ततः प्रीतमनास् तस्मै गौतमाय महात्मने प्रादां ब्रह्मगिरिं पुण्यं सर्वकामप्रदं शुभम्
मग, मी मनापासून आनंदी होऊन, महात्मा गौतमाला पुण्यवान, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आणि शुभ ब्रह्मगिरी दिला.
अहल्यायां मुनिश्रेष्ठो रेमे तत्र स गौतमः गौतमस्य कथां पुण्यां श्रुत्वा शक्रस् त्रिविष्टपे
तेथे, ऋषीश्रेष्ठ गौतम अहल्येसोबत रमला; आणि गौतमाची पुण्यकथा ऐकून इंद्र स्वर्गात आनंदी झाला.
तम् आश्रमं तं च मुनिं तस्य भार्याम् अनिन्दिताम् भूत्वा ब्राह्मणवेषेण द्रष्टुम् आगाच् छतक्रतुः
त्या आश्रमात, त्या ऋषीकडे आणि त्याच्या निष्कलंक पत्नीपाशी, इंद्र ब्राह्मणाचे रूप घेऊन त्यांना पाहायला गेला.
स दृष्ट्वा भवनं तस्य भार्यां च विभवं तथा पापीयसीं मतिं कृत्वा अहल्यां समुदैक्षत
त्याने त्याचे घर, त्याची पत्नी आणि त्याचे वैभव पाहिले; मग वाईट हेतू ठेवून इंद्राने अहल्येकडे पाहिले.
नात्मानं न परं देशं कालं शापाद् ऋषेर् भयम् न बुबोध तदा वत्स कामाकृष्टः शतक्रतुः
त्या वेळी, वत्सा, कामाने आकृष्ट झालेला इंद्र स्वतःला, दुसऱ्याला, जागा, काळ किंवा ऋषीच्या शापाचे भय काहीच जाणवले नाही.
तद्ध्यानपरमो नित्यं सुरराज्येन गर्वितः संतप्ताङ्गः कथं कुर्यां प्रवेशो मे कथं भवेत्
तो नेहमी ध्यानात मग्न, देवांचा राजा असल्याचा गर्व, शरीर जळत होते; 'मी कसा जाऊ? हे कसे होईल?' असे तो विचार करत होता.
एवं वसन् विप्ररूपो नान्तरं त्व् अध्यगच्छत स कदाचिन् महाप्राज्ञः कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम्
असा ब्राह्मणाचे रूप घेऊन राहत असताना, त्याला संधी मिळाली नाही; पण एकदा, तो महाप्राज्ञ ऋषी सकाळच्या क्रिया करून—
सहितो गौतमः शिष्यैर् निर्गतश् चाश्रमाद् बहिः आश्रमं गौतमीं विप्रान् धान्यानि विविधानि च
गौतम आपल्या शिष्यांसह आश्रमाबाहेर गेला; आश्रम, गौतमी, ब्राह्मण आणि विविध धान्ये पाहायला गेला.
द्रष्टुं गतो मुनिवर इन्द्रस् तं समुदैक्षत इदम् अन्तरम् इत्य् उक्त्वा चक्रे कार्यं मनःप्रियम्
मुनिवर इंद्र त्यांना पाहायला गेला आणि हेच योग्य वेळी आहे असे समजून त्याने आपल्या मनास हवे ते केले.
रूपं कृत्वा गौतमस्य प्रियेप्सुः स शतक्रतुः तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीम् अहल्यां वाक्यम् अब्रवीत्
गौतमाचे रूप घेऊन, सुख मिळवायची इच्छा ठेवून, इंद्राने सुंदर अंग असलेल्या अहल्येला पाहून तिला असे बोलले.
