यस्मिन् देशे यत्र काले यस्मिन् देवे च मन्त्रके यत्र तीर्थे च सिध्येत मत्संकल्पः सुरोत्तम
देवतांमध्ये श्रेष्ठ, कुठल्या ठिकाणी, कुठल्या वेळी, कुठल्या देवतेसह, कुठल्या मंत्राने, आणि कुठल्या तीर्थावर माझं मनोकामना पूर्ण होईल?
चन्द्रः प्राह चिरं ध्यात्वा भुक्तिर् वा मुक्तिर् एव वा सर्वं महेश्वराद् देवाज् जायते नात्र संशयः
सोमाने बराच वेळ ध्यान करून सांगितलं: भोग असो वा मुक्ती, सगळं महेश्वराकडूनच मिळतं—यात काहीच शंका नाही.
स सोमं पुनर् अप्य् आह कथं द्रक्ष्ये महेश्वरम् बालो ऽहं बालबुद्धिश् च न सामर्थ्यं तपस् तथा
त्याने पुन्हा सोमाला विचारलं: मी महेश्वराला कसा पाहू? मी अजून लहान आहे, माझं समजही बालकासारखंच आहे, आणि एवढं तप करण्याची शक्ती माझ्यात नाही.
गौतमीं गच्छ भद्र त्वं स्तुहि चक्रेश्वरं हरम् प्रसन्नस् तु तवेशानो ह्य् अल्पायासेन वत्सक
गौतमी नदीवर जा, प्रिय बालका, आणि चक्रधारी हराचे स्तवन कर. तो प्रभू तुझ्यावर प्रसन्न झाला, तर फारसे कष्ट न घेता कृपा करील.
प्रीतो भवेन् महादेवः साक्षात् कारुणिकः शिवः आस्ते साक्षात्कृतः शंभुर् विष्णुना प्रभविष्णुना
महादेव प्रसन्न झाला, तर कृपाळू शिव प्रत्यक्ष प्रकट होईल. शक्तिशाली विष्णूला जसा शंभू प्रकट झाला, तसा तो तिथे आहे.
वरं च दत्तवान् विष्णोश् चक्रं च त्रिदशार्चितम् गच्छ तत्र महाबुद्धे दण्डके गौतमीं नदीम्
त्याने विष्णूला वर दिला आणि देवांनी पूजलेलं चक्रही दिलं. म्हणून, बुद्धिमान मुला, दंडकारण्यात गौतमी नदीवर जा.
चक्रेश्वरं नाम तीर्थं जानन्त्य् ओषधयस् तु तत् तं गत्वा स्तुहि देवेशं सर्वभावेन शंकरम् स ते प्रीतमनास् तात सर्वान् कामान् प्रदास्यति
झाडांना ते तीर्थ 'चक्रेश्वर' म्हणून माहीत आहे. तिथे जाऊन सर्व मनाने देवाधिदेव शंकराचं स्तवन कर; तो प्रसन्न होऊन, मुला, तुझे सर्व इच्छित पूर्ण करील.
तद् राजवचनाद् ब्रह्मन् पिप्पलादो महामुनिः आजगाम जगन्नाथो यत्र रुद्रः स चक्रदः
राजाच्या आज्ञेने, महान ऋषी पिप्पलाद तिथे गेला जिथे रुद्र, जगाचा स्वामी आणि चक्र देणारा, उपस्थित होता.
तं बालं कृपयाविष्टाः पिप्पलाः स्वाश्रमान् ययुः गोदावर्यां ततः स्नात्वा नत्वा त्रिभुवनेश्वरम् तुष्टाव सर्वभावेन पिप्पलादः शिवं शुचिः
त्या मुलावर दया येऊन पिंपळाची झाडं आपल्या आश्रमात परतली. मग, पिप्पलादाने गोदावरीत स्नान करून, त्रिभुवनाधिपतीला वंदन केलं आणि शुद्ध मनाने सर्व भावनेने शिवाचं स्तवन केलं.
सर्वाणि कर्माणि विहाय धीरास् त्यक्तैषणा निर्जितचित्तवाताः यं यान्ति मुक्त्यै शरणं प्रयत्नात् तम् आदिदेवं प्रणमामि शंभुम्
सर्व कर्मे सोडून, ज्यांनी इच्छा त्यागल्या आणि मन व इंद्रिये जिंकली, असे धीरवान लोक मुक्तीसाठी ज्याच्याकडे शरण जातात, त्या आदिदेव शंभूला मी वंदन करतो.
