यः सर्वसाक्षी सकलान्तरात्मा सर्वेश्वरः सर्वकलानिधानम् विज्ञाय मच्चित्तगतं समस्तं स मे स्मरारिः करुणां करोतु
जो सर्वांचा साक्षी आहे, सर्वांच्या अंतर्यामी आहे, सर्वांचा स्वामी आहे, सर्व कलांचा खजिना आहे, आणि माझ्या मनातील सर्व जाणणारा आहे—तो स्मराचा शत्रू माझ्यावर कृपा करो.
दिगीश्वराञ् जित्य सुरार्चितस्य कैलासम् आन्दोलयतः पुरारेः अङ्गुष्ठकृत्यैव रसातलाद् अधो गतस्य तस्यैव दशाननस्य
दिशांचे रक्षक जिंकून, देवांनी पूजलेला, कैलास डोलवणारा, आणि जेव्हा दशाननाने फक्त अंगठ्याने तो खाली पाताळात ढकलला, तेव्हा तोच पुरारि होता.
आलूनकायस्य गिरं निशम्य विहस्य देव्या सह दत्तम् इष्टम् तस्मै प्रसन्नः कुपितो ऽपि तद्वद् अयुक्तदातासि महेश्वर त्वम्
ज्याचे शरीर छिन्नविछिन्न झाले होते, त्याच्या बोलण्यावर देवीसोबत हसून, त्याला इच्छित वर दिला; म्हणून, रागावलेला असतानाही, अयोग्यालाही वर देणारा, महेश्वरा, तूच आहेस.
सौत्रामणीम् ऋद्धिम् अधः स चक्रे यो ऽर्चां हरौ नित्यम् अतीव कृत्वा बाणः प्रशस्यः कृतवान् उच्चपूजां रम्यां मनोज्ञां शशिखण्डमौलेः
त्याने सौत्रामणी यज्ञ केला आणि नेहमी भक्तीने हरिची पूजा केली. बाणाने चंद्रशेखराची सुंदर आणि मनोहारी पूजा करून मोठी कीर्ती मिळवली.
जित्वा रिपून् देवगणान् प्रपूज्य गुरुं नमस्कर्तुम् अगाद् विशाखः चुकोप दृष्ट्वा गणनाथम् ऊढम् अङ्के तम् आरोप्य जहास सोमः
शत्रूंचा पराभव करून, देवगणांची पूजा करून, गुरुंना वंदन करून, विशाखाने गणनाथाला मांडीवर बसलेला पाहून रागावला, आणि सोमाने त्याला उचलून हसला.
ईशाङ्करूढो ऽपि शिशुस्वभावान् न मातुर् अङ्कं प्रमुमोच बालः क्रुद्धं सुतं बोधितुम् अप्य् अशक्तस् ततो ऽर्धनारित्वम् अवाप सोमः
ईशानावर बसलेला असूनही, तो मुलगा आपल्या स्वभावामुळे आईच्या मांडीवरून उठला नाही; रागावलेल्या मुलाला शांत करायला सोमालाही जमले नाही, म्हणून त्याला अर्धविजय मिळाला.
ततः स्वयंभूः सुप्रीतः पिप्पलादम् अभाषत
नंतर स्वयंभू अत्यंत प्रसन्न होऊन पिप्पलादाशी बोलला.
वरं वरय भद्रं ते पिप्पलाद यथेप्सितम्
"पिप्पलाद, तुझ्या मनात जे हवे आहे ते वर माग, तुला शुभ होवो."
हतो देवैर् महादेव पिता मम महायशाः अदाम्भिकः सत्यवादी तथा माता पतिव्रता
माझे वडील, महायशस्वी महादेव, देवांनी मारले; ते खरे बोलणारे आणि कपट न करणारे होते, आणि माझी आई पतिव्रता होती.
देवेभ्यश् च तयोर् नाशं श्रुत्वा नाथ सविस्तरम् दुःखकोपसमाविष्टो नाहं जीवितुम् उत्सहे
देवांकडून त्यांचा नाश कसा झाला हे सविस्तर ऐकून, प्रभो, मी दुःख आणि रागाने भरून गेलो आहे आणि जगण्याची इच्छा नाही.
