निवेदयस्व मे मातस् तद् एव प्रथमं मम
आई, माझ्याशी ते पहिलेच सत्य सांग.
इला चैनम् उवाचेदं रहोवाचं कथं वदे तथापि पुत्र ते वच्मि पित्रोः पुत्रो यतो गतिः मग्नानां दुःखपाथोब्धौ पुत्रः प्रवहणं परम्
इलाने त्याला सांगितले: 'हे गुपित कसे सांगू? तरीही, मुला, मी तुला सांगते. दुःखाच्या समुद्रात बुडालेल्या आईवडिलांसाठी मुलगा म्हणजे खरी नौका असते.'
तन् मातृवचनं श्रुत्वा विनीतः प्राह मातरम् पादयोः पतितश् चापि वद मातर् यथा तथा
आईचे बोलणे ऐकून, तो नम्रपणे तिच्या पायांवर पडून म्हणाला, 'आई, जसे आहे तसेच सांग.'
सा पुरूरवसं प्राह इक्ष्वाकूणां तथा कुलम् तत्रोत्पत्तिं स्वस्य नाम राज्यप्राप्तिं प्रियान् सुतान्
तिने पुरूरवासाला इक्ष्वाकू वंश, त्यातील आपला जन्म, आपले नाव, राज्य मिळवणे आणि प्रिय मुले याबद्दल सांगितले.
पुरोधसं वसिष्ठं च प्रियां भार्यां स्वकं पदम् वननिर्याणम् एवाथ अमात्यानां पुरोधसः
तिने वसिष्ठ ऋषी, प्रिय पती, स्वतःचे स्थान, वनवास, आणि मंत्र्यांसह पुजाऱ्याविषयी सांगितले.
प्रेषणं च नगर्यां तां मृगयासक्तिम् एव च हिमवत्कन्दरगतिं यक्षेश्वरगृहे गतिम्
नगरीतून पाठविणे, शिकाराची आवड, हिमालयातील गुंफांमध्ये जाणे आणि यक्षराजाच्या घरी राहणे याबद्दल तिने सांगितले.
उमावनप्रवेशं च स्त्रीत्वप्राप्तिम् अशेषतः महेश्वराज्ञया तत्र चाप्रवेशं नरस्य तु
उमावनात प्रवेश, पूर्णपणे स्त्रीत्व प्राप्त करणे, आणि महेश्वराच्या आज्ञेने तिथे पुरुषांसाठी प्रवेश बंदी याबद्दल तिने सांगितले.
यक्षिणीवाक्यम् अप्य् अस्य वरदानं तथैव च बुधप्राप्तिं तथा प्रीतिं पुत्रोत्पत्त्याद्य् अशेषतः
यक्षिणीचे बोलणे, वर मिळवणे, बुधाचा आगमन, पुत्र जन्मल्याचा आनंद आणि इतर सर्व गोष्टी तिने सविस्तर सांगितल्या.
कथयाम् आस तत् सर्वं श्रुत्वा मातरम् अब्रवीत् पुरूरवाः किं करोमि किं कृत्वा सुकृतं भवेत्
हे सर्व सांगून झाल्यावर, पुरूरवा आईला म्हणाला, 'आई, मी काय करू? काय केल्याने मला पुण्य मिळेल?'
एतावता ते तृप्तिश् चेद् अलम् एतेन चाम्बिके यद् अप्य् अन्यन् मनोवर्ति तद् अप्य् आज्ञापयस्व मे
'आई, जर तुला यात समाधान मिळाले असेल तर एवढेच पुरे. पण अजून काही तुझ्या मनात असेल तर तेही मला सांग.'
इच्छेयं पुंस्त्वम् उत्कृष्टम् इच्छेयं राज्यम् उत्तमम् अभिषेकं च पुत्राणां तव चापि विशेषतः
मला उत्तम पुरुषत्व हवं आहे, उत्तम राज्य हवं आहे, तुझ्या मुलांचा आणि विशेषतः तुझा अभिषेक व्हावा असं मला वाटतं.
दानं दातुं च यष्टुं च मुक्तिमार्गस्य वीक्षणम् सर्वं च कर्तुम् इच्छामि तव पुत्र प्रसादतः
मला दान द्यावं, यज्ञ करावा, मुक्तीचा मार्ग समजून घ्यावा असं वाटतं. हे सगळं तुझ्या मुलाच्या कृपेने साध्य व्हावं अशी माझी इच्छा आहे.
उपायं त्वा तु पृच्छामि येन पुंस्त्वम् अवाप्स्यसि तपसो वान्यतो वापि वदस्व मम तत्त्वतः
मी तुला विचारतो—कशामुळे पुरुषत्व मिळू शकतं, तपाने की दुसऱ्या कोणत्या मार्गाने? खरं खरं सांग.
बुधं त्वं पितरं पृच्छ गत्वा पुत्र यथार्थवत् स तु सर्वं तु जानाति उपदेक्ष्यति ते हितम्
मुला, तू जाऊन आपल्या वडिलांना—बुधांना—योग्य रीतीने विचार. ते सर्व जाणतात आणि तुझ्या हितासाठी तुला सांगतील.
तन्मातृवचनाद् ऐलो गत्वा पितरम् अञ्जसा उवाच प्रणतो भूत्वा मातुः कृत्यं तथात्मनः
मग आईच्या सांगण्यावरून ऐल सरळ वडिलांकडे गेला, नम्रपणे वाकून आईचं आणि स्वतःचं कारण सांगितलं.
इलं जाने महाप्राज्ञ इलां जातां पुनस् तथा उमावनप्रवेशं च शंभोर् आज्ञां तथैव च
माझ्या ज्ञानी, मला इला माहीत आहे; मला पुन्हा जन्मलेली इला, उमा वनात गेलेली, आणि शंभूंची आज्ञा हे सगळं माहीत आहे.