यः सर्वसाक्षी सकलान्तरात्मा सर्वेश्वरः सर्वकलानिधानम् विज्ञाय मच्चित्तगतं समस्तं स मे स्मरारिः करुणां करोतु
जो सर्वांचा साक्षी आहे, सर्वांच्या अंतर्यामी आहे, सर्वांचा स्वामी आहे, सर्व कलांचा खजिना आहे, आणि माझ्या मनातील सर्व जाणणारा आहे—तो स्मराचा शत्रू माझ्यावर कृपा करो.
दिगीश्वराञ् जित्य सुरार्चितस्य कैलासम् आन्दोलयतः पुरारेः अङ्गुष्ठकृत्यैव रसातलाद् अधो गतस्य तस्यैव दशाननस्य
दिशांचे रक्षक जिंकून, देवांनी पूजलेला, कैलास डोलवणारा, आणि जेव्हा दशाननाने फक्त अंगठ्याने तो खाली पाताळात ढकलला, तेव्हा तोच पुरारि होता.
आलूनकायस्य गिरं निशम्य विहस्य देव्या सह दत्तम् इष्टम् तस्मै प्रसन्नः कुपितो ऽपि तद्वद् अयुक्तदातासि महेश्वर त्वम्
ज्याचे शरीर छिन्नविछिन्न झाले होते, त्याच्या बोलण्यावर देवीसोबत हसून, त्याला इच्छित वर दिला; म्हणून, रागावलेला असतानाही, अयोग्यालाही वर देणारा, महेश्वरा, तूच आहेस.
सौत्रामणीम् ऋद्धिम् अधः स चक्रे यो ऽर्चां हरौ नित्यम् अतीव कृत्वा बाणः प्रशस्यः कृतवान् उच्चपूजां रम्यां मनोज्ञां शशिखण्डमौलेः
त्याने सौत्रामणी यज्ञ केला आणि नेहमी भक्तीने हरिची पूजा केली. बाणाने चंद्रशेखराची सुंदर आणि मनोहारी पूजा करून मोठी कीर्ती मिळवली.
जित्वा रिपून् देवगणान् प्रपूज्य गुरुं नमस्कर्तुम् अगाद् विशाखः चुकोप दृष्ट्वा गणनाथम् ऊढम् अङ्के तम् आरोप्य जहास सोमः
शत्रूंचा पराभव करून, देवगणांची पूजा करून, गुरुंना वंदन करून, विशाखाने गणनाथाला मांडीवर बसलेला पाहून रागावला, आणि सोमाने त्याला उचलून हसला.
ईशाङ्करूढो ऽपि शिशुस्वभावान् न मातुर् अङ्कं प्रमुमोच बालः क्रुद्धं सुतं बोधितुम् अप्य् अशक्तस् ततो ऽर्धनारित्वम् अवाप सोमः
ईशानावर बसलेला असूनही, तो मुलगा आपल्या स्वभावामुळे आईच्या मांडीवरून उठला नाही; रागावलेल्या मुलाला शांत करायला सोमालाही जमले नाही, म्हणून त्याला अर्धविजय मिळाला.
ततः स्वयंभूः सुप्रीतः पिप्पलादम् अभाषत
नंतर स्वयंभू अत्यंत प्रसन्न होऊन पिप्पलादाशी बोलला.
वरं वरय भद्रं ते पिप्पलाद यथेप्सितम्
"पिप्पलाद, तुझ्या मनात जे हवे आहे ते वर माग, तुला शुभ होवो."
हतो देवैर् महादेव पिता मम महायशाः अदाम्भिकः सत्यवादी तथा माता पतिव्रता
माझे वडील, महायशस्वी महादेव, देवांनी मारले; ते खरे बोलणारे आणि कपट न करणारे होते, आणि माझी आई पतिव्रता होती.