तस्मान् मे देहि सामर्थ्यं नाशयेयं सुरान् यथा अवध्यसेव्यस् त्रैलोक्ये त्वम् एव शशिशेखर
म्हणून, जसा तू, चंद्रशेखरा, त्रिलोकात कोणी जिंकू शकत नाही आणि कोणी सेवा करू शकत नाहीस, तशीच मला देवांचा नाश करण्याची शक्ती दे.
तृतीयं नयनं द्रष्टुं यदि शक्नोषि मे ऽनघ ततः समर्थो भविता देवांश् छेदयितुं भवान्
हे निष्पापा, जर तू माझे तिसरे डोळे पाहू शकशील, तरच देवांचा नाश करण्याची शक्ती तुला मिळेल.
ततो द्रष्टुं मनश् चक्रे तृतीयं लोचनं विभोः न शशाक तदोवाच न शक्तो ऽस्मीति शंकरम्
तेव्हा त्याने मनात प्रभूचे तिसरे डोळे पाहण्याचा निर्धार केला, पण त्याला जमले नाही; मग त्याने शंकराला सांगितले, "माझ्या शक्तीपलीकडे आहे."
किंचित् कुरु तपो बाल यदा द्रक्ष्यसि लोचनम् तृतीयं त्वं तदाभीष्टं प्राप्स्यसे नात्र संशयः
"मुला, तपस्या कर. जेव्हा तिसरे डोळे पाहशील, तेव्हा तुला हवे असलेले वर नक्की मिळेल—यात शंका नाही."
एतच् छ्रुत्वेशानवाक्यं तपसे कृतनिश्चयः दधीचिसूनुर् धर्मात्मा तत्रैव बहुलाः समाः
ईशानाच्या या शब्दांनी प्रेरित होऊन, दधीचिचा धर्मात्मा पुत्र तिथेच अनेक वर्षे तपश्चर्या करण्याचा निर्धार करून राहिला.
शिवध्यानैकनिरतो बालो ऽपि बलवान् इव प्रत्यहं प्रातर् उत्थाय स्नात्वा नत्वा गुरून् क्रमात्
शिवध्यानात एकाग्र असतानाही, तो मुलगा जणू बलवान झाला; दररोज पहाटे उठून, स्नान करून, क्रमाने गुरुजनांना वंदन करत असे.
सुखासीनो मनः कृत्वा सुषुम्नायाम् अनन्यधीः हस्तस्वस्तिकम् आरोप्य नाभौ विस्मृतसंसृतिः
तो सुखाने बसून, मन सुश्म्ना नाडीत स्थिर करून, एकाग्रतेने, हात स्वस्तिक मुद्रेत नाभीवर ठेवून, संसाराचा विसर पडला.
स्थानात् स्थानान्तरोत्कर्षान् विदध्यौ शांभवं महः ददर्श चक्षुर् देवस्य तृतीयं पिप्पलाशनः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनीत इदम् अब्रवीत्
शंभूचे श्रेष्ठ तेज, एक स्थितीवरून दुसऱ्या स्थितीकडे जात विचार करत, पिप्पलादाने देवाचे तिसरे डोळे पाहिले आणि हात जोडून, नम्रतेने असे म्हणाला.
शंभुना देवदेवेन वरो दत्तः पुरा मम तार्तीयचक्षुषो ज्योतिर् यदा पश्यसि तत्क्षणात्
पूर्वी देवाधिदेव शंभूनं मला असा वर दिला होता की, जेव्हा तुझ्या तिसऱ्या डोळ्याचं तेज दिसेल, त्या क्षणी—
सर्वं ते प्रार्थितं सिध्येद् इत्य् आह त्रिदशेश्वरः तस्माद् रिपुविनाशाय हेतुभूतां प्रयच्छ मे
तीन लोकांचे स्वामी म्हणाले, 'तुला हवं असलेलं सर्व काही पूर्ण होईल.' म्हणून, माझ्या शत्रूंचा नाश व्हावा यासाठी कारणीभूत असं काही मला दे.
