तस्मान् मे देहि सामर्थ्यं नाशयेयं सुरान् यथा अवध्यसेव्यस् त्रैलोक्ये त्वम् एव शशिशेखर
म्हणून, जसा तू, चंद्रशेखरा, त्रिलोकात कोणी जिंकू शकत नाही आणि कोणी सेवा करू शकत नाहीस, तशीच मला देवांचा नाश करण्याची शक्ती दे.
तृतीयं नयनं द्रष्टुं यदि शक्नोषि मे ऽनघ ततः समर्थो भविता देवांश् छेदयितुं भवान्
हे निष्पापा, जर तू माझे तिसरे डोळे पाहू शकशील, तरच देवांचा नाश करण्याची शक्ती तुला मिळेल.
ततो द्रष्टुं मनश् चक्रे तृतीयं लोचनं विभोः न शशाक तदोवाच न शक्तो ऽस्मीति शंकरम्
तेव्हा त्याने मनात प्रभूचे तिसरे डोळे पाहण्याचा निर्धार केला, पण त्याला जमले नाही; मग त्याने शंकराला सांगितले, "माझ्या शक्तीपलीकडे आहे."
किंचित् कुरु तपो बाल यदा द्रक्ष्यसि लोचनम् तृतीयं त्वं तदाभीष्टं प्राप्स्यसे नात्र संशयः
"मुला, तपस्या कर. जेव्हा तिसरे डोळे पाहशील, तेव्हा तुला हवे असलेले वर नक्की मिळेल—यात शंका नाही."
एतच् छ्रुत्वेशानवाक्यं तपसे कृतनिश्चयः दधीचिसूनुर् धर्मात्मा तत्रैव बहुलाः समाः
ईशानाच्या या शब्दांनी प्रेरित होऊन, दधीचिचा धर्मात्मा पुत्र तिथेच अनेक वर्षे तपश्चर्या करण्याचा निर्धार करून राहिला.
शिवध्यानैकनिरतो बालो ऽपि बलवान् इव प्रत्यहं प्रातर् उत्थाय स्नात्वा नत्वा गुरून् क्रमात्
शिवध्यानात एकाग्र असतानाही, तो मुलगा जणू बलवान झाला; दररोज पहाटे उठून, स्नान करून, क्रमाने गुरुजनांना वंदन करत असे.
सुखासीनो मनः कृत्वा सुषुम्नायाम् अनन्यधीः हस्तस्वस्तिकम् आरोप्य नाभौ विस्मृतसंसृतिः
तो सुखाने बसून, मन सुश्म्ना नाडीत स्थिर करून, एकाग्रतेने, हात स्वस्तिक मुद्रेत नाभीवर ठेवून, संसाराचा विसर पडला.
स्थानात् स्थानान्तरोत्कर्षान् विदध्यौ शांभवं महः ददर्श चक्षुर् देवस्य तृतीयं पिप्पलाशनः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनीत इदम् अब्रवीत्
शंभूचे श्रेष्ठ तेज, एक स्थितीवरून दुसऱ्या स्थितीकडे जात विचार करत, पिप्पलादाने देवाचे तिसरे डोळे पाहिले आणि हात जोडून, नम्रतेने असे म्हणाला.
शंभुना देवदेवेन वरो दत्तः पुरा मम तार्तीयचक्षुषो ज्योतिर् यदा पश्यसि तत्क्षणात्
पूर्वी देवाधिदेव शंभूनं मला असा वर दिला होता की, जेव्हा तुझ्या तिसऱ्या डोळ्याचं तेज दिसेल, त्या क्षणी—
सर्वं ते प्रार्थितं सिध्येद् इत्य् आह त्रिदशेश्वरः तस्माद् रिपुविनाशाय हेतुभूतां प्रयच्छ मे
तीन लोकांचे स्वामी म्हणाले, 'तुला हवं असलेलं सर्व काही पूर्ण होईल.' म्हणून, माझ्या शत्रूंचा नाश व्हावा यासाठी कारणीभूत असं काही मला दे.
