नमस्कृत्वाब्रवीद् वाक्यं गौतमो मां महामतिः कमलासन विश्वात्मन् नमस् ते ऽस्तु पुनः पुनः
नमस्कार करून, बुद्धिमान गौतमाने मला म्हटलं — 'कमलासन, विश्वाचा आत्मा, मी तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.'
प्रदक्षिणीकृता ब्रह्मन् मयेयं वसुधाखिला यद् अत्र युक्तं देवेश जानीते तद् भवान् स्वयम्
ब्रह्मन्, मी ही संपूर्ण पृथ्वी प्रदक्षिणा केली आहे; या बाबतीत जे योग्य आहे, ते देवादिदेव, तुम्हालाच माहीत आहे.
मया तु ध्यानयोगेन ज्ञात्वा गौतमम् अब्रवम् तवैव दीयते सुभ्रूः प्रदक्षिणम् इदं कृतम्
मी ध्यानयोगाने हे समजून घेतले, गौतम, आणि मी म्हटले, 'ही सुंदर भुवया असलेली तुझीच आहे; हा प्रदक्षिणा पूर्ण झाला आहे.'
धर्मं जानीहि विप्रर्षे दुर्ज्ञेयं निगमैर् अपि अर्धप्रसूता सुरभिः सप्तद्वीपवती मही
हे ऋषिश्रेष्ठ, धर्म समजायला फार कठीण आहे, वेदांनीही तो सहज कळत नाही; सुरभी अर्धवट जन्मलेली म्हणजेच सात द्वीपांनी वेढलेली पृथ्वीच आहे.
कृता प्रदक्षिणा तस्याः पृथिव्याः सा कृता भवेत् लिङ्गं प्रदक्षिणीकृत्य तद् एव फलम् आप्नुयात्
त्या पृथ्वीची प्रदक्षिणा झाली आहे; ज्याने लिंगाची प्रदक्षिणा केली, त्याला हाच फल मिळतो.
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मुने गौतम सुव्रत तुष्टो ऽहं तव धैर्येण ज्ञानेन तपसा तथा
म्हणून, गौतम, तू सर्व प्रयत्नांनी, उत्तम व्रती ऋषी, मला तुझ्या धैर्याने, ज्ञानाने आणि तपाने समाधान मिळाले आहे.
दत्तेयम् ऋषिशार्दूल कन्या लोकवरा मया इत्य् उक्त्वाहं गौतमाय अहल्याम् अददां मुने
ही कन्या, ऋषिशार्दूल, मी तुला जगातील सर्वश्रेष्ठ म्हणून दिली आहे; असे सांगून मी अहल्येला गौतमाला दिले.
जाते विवाहे ते देवाः कृत्वेलायाः प्रदक्षिणम् शनैः शनैर् अथागत्य ददृशुः सर्व एव ते
तुझ्या विवाहाच्या वेळी, योग्य वेळी, देव सर्वजण हळूहळू आले आणि त्यांनी प्रदक्षिणा पाहिली.
तं गौतमम् अहल्यां च दांपत्यं प्रीतिवर्धनम् ते चागत्याथ पश्यन्तो विस्मिताश् चाभवन् सुराः
त्यांनी गौतम आणि अहल्या, ज्यांचे दांपत्य आनंद वाढवणारे होते, त्यांना पाहिले; आणि पाहताना सर्व देव आश्चर्यचकित झाले.
अतिक्रान्ते विवाहे तु सुराः सर्वे दिवं ययुः समत्सरः शचीभर्ता ताम् ईक्ष्य च दिवं ययौ
विवाह झाल्यावर सर्व देव स्वर्गात परतले; आणि शचीपती इंद्रही तिला पाहून स्वर्गात गेला.
ततः प्रीतमनास् तस्मै गौतमाय महात्मने प्रादां ब्रह्मगिरिं पुण्यं सर्वकामप्रदं शुभम्
मग, मी मनापासून आनंदी होऊन, महात्मा गौतमाला पुण्यवान, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आणि शुभ ब्रह्मगिरी दिला.
