स्मृत्वा सुविस्मितो भूत्वा ममैवम् अभवत् सुधीः देयेयं गौतमायैव नान्ययोग्या शुभानना
हे आठवून मी खूपच आश्चर्यचकित झालो आणि मनाशी ठरवलं — 'ही शुभमुखी फक्त गौतमालाच द्यावी, दुसऱ्या कोणालाही योग्य नाही.'
तस्माऐ एव तु तां दास्ये तथाप्य् एवम् अचिन्तयम् सर्वेषां च मतिर् धैर्यं मथितं बालयानया
म्हणून मी तिला त्यालाच देईन असं ठरवलं; तरीही असं वाटलं की, या तरुणीमुळे सर्वांचं मन आणि धैर्य डळमळलं आहे.
अहल्येति सुरैः प्रोक्तं मया च ऋषिभिस् तदा देवान् ऋषींस् तदा वीक्ष्य मया तत्रोक्तम् उच्चकैः
त्या वेळी देव, मी आणि ऋषी — सगळ्यांनी तिला 'अहल्या' असं नाव दिलं. देव आणि ऋषी तिथे पाहून मी मोठ्याने जाहीर केलं.
तस्मै सा दीयते सुभ्रूर् यः पृथिव्याः प्रदक्षिणाम् कृत्वोपतिष्ठते पूर्वं न चान्यस्मै पुनः पुनः
ती सुंदर भुवया असलेली कन्या त्यालाच दिली जाईल, जो पहिला पृथ्वीची प्रदक्षिणा करेल; पुन्हा पुन्हा प्रयत्न केला तरी दुसऱ्याला नाही.
ततः सर्वे सुरगणाः श्रुत्वा वाक्यं मयेरितम् अहल्यार्थं सुरा जग्मुः पृथिव्याश् च प्रदक्षिणे
माझं वचन ऐकून, सर्व देवगण अहल्येसाठी पृथ्वीची प्रदक्षिणा करण्यासाठी निघाले.
गतेषु सुरसंघेषु गौतमो ऽपि मुनीश्वर प्रयत्नम् अकरोत् किंचिद् अहल्यार्थम् इमं तथा
सर्व देवगण निघून गेल्यावर, मुनिश्रेष्ठ गौतमानेही अहल्येसाठी काही प्रयत्न केला.
एतस्मिन्न् अन्तरे ब्रह्मन् सुरभिः सर्वकामधुक् अर्धप्रसूता ह्य् अभवत् तां ददर्श स गौतमः
इतक्यात, ब्रह्मन्, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी सुरभी गाय अर्धवट वासरू जन्मवत होती; तेव्हा गौतमाने तिला पाहिलं.
तस्याः प्रदक्षिणं चक्रे इयम् उर्वीति संस्मरन् लिङ्गस्य च सुरेशस्य प्रदक्षिणम् अथाकरोत्
ही पृथ्वीच ती आहे असं आठवून, त्याने तिची प्रदक्षिणा केली आणि मग देवाधिदेवाच्या लिंगाचीही प्रदक्षिणा केली.
तयोः प्रदक्षिणं कृत्वा गौतमो मुनिसत्तमः सर्वेषां चैव देवानाम् एकं चापि प्रदक्षिणम्
त्यांनी दोघींची प्रदक्षिणा करून, मुनिश्रेष्ठ गौतमाने सर्व देवांची एकत्रित प्रदक्षिणा केली.
नैवाभवद् भुवो गन्तुः संजातं द्वितयं मम एवं निश्चित्य स मुनिर् ममान्तिकम् अथाभ्यगात्
कोणालाही पृथ्वीची प्रदक्षिणा पूर्ण करता आली नाही; हे ठरवून तो ऋषी माझ्याकडे आला.
नमस्कृत्वाब्रवीद् वाक्यं गौतमो मां महामतिः कमलासन विश्वात्मन् नमस् ते ऽस्तु पुनः पुनः
नमस्कार करून, बुद्धिमान गौतमाने मला म्हटलं — 'कमलासन, विश्वाचा आत्मा, मी तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.'
प्रदक्षिणीकृता ब्रह्मन् मयेयं वसुधाखिला यद् अत्र युक्तं देवेश जानीते तद् भवान् स्वयम्
ब्रह्मन्, मी ही संपूर्ण पृथ्वी प्रदक्षिणा केली आहे; या बाबतीत जे योग्य आहे, ते देवादिदेव, तुम्हालाच माहीत आहे.
मया तु ध्यानयोगेन ज्ञात्वा गौतमम् अब्रवम् तवैव दीयते सुभ्रूः प्रदक्षिणम् इदं कृतम्
मी ध्यानयोगाने हे समजून घेतले, गौतम, आणि मी म्हटले, 'ही सुंदर भुवया असलेली तुझीच आहे; हा प्रदक्षिणा पूर्ण झाला आहे.'
धर्मं जानीहि विप्रर्षे दुर्ज्ञेयं निगमैर् अपि अर्धप्रसूता सुरभिः सप्तद्वीपवती मही
हे ऋषिश्रेष्ठ, धर्म समजायला फार कठीण आहे, वेदांनीही तो सहज कळत नाही; सुरभी अर्धवट जन्मलेली म्हणजेच सात द्वीपांनी वेढलेली पृथ्वीच आहे.
कृता प्रदक्षिणा तस्याः पृथिव्याः सा कृता भवेत् लिङ्गं प्रदक्षिणीकृत्य तद् एव फलम् आप्नुयात्
त्या पृथ्वीची प्रदक्षिणा झाली आहे; ज्याने लिंगाची प्रदक्षिणा केली, त्याला हाच फल मिळतो.