आकृष्टो ऽहं तव गुणै रूपं स्मृत्वा स्खलत्पदः इति ब्रुवन् हसन् हस्तम् आदायान्तः समाविशत्
तुझ्या गुणांनी आकर्षित होऊन, तुझं रूप आठवून मी पावलात घसरलो असं हसत हसत म्हणत, त्याने तिचा हात धरला आणि आत गेला.
न बुबोध त्व् अहल्या तं जारं मेने तु गौतमम् रममाणा यथासौख्यं प्रागाच् छिष्यैः स गौतमः
अहल्या त्याला ओळखू शकली नाही; तिला वाटलं की तोच गौतम आहे, आणि ती आपल्या इच्छेप्रमाणे त्याच्यासोबत रमली. त्या वेळी गौतम शिष्यांसह बाहेर गेला होता.
आगच्छन्तं नित्यम् एव अहल्या प्रियवादिनी प्रतियाति प्रियं वक्ति तोषयन्ती च तं गुणैः
तो जेव्हा जेव्हा यायचा, अहल्या गोड बोलायची, त्याचं स्वागत करायची, प्रेमाने बोलायची आणि आपल्या गुणांनी त्याला आनंदी करायची.
ताम् अदृष्ट्वा महाप्राज्ञो मेने तन् महद् अद्भुतम् द्वारस्थितं मुनिश्रेष्ठं सर्वे पश्यन्ति नारद
ती दिसली नाही म्हणून तो बुद्धिमान ऋषी फारच आश्चर्यचकित झाला; नारद, सर्वांनी दारात उभा असलेला तो श्रेष्ठ ऋषी पाहिला.
अग्निहोत्रस्य शालाया रक्षिणो गृहकर्मिणः ऊचुर् मुनिवरं भीता गौतमं विस्मयान्विताः
अग्निहोत्राच्या शाळेचे रक्षक आणि घरकाम करणारे, घाबरून आणि आश्चर्याने भरलेले, त्या गौतम ऋषीला म्हणाले.
भगवन् किम् इदं चित्रं बहिर् अन्तश् च दृश्यसे प्रिययान्तः प्रविष्टो ऽसि तथैव च बहिर् भवान् अहो तपःप्रभावो ऽयं नानारूपधरो भवान्
भगवन्, हे काय अद्भुत घडतंय? तुम्ही बाहेरही दिसता आणि आतही दिसता; तुम्ही आपल्या प्रियेसोबत आत गेला आहात, आणि तरीही बाहेरही आहात. अहो, हे तुमच्या तपश्चर्येचं सामर्थ्य आहे! तुम्ही किती रूपं धारण करता.
तच् छ्रुत्वा विस्मितस् त्व् अन्तः प्रविष्टः को नु तिष्ठति प्रिये अहल्ये भवति किं मां न प्रतिभाषसे इत्य् ऋषेर् वचनं श्रुत्वा अहल्या जारम् अब्रवीत्
हे ऐकून, तो आश्चर्यचकित झाला आणि आत गेला. 'इथे कोण आहे, अहल्या? तू माझ्याशी का बोलत नाहीस?' असं ऋषीने विचारलं. हे ऐकून अहल्याने आपल्या प्रियकराशी बोलायला सुरुवात केली.
को भवान् मुनिरूपेण पापं त्वं कृतवान् असि इति ब्रुवती शयनाद् उत्थिता सत्वरं भयात्
'तू कोण आहेस, ऋषीचं रूप घेऊन? तू पाप केलं आहेस!' असं म्हणत ती घाबरून झोपेतून पटकन उठली.
स चापि पापकृच् छक्रो बिडालो ऽभून् मुनेर् भयात् त्रस्तां च विकृतां दृष्ट्वा स्वप्रियां दूषितां तदा
तो पापी इंद्र, ऋषीच्या भीतीने, लगेच मांजर झाला; त्याने आपली प्रेयसी घाबरलेली आणि बदललेली, आता कलंकित झालेली पाहिली.