देवेभ्यश् च तयोर् नाशं श्रुत्वा नाथ सविस्तरम् दुःखकोपसमाविष्टो नाहं जीवितुम् उत्सहे
देवांकडून त्यांचा नाश कसा झाला हे सविस्तर ऐकून, प्रभो, मी दुःख आणि रागाने भरून गेलो आहे आणि जगण्याची इच्छा नाही.
तस्मान् मे देहि सामर्थ्यं नाशयेयं सुरान् यथा अवध्यसेव्यस् त्रैलोक्ये त्वम् एव शशिशेखर
म्हणून, जसा तू, चंद्रशेखरा, त्रिलोकात कोणी जिंकू शकत नाही आणि कोणी सेवा करू शकत नाहीस, तशीच मला देवांचा नाश करण्याची शक्ती दे.
तृतीयं नयनं द्रष्टुं यदि शक्नोषि मे ऽनघ ततः समर्थो भविता देवांश् छेदयितुं भवान्
हे निष्पापा, जर तू माझे तिसरे डोळे पाहू शकशील, तरच देवांचा नाश करण्याची शक्ती तुला मिळेल.
ततो द्रष्टुं मनश् चक्रे तृतीयं लोचनं विभोः न शशाक तदोवाच न शक्तो ऽस्मीति शंकरम्
तेव्हा त्याने मनात प्रभूचे तिसरे डोळे पाहण्याचा निर्धार केला, पण त्याला जमले नाही; मग त्याने शंकराला सांगितले, "माझ्या शक्तीपलीकडे आहे."
किंचित् कुरु तपो बाल यदा द्रक्ष्यसि लोचनम् तृतीयं त्वं तदाभीष्टं प्राप्स्यसे नात्र संशयः
"मुला, तपस्या कर. जेव्हा तिसरे डोळे पाहशील, तेव्हा तुला हवे असलेले वर नक्की मिळेल—यात शंका नाही."
एतच् छ्रुत्वेशानवाक्यं तपसे कृतनिश्चयः दधीचिसूनुर् धर्मात्मा तत्रैव बहुलाः समाः
ईशानाच्या या शब्दांनी प्रेरित होऊन, दधीचिचा धर्मात्मा पुत्र तिथेच अनेक वर्षे तपश्चर्या करण्याचा निर्धार करून राहिला.
शिवध्यानैकनिरतो बालो ऽपि बलवान् इव प्रत्यहं प्रातर् उत्थाय स्नात्वा नत्वा गुरून् क्रमात्
शिवध्यानात एकाग्र असतानाही, तो मुलगा जणू बलवान झाला; दररोज पहाटे उठून, स्नान करून, क्रमाने गुरुजनांना वंदन करत असे.
सुखासीनो मनः कृत्वा सुषुम्नायाम् अनन्यधीः हस्तस्वस्तिकम् आरोप्य नाभौ विस्मृतसंसृतिः
तो सुखाने बसून, मन सुश्म्ना नाडीत स्थिर करून, एकाग्रतेने, हात स्वस्तिक मुद्रेत नाभीवर ठेवून, संसाराचा विसर पडला.
स्थानात् स्थानान्तरोत्कर्षान् विदध्यौ शांभवं महः ददर्श चक्षुर् देवस्य तृतीयं पिप्पलाशनः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनीत इदम् अब्रवीत्
शंभूचे श्रेष्ठ तेज, एक स्थितीवरून दुसऱ्या स्थितीकडे जात विचार करत, पिप्पलादाने देवाचे तिसरे डोळे पाहिले आणि हात जोडून, नम्रतेने असे म्हणाला.
शंभुना देवदेवेन वरो दत्तः पुरा मम तार्तीयचक्षुषो ज्योतिर् यदा पश्यसि तत्क्षणात्
पूर्वी देवाधिदेव शंभूनं मला असा वर दिला होता की, जेव्हा तुझ्या तिसऱ्या डोळ्याचं तेज दिसेल, त्या क्षणी—
सर्वं ते प्रार्थितं सिध्येद् इत्य् आह त्रिदशेश्वरः तस्माद् रिपुविनाशाय हेतुभूतां प्रयच्छ मे
तीन लोकांचे स्वामी म्हणाले, 'तुला हवं असलेलं सर्व काही पूर्ण होईल.' म्हणून, माझ्या शत्रूंचा नाश व्हावा यासाठी कारणीभूत असं काही मला दे.