महिषं भूतवेतालान् आधिव्याधींस् तथैव च अक्षिरोगान् कुक्षिरोगान् कर्णशूलं तथैव च
त्याने महिष, भूत, वेताळ, रोग, डोळ्यांचे विकार, पोटाचे विकार आणि कानदुखी यांनाही बोलावले.
ज्वरं च त्रिविधं पापं नरकाणि पृथक् पृथक् त्वरन्ताम् इति तान् उक्त्वा जगाम त्वरितो यमः
त्याने ताप, तीन प्रकारचे पाप, वेगवेगळ्या नरका यांनाही बोलावले आणि 'लवकर जा!' असे सांगितले. असे सांगून यम तिथून लवकर निघून गेला.
एतैर् अन्यैः परिवृतो यत्र श्वेतो द्विजोत्तमः तम् आयान्तं यमं दृष्ट्वा नन्दी प्रोवाच सायुधः
हे आणि इतर बरेच जण घेऊन यम जिथे श्वेत हा श्रेष्ठ ब्राह्मण होता तिथे गेला. यम येताना पाहून शस्त्रधारी नंदी बोलला.
विनायकं तथा स्कन्दं भूतनाथं तु दण्डिनम् तत्र तद् युद्धम् अभवत् सर्वलोकभयावहम्
विनायक, स्कंद, भूतनाथ आणि काठीधारी तिथे होते; तेव्हा सर्व लोकांना भयभीत करणारे युद्ध झाले.
कार्त्तिकेयः स्वयं शक्त्या बिभेद यमकिंकरान् दक्षिणाशापतिं चापि निजघान बलान्वितम्
कार्तिकेयाने स्वतःच्या शक्तीने यमाचे सेवक मारले आणि दक्षिण दिशेचा स्वामी, जो बलाढ्य होता, त्यालाही त्याने ठार केले.
हतावशिष्टा याम्यास् ते आदित्याय न्यवेदयन् आदित्यो ऽपि सुरैः सार्धं श्रुत्वा तन् महद् अद्भुतम्
यमाचे जे सेवक वाचले, त्यांनी आदित्याला सांगितले. आदित्याने देवांबरोबर ते अद्भुत घडलेले ऐकले.
लोकपालैर् अनुवृतो ममान्तिकम् उपागमत् अहं विष्णुश् च भगवान् इन्द्रो ऽग्निर् वरुणस् तथा
सर्व लोकपालांसह ते माझ्याकडे आले; मी, भगवान विष्णू, इंद्र, अग्नी आणि वरुणही होतो.
चन्द्रादित्याव् अश्विनौ च लोकपाला मरुद्गणाः एते चान्ये च बहवो वयं याता यमान्तिकम्
चंद्र, सूर्य, अश्विनी कुमार, लोकपाल, मरुतगण आणि इतर बरेच जण, आम्ही सर्वजण यमाकडे गेलो.
मृत आस्ते दक्षिणेशो गङ्गातीरे बलान्वितः समुद्राश् च नदा नागा नानाभूतान्य् अनेकशः
दक्षिण दिशेचा स्वामी, जो बलाढ्य आहे, तो गंगेच्या काठी मेला आहे; समुद्र, नद्या, नाग आणि असंख्य विविध जीवसुद्धा.
तत्राजग्मुः सुरेशानं द्रष्टुं वैवस्वतं यमम् तं दृष्ट्वा हतसैन्यं च यमं देवा भयार्दिताः कृताञ्जलिपुटाः शंभुम् ऊचुः सर्वे पुनः पुनः
तिथे देवांचे स्वामी वैवस्वत यमाला पाहायला आले; यमाचा सैन्य मारले गेलेले पाहून, देव भयभीत होऊन, हात जोडून, पुन्हा पुन्हा शंभूला प्रार्थना करू लागले.
भक्तिप्रियत्वं ते नित्यं दुष्टहन्तृत्वम् एव च आदिकर्तर् नमस् तुभ्यं नीलकण्ठ नमो ऽस्तु ते ब्रह्मप्रिय नमस् ते ऽस्तु देवप्रिय नमो ऽस्तु ते
तुम्ही नेहमी भक्तांना प्रिय आहात, दुष्टांचा नाश करणारे आहात, आद्य कर्ता, तुम्हाला नमस्कार! नीलकंठा, तुम्हाला नमस्कार! ब्रह्माला प्रिय, तुम्हाला नमस्कार! देवांना प्रिय, तुम्हाला नमस्कार!
श्वेतं द्विजं भक्तम् अनायुषं ते नेतुं यमादिः सकलो ऽसमर्थः संतोषम् आप्ताः परमं समीक्ष्य भक्तप्रियत्वं त्वयि नाथ सत्यम्
तुमच्या भक्त श्वेत या ब्राह्मणाला, ज्याचे आयुष्य संपले होते, घेऊन जाण्यासाठी यम आणि इतर सर्व अपयशी ठरले; तुमच्यातील भक्तप्रेम आणि परमानंद पाहून, हे नाथ, हे सत्य आहे.
ये त्वां प्रपन्नाः शरणं कृपालुं नालं कृतान्तो ऽप्य् अनुवीक्षितुं तान् एवं विदित्वा शिव एव सर्वे त्वाम् एव भक्त्या परया भजन्ते
जे लोक तुझ्या चरणी शरण आले, दयाळू शंकरा, त्यांना मृत्यू सुद्धा स्पर्श करू शकत नाही. हे जाणून सर्वजण, शंकरा, तुलाच पराकोटीच्या भक्तीने पूजतात.