उवाच स मुनिः कोपात् किम् इदं साहसं कृतम् इति ब्रुवन्तं भर्तारं सापि नोवाच लज्जिता
तो ऋषी रागाने म्हणाला, 'हे धाडसाचं कृत्य कशासाठी केलंस?' असं पतीला विचारताना, ती लाजून काहीच बोलली नाही.
अन्वेषयंस् तु तं जारं बिडालं ददृशे मुनिः को भवान् इति तं प्राह भस्मीकुर्यां मृषावदन्
प्रियकराचा शोध घेताना, ऋषीला मांजर दिसलं. 'तू कोण आहेस?' असं त्याने विचारलं. त्याने खोटं बोलत उत्तर दिलं, 'माझं राख व्हावं.'
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चैवम् आह शचीपतिः शचीभर्ता पुरां भेत्ता तपोधन पुरुष्टुतः
हात जोडून, शचीपती म्हणाला, 'मी शचीचा पती आहे, नगरांचा संहार करणारा, लोकांनी स्तुती केलेला, हे तपस्वी.'
ममेदं पापम् आपन्नं सत्यम् उक्तं मयानघ महद्विगर्हितं कर्म कृतवान् अस्म्य् अहं मुने
‘हे पाप माझ्यावर आलं आहे; मी जे बोललो ते खरं आहे, हे निष्पाप ऋषी. मी फार निंदनीय कृत्य केलं आहे, हे ऋषी.'
स्मरसायकनिर्भिन्नहृदयाः किं न कुर्वते ब्रह्मन् मयि महापापे क्षमस्व करुणानिधे
‘हे ब्राह्मण, ज्यांचं हृदय कामबाणांनी छिन्न झालं आहे, ते काय करणार नाहीत? मी मोठा पापी असलो तरी, दयासागर, मला माफ कर.'
सन्तः कृतापराधे ऽपि न रौक्ष्यं जातु कुर्वते निशम्य तद् वचो विप्रो हरिम् आह रुषान्वितः
‘सज्जन लोक, अपराध झाला तरी, कधीच कठोरपणा करत नाहीत.’ हे शब्द ऐकून, तो ऋषी रागाने हरिला उद्देशून बोलला.
भगभक्त्या कृतं पापं सहस्रभगवान् भव ताम् अप्य् आह मुनिः कोपात् त्वं च शुष्कनदी भव
‘भगभक्तीने केलेल्या पापामुळे, तू सहस्रभग हो.’ ऋषी रागाने म्हणाला, ‘आणि तू कोरडी नदी हो.’
ततः प्रसादयाम् आस कथयन्ती तदाकृतिम्
मग तिने त्या घडलेल्या प्रकाराचं वर्णन करत त्याला शांत करण्याचा प्रयत्न केला.
मनसाप्य् अन्यपुरुषं पापिष्ठाः कामयन्ति याः अक्षयान् यान्ति नरकांस् तासां सर्वे ऽपि पूर्वजाः
ज्या दुष्ट स्त्रिया मनातही दुसऱ्या पुरुषाची इच्छा करतात, त्या न संपणाऱ्या नरकात जातात, आणि त्यांचे सगळे पूर्वजही तिथे जातात.
भूत्वा प्रसन्नो भगवन्न् अवधारय मद्वचः तव रूपेण चागत्य माम् अगात् साक्षिणस् त्व् इमे
भगवंता, मी आनंदी झालो आहे, माझं बोलणं नीट ऐका — हे साक्षीदार तुझ्या रूपात इथे माझ्याकडे आले.
तथेति रक्षिणः प्रोचुर् अहल्या सत्यवादिनी ध्यानेनापि मुनिर् ज्ञात्वा शान्तः प्राह पतिव्रताम्
"तसं होवो," असं रक्षकांनी म्हटलं; सत्य बोलणारी अहल्या देखील तयार झाली. ध्यानातून हे जाणून शांत असलेल्या ऋषींनी त्या पतिव्रतेला सांगितलं.