तदैव पिप्पलाः प्रोचुर् वडवापि महाद्युते माता तव प्रातिथेयी वदन्त्य् एवं दिवं गता
तेव्हा पिप्पळ वृक्ष आणि तेजस्वी वडवाही म्हणाले, 'तुझी आई, जी आता स्वर्गात आहे, तिने हे तुझ्यासाठी पूर्वीच सांगितलं होतं.'
पराभिद्रोहनिरता विस्मृतात्महिता नराः इतस् ततो भ्रान्तचित्ताः पतन्ति नरकावटे
जे लोक इतरांना त्रास देण्यात मग्न असतात, स्वतःच्या भल्याचं विसरतात, त्यांची मनं गोंधळलेली असतात आणि ते इकडून तिकडे भटकत नरकाच्या दारात पडतात.
तन् मातृवचनं श्रुत्वा कुपितः पिप्पलाशनः अभिमाने ज्वलत्य् अन्तः साधुवादो निरर्थकः
आईचं वचन ऐकून पिप्पलादाला राग आला; त्याच्या मनात अहंकार पेटला आणि सज्जनांची स्तुती त्याला निरर्थक वाटू लागली.
देहि देहीति तं प्राह कृत्या नेत्रविनिर्गता वडवेति स्मरन् विप्रः कृत्यापि वडवाकृतिः
त्याच्या डोळ्यातून बाहेर आलेली कृत्या म्हणाली, 'मला दे, मला दे!' वडवा आठवून ऋषीने उत्तर दिलं, आणि ती कृत्याही वडवाच्या रूपात दिसू लागली.
सर्वसत्त्वविनाशाय प्रभूतानलगर्भिणी गभस्तिनी बालगर्भा या माता पिप्पलाशिनः
सर्व सृष्टीचा नाश करण्यासाठी ती तिच्या पोटात प्रचंड अग्नि घेऊन आली होती; ती तेजस्वी होती, बाळाला पोटात घेऊन, आणि पिप्पलादाची आई होती.
तद्ध्यानयोगात् तु जाता कृत्या सानलगर्भिणी उत्पन्ना सा महारौद्रा मृत्युजिह्वेव भीषणा
ध्यान आणि योगामुळे ती कृत्या, अग्नि पोटात घेऊन, जन्माला आली; ती अत्यंत भयंकर आणि मृत्यूसारखी भीतीदायक दिसत होती.
अवोचत् पिप्पलादं तं किं कृत्यं मे वदस्व तत् पिप्पलादो ऽपि तां प्राह देवान् खाद रिपून् मम
ती पिप्पलादाला म्हणाली, 'माझं काय करायचं?' पिप्पलाद म्हणाला, 'माझे शत्रू असलेले देव खा.'
जग्राह सा तथेत्य् उक्त्वा पिप्पलादं पुरस्थितम् स प्राह किम् इदं कृत्ये सा चाप्य् आह त्वयोदितम्
ती म्हणाली, 'ठीक आहे,' आणि समोर उभ्या असलेल्या पिप्पलादाला पकडलं. तो विचारतो, 'हे काय, कृत्ये?' ती म्हणाली, 'तू सांगितलं तसंच केलं.'
देवैश् च निर्मितं देहं ततो भीतः शिवं ययौ तुष्टाव देवं स मुनिः कृत्यां प्राह तदा शिवः
देवतांनी तिच्यासाठी एक शरीर तयार केलं; घाबरून पिप्पलाद शंकराकडे गेला, त्याची स्तुती केली आणि मग शंकराने त्या कृत्येला संबोधलं.
योजनान्तःस्थिताञ् जीवान् न गृहाण मदाज्ञया तस्माद् याहि ततो दूरं कृत्ये कृत्यं ततः कुरु
माझ्या आज्ञेने, एका योजनाच्या आत असलेल्या कुठल्याही जीवाला पकडू नकोस. म्हणून, कृत्ये, तू दूर जाऊन तुझं काम कर.