तदैव पिप्पलाः प्रोचुर् वडवापि महाद्युते माता तव प्रातिथेयी वदन्त्य् एवं दिवं गता
तेव्हा पिप्पळ वृक्ष आणि तेजस्वी वडवाही म्हणाले, 'तुझी आई, जी आता स्वर्गात आहे, तिने हे तुझ्यासाठी पूर्वीच सांगितलं होतं.'
पराभिद्रोहनिरता विस्मृतात्महिता नराः इतस् ततो भ्रान्तचित्ताः पतन्ति नरकावटे
जे लोक इतरांना त्रास देण्यात मग्न असतात, स्वतःच्या भल्याचं विसरतात, त्यांची मनं गोंधळलेली असतात आणि ते इकडून तिकडे भटकत नरकाच्या दारात पडतात.
तन् मातृवचनं श्रुत्वा कुपितः पिप्पलाशनः अभिमाने ज्वलत्य् अन्तः साधुवादो निरर्थकः
आईचं वचन ऐकून पिप्पलादाला राग आला; त्याच्या मनात अहंकार पेटला आणि सज्जनांची स्तुती त्याला निरर्थक वाटू लागली.
देहि देहीति तं प्राह कृत्या नेत्रविनिर्गता वडवेति स्मरन् विप्रः कृत्यापि वडवाकृतिः
त्याच्या डोळ्यातून बाहेर आलेली कृत्या म्हणाली, 'मला दे, मला दे!' वडवा आठवून ऋषीने उत्तर दिलं, आणि ती कृत्याही वडवाच्या रूपात दिसू लागली.
सर्वसत्त्वविनाशाय प्रभूतानलगर्भिणी गभस्तिनी बालगर्भा या माता पिप्पलाशिनः
सर्व सृष्टीचा नाश करण्यासाठी ती तिच्या पोटात प्रचंड अग्नि घेऊन आली होती; ती तेजस्वी होती, बाळाला पोटात घेऊन, आणि पिप्पलादाची आई होती.
तद्ध्यानयोगात् तु जाता कृत्या सानलगर्भिणी उत्पन्ना सा महारौद्रा मृत्युजिह्वेव भीषणा
ध्यान आणि योगामुळे ती कृत्या, अग्नि पोटात घेऊन, जन्माला आली; ती अत्यंत भयंकर आणि मृत्यूसारखी भीतीदायक दिसत होती.
अवोचत् पिप्पलादं तं किं कृत्यं मे वदस्व तत् पिप्पलादो ऽपि तां प्राह देवान् खाद रिपून् मम
ती पिप्पलादाला म्हणाली, 'माझं काय करायचं?' पिप्पलाद म्हणाला, 'माझे शत्रू असलेले देव खा.'
जग्राह सा तथेत्य् उक्त्वा पिप्पलादं पुरस्थितम् स प्राह किम् इदं कृत्ये सा चाप्य् आह त्वयोदितम्
ती म्हणाली, 'ठीक आहे,' आणि समोर उभ्या असलेल्या पिप्पलादाला पकडलं. तो विचारतो, 'हे काय, कृत्ये?' ती म्हणाली, 'तू सांगितलं तसंच केलं.'
देवैश् च निर्मितं देहं ततो भीतः शिवं ययौ तुष्टाव देवं स मुनिः कृत्यां प्राह तदा शिवः
देवतांनी तिच्यासाठी एक शरीर तयार केलं; घाबरून पिप्पलाद शंकराकडे गेला, त्याची स्तुती केली आणि मग शंकराने त्या कृत्येला संबोधलं.
योजनान्तःस्थिताञ् जीवान् न गृहाण मदाज्ञया तस्माद् याहि ततो दूरं कृत्ये कृत्यं ततः कुरु
माझ्या आज्ञेने, एका योजनाच्या आत असलेल्या कुठल्याही जीवाला पकडू नकोस. म्हणून, कृत्ये, तू दूर जाऊन तुझं काम कर.