तस्माच् छंभुप्रसादेन उमायाश् च प्रसादतः विशापो भविता पुत्र ताव् आराध्य न चान्यथा
म्हणून, शंभू आणि उमाच्या कृपेनेच शाप दूर होईल, मुला. त्यांची भक्ती केल्याशिवाय दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने नाही.
पश्येयं तं कथं देवं कथं वा मातरं शिवाम् तीर्थाद् वा तपसो वापि तत् पितः प्रथमं वद
तो देव किंवा माता शिवा मला कसा दिसेल? तीर्थयात्रेने की तपाने? बाबा, आधी मला सांग.
गौतमीं गच्छ पुत्र त्वं तत्रास्ते सर्वदा शिवः उमया सहितः श्रीमाञ् शापहन्ता वरप्रदः
मुला, तू गौतमी नदीवर जा; तिथे शिव नेहमी उमेसोबत वास करतात, शाप दूर करणारे आणि वर देणारे.
पुरूरवाः पितुर् वाक्यं श्रुत्वा तु मुदितो ऽभवत् गौतमीं तपसे धीमान् गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम्
वडिलांचं बोलणं ऐकून पुरूरवा आनंदी झाला; तो बुद्धिमान गौतमीवर, त्रैलोक्य शुद्ध करणाऱ्या गंगेवर तपासाठी गेला.
पुंस्त्वम् इच्छंस् तथा मातुर् जगाम तपसे त्वरन् हिमवन्तं गिरिं नत्वा मातरं पितरं गुरुम्
पुरुषत्व मिळवण्यासाठी आणि आईच्या आग्रहाने, त्याने तपासाठी घाई केली, हिमालय पर्वताला, आईला, वडिलांना आणि गुरूंना वंदन केलं.
गच्छन्तम् अन्वगात् पुत्रम् इला सोमसुतस् तथा ते सर्वे गौतमीं प्राप्ता हिमवत्पर्वतोत्तमात्
सोमपुत्र इला आपल्या मुलामागे गेला; ते सगळे हिमालय पर्वतावरून गौतमी नदीवर पोहोचले.
तत्र स्नात्वा तपः किंचित् कृत्वा चक्रुः स्तुतिं पराम् भवस्य देवदेवस्य स्तुतिक्रमम् इमं शृणु
तिथे स्नान करून, थोडं तप करून, त्यांनी उत्तम स्तुती केली. भवरूप देवाधिदेवाची ही स्तुती ऐक.
बुधस् तुष्टाव प्रथमम् इला च तदनन्तरम् ततः पुरूरवाः पुत्रो गौरीं देवीं च शंकरम्
सर्वप्रथम बुधाने स्तुती केली, मग इलाने. त्यानंतर पुरूरवाने गौरी देवी आणि शंकराची स्तुती केली.
यौ कुङ्कुमेन स्वशरीरजेन स्वभावहेमप्रतिमौ सरूपौ याव् अर्चितौ स्कन्दगणेश्वराभ्यां तौ मे शरण्यौ शरणं भवेताम्
ज्यांची मूर्ती स्वभावतः सोन्यासारखी आहे, ज्यांना स्वतःच्या शरीरातील कुंकवाने स्कंद आणि गणेशाने पूजलं, ते दोघे शरण देणारे माझे आश्रय असोत.
संसारतापत्रयदावदग्धाः शरीरिणो यौ परिचिन्तयन्तः सद्यः परां निर्वृतिम् आप्नुवन्ति तौ शंकरौ मे शरणं भवेताम्
संसाराच्या तीन प्रकारच्या दुःखांनी जळणारे जेव्हा त्या शंकरांचा विचार करतात, तेव्हा लगेचच त्यांना परम आनंद मिळतो—ते दोघे माझे आश्रय असोत.
आर्ता ह्य् अहं पीडितमानसा ते क्लेशादिगोप्ता न परो ऽस्ति कश्चित् देव त्वदीयौ चरणौ सुपुण्यौ तौ मे शरण्यौ शरणं भवेताम्
मी दुःखी आहे, माझं मन त्रस्त आहे; हे देव, तुझ्या दोन पवित्र पायांखेरीज दुसरा कोणताही क्लेशातून वाचवणारा नाही—ते दोघे माझे आश्रय असोत.
ययोः सकाशाद् इदम् अभ्युदैति प्रयाति चान्ते लयम् एव सर्वम् जगच्छरण्यौ जगदात्मकौ तु गौरीहरौ मे शरणं भवेताम्
ज्यांच्यापासून हे सर्व निर्माण होतं आणि शेवटी ज्यांच्यात विलीन होतं, गौरी आणि हर—जगाचा आधार, जगाचे मूळ—ते माझे आश्रय असोत.
यौ देववृन्देषु महोत्सवे तु पादौ गृहाणेश गिरीशपुत्र्याः प्रोक्तं धृतौ प्रीतिवशाच् छिवेन तौ मे शरण्यौ शरणं भवेताम्
देवतांच्या मोठ्या उत्सवात, पर्वतराजकन्येच्या विनंतीवरून, शिवाने प्रेमाने ज्या पायांना धरले, तेच पाय माझ्यासाठी शरणस्थान व्हावेत.
किम् अभीष्टं प्रदास्यामि युष्मभ्यं तद् वदन्तु मे कृतकृत्याः स्थ भद्रं वो देवानाम् अपि दुष्करम्
तुम्हाला कोणतीही इच्छा असेल तर सांगा, मी ती पूर्ण करीन. तुम्ही तुमचे कार्य साध्य केले आहे. तुम्हाला शुभेच्छा! हे देवांनाही कठीण आहे.