तीर्थात् तु पिप्पलात् पूर्वं यावद् योजनसंख्यया प्रातिष्ठद् वडवारूपा कृत्या सा ऋषिनिर्मिता
पिप्पळ तीर्थापासून, पिप्पलादाच्या आधी, जितकी योजने मोजता येतील तितक्या अंतरावर, वडवाच्या रूपात ती कृत्या, ऋषीने निर्माण केलेली, निघून गेली.
तस्यां जातो महान् अग्निर् लोकसंहरणक्षमः तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे त्रस्ताः शंभुम् उपागमन्
तिच्यात एक प्रचंड अग्नि उत्पन्न झाला, जो सगळ्या लोकांचा नाश करू शकतो. हे पाहून सर्व देव घाबरले आणि शंभूकडे गेले.
चक्रेश्वरं पिप्पलेशं पिप्पलादेन तोषितम् स्तुवन्तो भीतमनसः शंभुम् ऊचुर् दिवौकसः
पिप्पलादाने तुष्ट झालेल्या चक्रेश्वर आणि पिप्पलेशाची देवांनी भीतीने स्तुती केली आणि स्वर्गवासी देवांनी शंभूला संबोधलं.
रक्षस्व शंभो कृत्यास्मान् बाधते तद्भवानलः शरणं भव सर्वेश भीतानाम् अभयप्रद
शंभो, आम्हाला वाचव! ती कृत्या आम्हाला त्रास देते आणि तिचा अग्नि धोकादायक आहे. सर्वांच्या स्वामी, भयग्रस्तांना धैर्य देणारा, तूच आमचं आश्रय आहेस.
सर्वतः परिभूतानाम् आर्तानां श्रान्तचेतसाम् सर्वेषाम् एव जन्तूनां त्वम् एव शरणं शिव
सर्व बाजूंनी अपमानित, दुःखी आणि थकलेल्या सर्व जीवांसाठी, शिवा, तूच एकटाच खरा आधार आहेस.
ऋषिणाभ्यर्थिता कृत्या त्वच्चक्षुर्वह्निनिर्गता सा जिघांसति लोकांस् त्रींस् त्वं नस् त्राता न चेतरः
ऋषीच्या विनंतीने, तुझ्या डोळ्यातून अग्निरूपाने बाहेर आलेली कृत्या तीनही लोकांचा नाश करू पाहते आहे. आम्हाला वाचवायला तुझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
तान् अब्रवीज् जगन्नाथो योजनान्तर्निवासिनः न बाधते त्व् असौ कृत्या तस्माद् यूयम् अहर्निशम् इहैवासध्वम् अमरास् तस्या वो न भयं भवेत्
जगन्नाथाने त्या एक योजनाच्या आत राहणाऱ्यांना सांगितले — ती कृती तुमच्यावर कोणताही त्रास आणणार नाही. म्हणून, हे देवहो, तुम्ही इथेच रात्रंदिवस राहा. त्याचा तुम्हाला काहीही भयंकर वाटण्याचे कारण नाही.
पुनर् ऊचुः सुरेशानं त्वया दत्तं त्रिविष्टपम् तत् त्यक्त्वात्र कथं नाथ वत्स्यामस् त्रिदशार्चित
पुन्हा देवांचे अधिपती त्या प्रभूला म्हणाले — प्रभो, तुम्ही आम्हाला स्वर्ग दिला आहे; मग, आम्ही त्या देवांनी पूजलेल्या लोकाला सोडून इथे कसे राहू?
देवानां वचनं श्रुत्वा शिवो वाक्यम् अथाब्रवीत्
देवतांचे शब्द ऐकून मग शंकर बोलले.
देवो ऽसौ विश्वतश्चक्षुर् यो देवो विश्वतोमुखः यो रश्मिभिस् तु धमते नित्यं यो जनको मतः
तो देव सर्वत्र पाहणारा, सर्वत्र चेहरा असलेला, ज्याचे किरण नेहमी चमकत असतात, आणि जो सर्वांचा जनक मानला जातो.