अहल्यायां मुनिश्रेष्ठो रेमे तत्र स गौतमः गौतमस्य कथां पुण्यां श्रुत्वा शक्रस् त्रिविष्टपे
तेथे, ऋषीश्रेष्ठ गौतम अहल्येसोबत रमला; आणि गौतमाची पुण्यकथा ऐकून इंद्र स्वर्गात आनंदी झाला.
तम् आश्रमं तं च मुनिं तस्य भार्याम् अनिन्दिताम् भूत्वा ब्राह्मणवेषेण द्रष्टुम् आगाच् छतक्रतुः
त्या आश्रमात, त्या ऋषीकडे आणि त्याच्या निष्कलंक पत्नीपाशी, इंद्र ब्राह्मणाचे रूप घेऊन त्यांना पाहायला गेला.
स दृष्ट्वा भवनं तस्य भार्यां च विभवं तथा पापीयसीं मतिं कृत्वा अहल्यां समुदैक्षत
त्याने त्याचे घर, त्याची पत्नी आणि त्याचे वैभव पाहिले; मग वाईट हेतू ठेवून इंद्राने अहल्येकडे पाहिले.
नात्मानं न परं देशं कालं शापाद् ऋषेर् भयम् न बुबोध तदा वत्स कामाकृष्टः शतक्रतुः
त्या वेळी, वत्सा, कामाने आकृष्ट झालेला इंद्र स्वतःला, दुसऱ्याला, जागा, काळ किंवा ऋषीच्या शापाचे भय काहीच जाणवले नाही.
तद्ध्यानपरमो नित्यं सुरराज्येन गर्वितः संतप्ताङ्गः कथं कुर्यां प्रवेशो मे कथं भवेत्
तो नेहमी ध्यानात मग्न, देवांचा राजा असल्याचा गर्व, शरीर जळत होते; 'मी कसा जाऊ? हे कसे होईल?' असे तो विचार करत होता.
एवं वसन् विप्ररूपो नान्तरं त्व् अध्यगच्छत स कदाचिन् महाप्राज्ञः कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम्
असा ब्राह्मणाचे रूप घेऊन राहत असताना, त्याला संधी मिळाली नाही; पण एकदा, तो महाप्राज्ञ ऋषी सकाळच्या क्रिया करून—
सहितो गौतमः शिष्यैर् निर्गतश् चाश्रमाद् बहिः आश्रमं गौतमीं विप्रान् धान्यानि विविधानि च
गौतम आपल्या शिष्यांसह आश्रमाबाहेर गेला; आश्रम, गौतमी, ब्राह्मण आणि विविध धान्ये पाहायला गेला.
द्रष्टुं गतो मुनिवर इन्द्रस् तं समुदैक्षत इदम् अन्तरम् इत्य् उक्त्वा चक्रे कार्यं मनःप्रियम्
मुनिवर इंद्र त्यांना पाहायला गेला आणि हेच योग्य वेळी आहे असे समजून त्याने आपल्या मनास हवे ते केले.
रूपं कृत्वा गौतमस्य प्रियेप्सुः स शतक्रतुः तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीम् अहल्यां वाक्यम् अब्रवीत्
गौतमाचे रूप घेऊन, सुख मिळवायची इच्छा ठेवून, इंद्राने सुंदर अंग असलेल्या अहल्येला पाहून तिला असे बोलले.
आकृष्टो ऽहं तव गुणै रूपं स्मृत्वा स्खलत्पदः इति ब्रुवन् हसन् हस्तम् आदायान्तः समाविशत्
तुझ्या गुणांनी आकर्षित होऊन, तुझं रूप आठवून मी पावलात घसरलो असं हसत हसत म्हणत, त्याने तिचा हात धरला आणि आत गेला.