त्वम् एव जगतां नाथ किं न स्मरसि शंकर त्वां विना कः समर्थो ऽत्र व्यवस्थां कर्तुम् ईश्वरः
तूच या सगळ्या जगाचा स्वामी आहेस, हे शंकरा, तुला आठवत नाही का? तुझ्याशिवाय इथे कोणाला हे सर्व नीट ठेवता येईल, प्रभो?
एवं तु स्तुवतां तेषां पुरस्ताद् अभवच् छिवः किं ददामीति तान् आह इदम् ऊचुः सुरा अपि
अशा प्रकारे ते स्तुती करत असताना, शंकर त्यांच्या समोर प्रकट झाला आणि म्हणाला, 'काय द्यावे?' तेव्हा देवतांनीही आपली विनंती सांगितली.
अयं वैवस्वतो धर्मो नियन्ता सर्वदेहिनाम् धर्माधर्मव्यवस्थायां स्थापितो लोकपालकः
हा वैवस्वत धर्म सर्व जीवांचा अधिपती आहे; धर्म आणि अधर्म यांची नीट व्यवस्था ठेवण्यासाठी तो लोकांचा रक्षक म्हणून नेमला आहे.
नायं वधम् अवाप्नोति नापराधी न पापकृत् विना तेन जगद्धातुर् नैव किंचिद् भविष्यति
तो ना कधी मृत्यूला प्राप्त होतो, ना तो अपराधी आहे, ना पापी; त्याच्याशिवाय जगाचा सृष्टीकर्ता सुद्धा काही करू शकत नाही.
तस्माज् जीवय देवेश यमं सबलवाहनम् प्रार्थना सफला नाथ महत्सु न वृथा भवेत्
म्हणून, हे देवाधिदेव, यम आणि त्याचे सर्व साथीदार व वाहन यांना पुन्हा जिवंत कर. प्रभो, मोठ्यांच्या प्रार्थना व्यर्थ जाऊ नयेत.
ततः प्रोवाच भगवाञ् जीवयेयम् असंशयम् यमं यदि वचो मे ऽद्य अनुमन्यन्ति देवताः
तेव्हा भगवान म्हणाले, 'मी नक्कीच यमाला पुन्हा जिवंत करीन, जर आज देवता माझे बोलणे मान्य करतील.'
ततः प्रोचुः सुराः सर्वे कुर्मो वाक्यं त्वयोदितम् हरिब्रह्मादिसहितं वशे यस्याखिलं जगत्
तेव्हा सर्व देवतांनी उत्तर दिले, 'हे प्रभो, तुझ्या वचनाला आम्ही मान्यता देतो. हरी, ब्रह्मा आणि इतरांसह, ज्याच्या अधीन हे सर्व जग आहे.'
ततः प्रोवाच भगवान् अमरान् समुपागतान् मद्भक्तो न मृतिं यातु नेत्य् ऊचुर् अमराः पुनः
मग भगवान त्या जमलेल्या अमरांना म्हणाले, 'माझ्या भक्तांना मृत्यू येणार नाही.' अमरांनी पुन्हा असे म्हटले:
अमराः स्युस् ततो देव सर्वलोकाश् चराचराः अमर्त्यमर्त्यभेदो ऽयं न स्याद् देव जगन्मय
मग, हे देव, सर्व देवता आणि सर्व जग, जडजंगम सगळेच अमर होतील; मग मर्त्य आणि अमर यांचा फरकच राहणार नाही, हे विश्वमय प्रभो.
पुनर् अप्य् आह ताञ् शंभुः शृण्वन्तु मम भाषितम् मद्भक्तानां वैष्णवानां गौतमीम् अनुसेवताम्
शंभू पुन्हा म्हणाला, 'माझे भक्त, विष्णूभक्त आणि गौतमीची सेवा करणारे — हे सर्व माझे बोलणे ऐकावे.'
वयं तु स्वामिनो नित्यं न मृत्युः स्वाम्यम् अर्हति वार्त्ताप्य् एषां न कर्तव्या यमेन तु कदाचन
आम्ही नेहमीच स्वामी आहोत; मृत्यूला स्वामीवर अधिकार नाही. यमाने त्यांच्या विषयी कधीच काही सांगू नये.
आधिव्याध्यादिभिर् जातु कार्यो नाभिभवः क्वचित् ये शिवं शरणं यातास् ते मुक्तास् तत्क्षणाद् अपि
जे लोक शंकराच्या शरण गेले, त्यांना कधीच आजार किंवा इतर कोणतीही व्यथा जिंकू शकत नाही. ते त्या क्षणीच मुक्त होतात.
सानुगस्य यमस्यातो नमस्याः सर्व एव ते तथेत्य् ऊचुः सुरगणा देवदेवं शिवं प्रति
म्हणून, यमाशी संबंधित सर्वजण वंदनीय आहेत; असे देवगणांनी देवाधिदेव शंकराला सांगितले.
ततश् च भगवान् नाथो नन्दिनं प्राह वाहनम्
मग भगवान नाथाने आपल्या वाहन नंदीला बोलावले.
गौतम्या उदकेन त्वम् अभिषिञ्च मृतं यमम्
गौतमीच्या पाण्याने तू मृत यमाचे अभिषेक कर.
ततो यमादयः सर्वे अभिषिक्तास् तु नन्दिना उत्थिताश् च सजीवास् ते दक्षिणाशां ततो गताः
मग नंदीने यम आणि त्याचे सर्व साथीदार यांना अभिषेक केला; ते सर्व जिवंत झाले आणि दक्षिण दिशेला गेले.
उत्तरे गौतमीतीरे विष्ण्वाद्याः सर्वदैवताः स्थिता आसन् पूजयन्तो देवदेवं महेश्वरम्
उत्तर काठावर, गौतमीच्या तीरावर, विष्णू आणि सर्व देवता राहून देवाधिदेव महेश्वराची पूजा करत होते.