गारुडं नाम यत् तीर्थं सर्वविघ्नप्रशान्तिदम् तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणु नारद यत्नतः
गारुड नावाचं तीर्थ सर्व विघ्न शांत करतं. त्याचं महत्त्व मी सांगतो, हे नारद, लक्ष देऊन ऐक.
मणिनाग इति त्व् आसीच् छेषपुत्रो महाबलः गरुडस्य भयाद् भक्त्या तोषयाम् आस शंकरम्
मणिनाग नावाचा, शेषाचा बलवान पुत्र होता. गरुडाच्या भीतीमुळे आणि भक्तीमुळे त्याने शंकराला प्रसन्न केलं.
ततः प्रसन्नो भगवान् परमेष्ठी महेश्वरः तम् उवाच महानागं वरं वरय पन्नग
मग प्रसन्न झालेल्या महेश्वराने त्या महानागाला म्हणलं, 'पन्नग, वर माग.'
नागः प्राह प्रभो मह्यं देहि मे गरुडाभयम् तथेत्य् आह च तं शंभुर् गरुडाद् अभयं भवेत्
नाग म्हणाला, 'प्रभो, मला गरुडाची भीती दूर कर.' शंभूनं 'तसं होईल' असं सांगितलं आणि त्याला गरुडापासून निर्भय केलं.
निर्गतो निर्भयो नागो गरुडाद् अरुणानुजात् क्षीरोदशायी यत्रास्ते क्षीरार्णवसमीपतः
गरुडापासून निर्भय झालेला नाग तिथून निघून गेला, जिथे अरुणाचा धाकटा भाऊ, जो क्षीरसागरात राहतो, क्षीरसमुद्राजवळ आहे.
इतश् चेतश् च चरति नागो ऽसौ सुखशीतले गरुडो ऽपि च यत्रास्ते तं देशम् अपि यात्य् असौ
तो नाग इथे-तिथे सुखाने व थंडीत फिरतो; आणि गरुडही तिथे राहतो, तोही त्या ठिकाणी जातो.
गरुडः पन्नगं दृष्ट्वा चरन्तं निर्भयेन तु तं गृहीत्वा महानागं प्राक्षिपत् स्वस्य वेश्मनि
गरुडाने निर्भयपणे फिरणारा तो महानाग पाहिला आणि त्याला पकडून आपल्या घरात फेकलं.
तं बद्ध्वा गारुडैः पाशैर् गरुडो नागसत्तमम् एतस्मिन्न् अन्तरे नन्दी प्रोवाचेशं जगत्प्रभुम्
गरुडाने त्या श्रेष्ठ नागाला आपल्या पाशांनी बांधलं; तेव्हा नंदीने जगाच्या प्रभूला संबोधून बोलायला सुरुवात केली.
नूनं नागो न चायाति भक्षितो बद्ध एव वा गरुडेन सुरेशान जीवन् नागो न संव्रजेत्
नक्की तो सर्प येत नाही; तो गरुडाने खाल्ला असावा किंवा बांधला असावा, हे देवाधिदेव. सर्प जिवंत असता, तर तो इतका उशीर केला नसता.
नन्दिनो वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा शंभुर् अथाब्रवीत्
नंदीचे शब्द ऐकून आणि समजून शंभूने मग असे सांगितले.
गरुडस्य गृहे नागो बद्धस् तिष्ठति सत्वरम् गत्वा तं जगताम् ईशं विष्णुं स्तुहि जनार्दनम्
सर्प गरुडाच्या घरी बांधून ठेवला आहे. लवकर जा आणि जगाचा स्वामी, विष्णू, जनार्दन यांची स्तुती कर.
बद्धं नागं काश्यपेन मद्वाक्याद् आनय स्वयम् तत् प्रभोर् वचनं श्रुत्वा नन्दी गत्वा श्रियः पतिम्
कश्यपपुत्र जो सर्प आहे, तो माझ्या आज्ञेने स्वतः घेऊन ये. प्रभूचे हे वचन ऐकून नंदी लक्ष्मीपतीकडे गेला.
व्यज्ञापयत् स्वयं वाक्यं विष्णुं लोकपरायणम् नारायणः प्रीतमना गरुडं वाक्यम् अब्रवीत्
त्याने स्वतःच लोकांचा आधार असलेल्या विष्णूला हे सांगितले. नारायण प्रसन्न होऊन गरुडाला म्हणाला.
विनतात्मज मे वाक्यान् नन्दिने देहि पन्नगम् कम्पमानस् तद् आकर्ण्य नेत्य् उवाच विहंगमः विष्णुम् अप्य् अब्रवीत् कोपात् सुपर्णो नन्दिनो ऽन्तिके
विनतेचा पुत्रा, माझ्या सांगण्यावरून तो सर्प नंदीला दे. हे ऐकून पक्षी थरथर कापू लागला आणि 'नाही' असे म्हणाला; मग रागाने विष्णूला, नंदी जवळ असताना, बोलला.
यद् यत् प्रियतमं किंचिद् भृत्येभ्यः प्रभविष्णवः दास्यन्त्य् अन्ये भवान् नैव मयानीतं हरिष्यति
हे महाबली, इतर लोक आपल्या सेवकांना जे काही सर्वात प्रिय असते ते देतात, पण मी जे आणले आहे ते फक्त तुम्हीच घेऊ शकता, दुसरा कोणी नाही.
पश्य देवं त्रिनयनं नागं मोक्ष्यति नन्दिना मयोपपादितं नागं त्वं तु दास्यसि नन्दिने
पहा, त्रिनेत्रधारी देव नंदीकरिता सर्प सोडून देतील. मी जो सर्प आणला आहे, तो तुला नंदीला द्यावा लागेल.