न बुबोध त्व् अहल्या तं जारं मेने तु गौतमम् रममाणा यथासौख्यं प्रागाच् छिष्यैः स गौतमः
अहल्या त्याला ओळखू शकली नाही; तिला वाटलं की तोच गौतम आहे, आणि ती आपल्या इच्छेप्रमाणे त्याच्यासोबत रमली. त्या वेळी गौतम शिष्यांसह बाहेर गेला होता.
आगच्छन्तं नित्यम् एव अहल्या प्रियवादिनी प्रतियाति प्रियं वक्ति तोषयन्ती च तं गुणैः
तो जेव्हा जेव्हा यायचा, अहल्या गोड बोलायची, त्याचं स्वागत करायची, प्रेमाने बोलायची आणि आपल्या गुणांनी त्याला आनंदी करायची.
ताम् अदृष्ट्वा महाप्राज्ञो मेने तन् महद् अद्भुतम् द्वारस्थितं मुनिश्रेष्ठं सर्वे पश्यन्ति नारद
ती दिसली नाही म्हणून तो बुद्धिमान ऋषी फारच आश्चर्यचकित झाला; नारद, सर्वांनी दारात उभा असलेला तो श्रेष्ठ ऋषी पाहिला.
अग्निहोत्रस्य शालाया रक्षिणो गृहकर्मिणः ऊचुर् मुनिवरं भीता गौतमं विस्मयान्विताः
अग्निहोत्राच्या शाळेचे रक्षक आणि घरकाम करणारे, घाबरून आणि आश्चर्याने भरलेले, त्या गौतम ऋषीला म्हणाले.
भगवन् किम् इदं चित्रं बहिर् अन्तश् च दृश्यसे प्रिययान्तः प्रविष्टो ऽसि तथैव च बहिर् भवान् अहो तपःप्रभावो ऽयं नानारूपधरो भवान्
भगवन्, हे काय अद्भुत घडतंय? तुम्ही बाहेरही दिसता आणि आतही दिसता; तुम्ही आपल्या प्रियेसोबत आत गेला आहात, आणि तरीही बाहेरही आहात. अहो, हे तुमच्या तपश्चर्येचं सामर्थ्य आहे! तुम्ही किती रूपं धारण करता.
तच् छ्रुत्वा विस्मितस् त्व् अन्तः प्रविष्टः को नु तिष्ठति प्रिये अहल्ये भवति किं मां न प्रतिभाषसे इत्य् ऋषेर् वचनं श्रुत्वा अहल्या जारम् अब्रवीत्
हे ऐकून, तो आश्चर्यचकित झाला आणि आत गेला. 'इथे कोण आहे, अहल्या? तू माझ्याशी का बोलत नाहीस?' असं ऋषीने विचारलं. हे ऐकून अहल्याने आपल्या प्रियकराशी बोलायला सुरुवात केली.
को भवान् मुनिरूपेण पापं त्वं कृतवान् असि इति ब्रुवती शयनाद् उत्थिता सत्वरं भयात्
'तू कोण आहेस, ऋषीचं रूप घेऊन? तू पाप केलं आहेस!' असं म्हणत ती घाबरून झोपेतून पटकन उठली.
स चापि पापकृच् छक्रो बिडालो ऽभून् मुनेर् भयात् त्रस्तां च विकृतां दृष्ट्वा स्वप्रियां दूषितां तदा
तो पापी इंद्र, ऋषीच्या भीतीने, लगेच मांजर झाला; त्याने आपली प्रेयसी घाबरलेली आणि बदललेली, आता कलंकित झालेली पाहिली.
उवाच स मुनिः कोपात् किम् इदं साहसं कृतम् इति ब्रुवन्तं भर्तारं सापि नोवाच लज्जिता
तो ऋषी रागाने म्हणाला, 'हे धाडसाचं कृत्य कशासाठी केलंस?' असं पतीला विचारताना, ती लाजून काहीच बोलली नाही.