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मुने गौतम सुव्रत तुष्टो ऽहं तव धैर्येण ज्ञानेन तपसा तथा
म्हणून, गौतम, तू सर्व प्रयत्नांनी, उत्तम व्रती ऋषी, मला तुझ्या धैर्याने, ज्ञानाने आणि तपाने समाधान मिळाले आहे.
दत्तेयम् ऋषिशार्दूल कन्या लोकवरा मया इत्य् उक्त्वाहं गौतमाय अहल्याम् अददां मुने
ही कन्या, ऋषिशार्दूल, मी तुला जगातील सर्वश्रेष्ठ म्हणून दिली आहे; असे सांगून मी अहल्येला गौतमाला दिले.
जाते विवाहे ते देवाः कृत्वेलायाः प्रदक्षिणम् शनैः शनैर् अथागत्य ददृशुः सर्व एव ते
तुझ्या विवाहाच्या वेळी, योग्य वेळी, देव सर्वजण हळूहळू आले आणि त्यांनी प्रदक्षिणा पाहिली.
तं गौतमम् अहल्यां च दांपत्यं प्रीतिवर्धनम् ते चागत्याथ पश्यन्तो विस्मिताश् चाभवन् सुराः
त्यांनी गौतम आणि अहल्या, ज्यांचे दांपत्य आनंद वाढवणारे होते, त्यांना पाहिले; आणि पाहताना सर्व देव आश्चर्यचकित झाले.
अतिक्रान्ते विवाहे तु सुराः सर्वे दिवं ययुः समत्सरः शचीभर्ता ताम् ईक्ष्य च दिवं ययौ
विवाह झाल्यावर सर्व देव स्वर्गात परतले; आणि शचीपती इंद्रही तिला पाहून स्वर्गात गेला.
ततः प्रीतमनास् तस्मै गौतमाय महात्मने प्रादां ब्रह्मगिरिं पुण्यं सर्वकामप्रदं शुभम्
मग, मी मनापासून आनंदी होऊन, महात्मा गौतमाला पुण्यवान, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आणि शुभ ब्रह्मगिरी दिला.
अहल्यायां मुनिश्रेष्ठो रेमे तत्र स गौतमः गौतमस्य कथां पुण्यां श्रुत्वा शक्रस् त्रिविष्टपे
तेथे, ऋषीश्रेष्ठ गौतम अहल्येसोबत रमला; आणि गौतमाची पुण्यकथा ऐकून इंद्र स्वर्गात आनंदी झाला.
तम् आश्रमं तं च मुनिं तस्य भार्याम् अनिन्दिताम् भूत्वा ब्राह्मणवेषेण द्रष्टुम् आगाच् छतक्रतुः
त्या आश्रमात, त्या ऋषीकडे आणि त्याच्या निष्कलंक पत्नीपाशी, इंद्र ब्राह्मणाचे रूप घेऊन त्यांना पाहायला गेला.
स दृष्ट्वा भवनं तस्य भार्यां च विभवं तथा पापीयसीं मतिं कृत्वा अहल्यां समुदैक्षत
त्याने त्याचे घर, त्याची पत्नी आणि त्याचे वैभव पाहिले; मग वाईट हेतू ठेवून इंद्राने अहल्येकडे पाहिले.
नात्मानं न परं देशं कालं शापाद् ऋषेर् भयम् न बुबोध तदा वत्स कामाकृष्टः शतक्रतुः
त्या वेळी, वत्सा, कामाने आकृष्ट झालेला इंद्र स्वतःला, दुसऱ्याला, जागा, काळ किंवा ऋषीच्या शापाचे भय काहीच जाणवले नाही.
तद्ध्यानपरमो नित्यं सुरराज्येन गर्वितः संतप्ताङ्गः कथं कुर्यां प्रवेशो मे कथं भवेत्
तो नेहमी ध्यानात मग्न, देवांचा राजा असल्याचा गर्व, शरीर जळत होते; 'मी कसा जाऊ? हे कसे होईल?' असे तो विचार करत होता.
एवं वसन् विप्ररूपो नान्तरं त्व् अध्यगच्छत स कदाचिन् महाप्राज्ञः कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम्
असा ब्राह्मणाचे रूप घेऊन राहत असताना, त्याला संधी मिळाली नाही; पण एकदा, तो महाप्राज्ञ ऋषी सकाळच्या क्रिया करून—
सहितो गौतमः शिष्यैर् निर्गतश् चाश्रमाद् बहिः आश्रमं गौतमीं विप्रान् धान्यानि विविधानि च
गौतम आपल्या शिष्यांसह आश्रमाबाहेर गेला; आश्रम, गौतमी, ब्राह्मण आणि विविध धान्ये पाहायला गेला.
द्रष्टुं गतो मुनिवर इन्द्रस् तं समुदैक्षत इदम् अन्तरम् इत्य् उक्त्वा चक्रे कार्यं मनःप्रियम्
मुनिवर इंद्र त्यांना पाहायला गेला आणि हेच योग्य वेळी आहे असे समजून त्याने आपल्या मनास हवे ते केले.
रूपं कृत्वा गौतमस्य प्रियेप्सुः स शतक्रतुः तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीम् अहल्यां वाक्यम् अब्रवीत्
गौतमाचे रूप घेऊन, सुख मिळवायची इच्छा ठेवून, इंद्राने सुंदर अंग असलेल्या अहल्येला पाहून तिला असे बोलले.