वर्धितो नित्यं मातृवत् पितृवत् प्रभो तन्नाम्ना जायतां तीर्थं देवदेव जगत्त्रये
हे प्रभो, ज्यांनी मला नेहमी आईवडिलांसारखे वाढवले, त्यांच्या नावाने तिन्ही लोकांत एक पवित्र तीर्थ निर्माण होवो.
यशस् तु तेषां भविता तेभ्यो ऽहम् अनृणस् ततः यानि क्षेत्राणि देवानां यानि तीर्थानि भूतले
त्यांची कीर्ती टिकून राहील आणि त्यामुळे मी त्यांचा ऋणी राहणार नाही. पृथ्वीवर जिथे जिथे देवांची क्षेत्रे आणि तीर्थे आहेत—