त्वां वहामि सदा स्वामिन् मम देयं सदा त्वया मयोपपादितं नागं वक्तुं देहीति नोचितम्
मी नेहमी तुला वाहून नेतो, स्वामी; माझे सर्व काही नेहमी तुझेच असावे. मी जो सर्प आणला आहे तो नंदीला द्यावा, असे सांगणे मला योग्य वाटत नाही.
सतां प्रभूणां नेयं स्याद् वृत्तिः सद्वृत्तिकारिणाम् सन्तो दास्यन्ति भृत्येभ्यो मदुपात्तहरो भवान्
सज्जन आणि चांगल्या स्वभावाच्या मालकांनी आपल्या चांगल्या सेवकांशी असे वागू नये. सज्जन आपल्या सेवकांना देतात; पण मी जो आणला आहे तो मात्र तुम्हीच घेता.
दैत्याञ् जयसि संग्रामे मद्बलेनैव केशव अहं महाबलीत्य् एवं मुधैव श्लाघते भवान्
हे केशव, युद्धात तू दैत्यांना फक्त माझ्या बळावर जिंकतोस. मी मोठा बलवान असूनही, तू व्यर्थच स्वतःचे कौतुक करतोस.
गरुडस्येति तद् वाक्यं श्रुत्वा चक्रगदाधरः विहस्य नन्दिनः पार्श्वे पश्यद्भिर् लोकपालकैः
गरुडाची ही वाणी ऐकून चक्र-गदा-धारी विष्णू हसला, नंदीच्या बाजूला उभा राहून, आणि जगपालक पाहत होते.
इदम् आह महाबुद्धिर् मां समुह्य कृशो भवान् त्वद्बलाद् असुरान् सर्वाञ् जेष्ये ऽहं खगसत्तम
हा बुद्धिमान मला म्हणतो, 'तू दुर्बल आहेस.' पण, हे पक्षीराज, तुझ्या बळावर मी सर्व दैत्यांना जिंकतो.
इत्य् उक्त्वा श्रीपतिर् ब्रह्मञ् शान्तकोपो ऽब्रवीद् इदम् वहाङ्गुलिं करस्याशु कनिष्ठां नन्दिनो ऽन्तिके
असे म्हणून लक्ष्मीपती, शांत मनाने, ब्रह्माला म्हणाले, 'आपली लहान बोट पटकन नंदीच्या जवळ ठेव.'
गरुडस्य ततो मूर्ध्नि न्यस्येदं पुनर् अब्रवीत् सत्यं मां वहसे नित्यं पश्य धर्मं विहंगम
मग त्याने आपली बोट गरुडाच्या डोक्यावर ठेवली आणि पुन्हा म्हणाला, 'हे खरे आहे की तू मला नेहमी वाहून नेतोस. पण, हे पक्षी, धर्म काय आहे ते पाह.'
न्यस्तायां च ततो ऽङ्गुल्यां शिरः कुक्षौ समाविशत् कुक्षिश् च चरणस्यान्तः प्राविशच् चूर्णितो ऽभवत् ततः कृताञ्जलिर् दीनो व्यथितो लज्जयान्वितः
बोट ठेवताच त्याचे डोके पोटात गेले आणि पोट पायात गेले; तो चुरडला गेला आणि तसाच झाला. मग तो हात जोडून, दुःखी, वेदनेने आणि लाजेने भरून गेला.
त्राहि त्राहि जगन्नाथ भृत्यं माम् अपराधिनम् त्वं प्रभुः सर्वलोकानां धर्ता धार्यस् त्वम् एव च
मला वाचवा, मला वाचवा, हे जगन्नाथा! मी तुझा अपराधी सेवक आहे. तू सर्व लोकांचा स्वामी आहेस, सर्वांचा आधार आहेस आणि तुलाच धरावे लागते.
अपराधसहस्राणि क्षमन्ते प्रभविष्णवः कृतापराधे ऽपि जने महती यस्य वै कृपा
हे महाबली, तू हजारो अपराध क्षमतोस. कोणी अपराध केला तरी तुझी कृपा फार मोठी आहे.
वदन्ति मुनयः सर्वे त्वाम् एव करुणाकरम् रक्षस्वार्तं जगन्मातर् माम् अम्बुजनिवासिनि कमले बालकं दीनम् आर्तं तनयवत्सले
सर्व ऋषी तुला एकटीच करुणेची मूर्ती, जगाची आई, कमलामध्ये वास करणारी कमला म्हणतात. मी एक लहान, असहाय, दुःखी बाळ आहे, तुझ्या लेकरांवर जशी माया करतेस तशी माझी रक्षा कर.
ततः कृपान्विता देवी श्रीर् अप्य् आह जनार्दनम्
मग करुणेने भरलेली श्री देवीही जनार्दनाला बोलली.
रक्ष नाथ स्वकं भृत्यं गरुडं विपदं गतम् जनार्दन उवाचेदं नन्दिनं शंभुवाहनम्
नाथा, संकटात सापडलेल्या तुझ्या गरुड या सेवकाचे रक्षण कर. जनार्दनाने नंदी, शंभूच्या वाहनाला, हे शब्द सांगितले.
नय नागं सगरुडं शंभोर् अन्तिकम् एव च तत्प्रसादाच् च गरुडो महेश्वरनिरीक्षितः आत्मीयं च पुना रूपं गरुडः समवाप्स्यति
गरुडासह नागालाही शंभूच्या जवळ घेऊन जा. महेश्वराच्या कृपेने, त्याच्या दर्शनाने, गरुडाला पुन्हा आपले मूळ रूप मिळेल.