तासाम् एकां श्रेष्ठतमां निर्ममे शुभलक्षणाम् तां बालां चारुसर्वाङ्गीं दृष्ट्वा रूपगुणान्विताम्
त्यांच्यातील एक श्रेष्ठ, शुभलक्षणांनी युक्त कन्या मी घडवली; ती सुंदर अंगांची, रूपगुणांनी युक्त बालिका पाहून,
को वास्याः पोषणे शक्त इति मे बुद्धिर् आविशत् न दैत्यानां सुराणां च न मुनीनां तथैव च
माझ्या मनात विचार आला—हिच्या पालनपोषणाची क्षमता कोणाकडे आहे? ती ना दैत्यांकडे, ना देवांकडे, ना मुनींकडे आहे.
नास्त्य् अस्याः पोषणे शक्तिर् इति मे बुद्धिर् अन्वभूत् गुणज्येष्ठाय विप्राय तपोयुक्ताय धीमते
माझ्या मनात आले की, हिच्या पालनासाठी कुणी समर्थ नाही, फक्त गुणांनी श्रेष्ठ, तपस्वी आणि बुद्धिमान ब्राह्मणच हे करू शकतो.
सर्वलक्षणयुक्ताय वेदवेदाङ्गवेदिने गौतमाय महाप्राज्ञाम् अददां पोषणाय ताम्
सर्व शुभलक्षणांनी युक्त, वेद आणि वेदांग जाणणाऱ्या, महाप्राज्ञ गौतम ऋषींना मी तिचे पालन करण्यासाठी ती कन्या दिली.
पालयस्व मुनिश्रेष्ठ यावद् आप्स्यति यौवनम् यौवनस्थां पुनः साध्वीम् आनयेथा ममान्तिकम्
मुनिश्रेष्ठा, तू तिची काळजी घे, जोपर्यंत ती तारुण्यात येत नाही. जेव्हा ती तरुणी होईल, तेव्हा ती सद्गुणी माझ्याकडे परत आण.
एवम् उक्त्वा गौतमाय प्रादां कन्यां सुमध्यमाम् ताम् आदाय मुनिश्रेष्ठ तपसा हतकल्मषः
असं म्हणून मी गौतमाला ती सुडौल कण्य देऊन टाकली. ती घेऊन, तपाने पावन झालेला तो मुनिश्रेष्ठ तिथून निघून गेला.
तां पोषयित्वा विधिवद् अलंकृत्य ममान्तिकम् निर्विकारो मुनिश्रेष्ठो ह्य् अहल्याम् आनयत् तदा
त्याने तिला योग्य प्रकारे वाढवून, सुंदरपणे सजवून, कोणताही बदल न होता, अहल्येला माझ्याकडे आणलं.
तां दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे शक्राग्निवरुणादयः मम देया सुरेशान इत्य् ऊचुस् ते पृथक् पृथक्
तिला पाहून सर्व देव — इंद्र, अग्नी, वरुण आणि इतर — प्रत्येकाने वेगवेगळं सांगितलं, 'हे देवाधिदेव, ती मला दे.'
तथैव मुनयः साध्या दानवा यक्षराक्षसाः तान् सर्वान् आगतान् दृष्ट्वा कन्यार्थम् अथ संगतान्
त्याचप्रमाणे ऋषी, साध्य, दानव, यक्ष, राक्षस हे सगळेही त्या कन्येसाठी एकत्र तिथे आले.
इन्द्रस्य तु विशेषेण महांश् चाभूत् तदा ग्रहः गौतमस्य तु माहात्म्यं गाम्भीर्यं धैर्यम् एव च
पण विशेषतः इंद्राला मोठी इच्छा झाली; तरीही गौतमाचं मोठेपण, गांभीर्य आणि धैर्य सगळ्यांना दिसलं.
स्मृत्वा सुविस्मितो भूत्वा ममैवम् अभवत् सुधीः देयेयं गौतमायैव नान्ययोग्या शुभानना
हे आठवून मी खूपच आश्चर्यचकित झालो आणि मनाशी ठरवलं — 'ही शुभमुखी फक्त गौतमालाच द्यावी, दुसऱ्या कोणालाही योग्य नाही.'
तस्माऐ एव तु तां दास्ये तथाप्य् एवम् अचिन्तयम् सर्वेषां च मतिर् धैर्यं मथितं बालयानया
म्हणून मी तिला त्यालाच देईन असं ठरवलं; तरीही असं वाटलं की, या तरुणीमुळे सर्वांचं मन आणि धैर्य डळमळलं आहे.
अहल्येति सुरैः प्रोक्तं मया च ऋषिभिस् तदा देवान् ऋषींस् तदा वीक्ष्य मया तत्रोक्तम् उच्चकैः
त्या वेळी देव, मी आणि ऋषी — सगळ्यांनी तिला 'अहल्या' असं नाव दिलं. देव आणि ऋषी तिथे पाहून मी मोठ्याने जाहीर केलं.
तस्मै सा दीयते सुभ्रूर् यः पृथिव्याः प्रदक्षिणाम् कृत्वोपतिष्ठते पूर्वं न चान्यस्मै पुनः पुनः
ती सुंदर भुवया असलेली कन्या त्यालाच दिली जाईल, जो पहिला पृथ्वीची प्रदक्षिणा करेल; पुन्हा पुन्हा प्रयत्न केला तरी दुसऱ्याला नाही.
ततः सर्वे सुरगणाः श्रुत्वा वाक्यं मयेरितम् अहल्यार्थं सुरा जग्मुः पृथिव्याश् च प्रदक्षिणे
माझं वचन ऐकून, सर्व देवगण अहल्येसाठी पृथ्वीची प्रदक्षिणा करण्यासाठी निघाले.
गतेषु सुरसंघेषु गौतमो ऽपि मुनीश्वर प्रयत्नम् अकरोत् किंचिद् अहल्यार्थम् इमं तथा
सर्व देवगण निघून गेल्यावर, मुनिश्रेष्ठ गौतमानेही अहल्येसाठी काही प्रयत्न केला.
एतस्मिन्न् अन्तरे ब्रह्मन् सुरभिः सर्वकामधुक् अर्धप्रसूता ह्य् अभवत् तां ददर्श स गौतमः
इतक्यात, ब्रह्मन्, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी सुरभी गाय अर्धवट वासरू जन्मवत होती; तेव्हा गौतमाने तिला पाहिलं.
तस्याः प्रदक्षिणं चक्रे इयम् उर्वीति संस्मरन् लिङ्गस्य च सुरेशस्य प्रदक्षिणम् अथाकरोत्
ही पृथ्वीच ती आहे असं आठवून, त्याने तिची प्रदक्षिणा केली आणि मग देवाधिदेवाच्या लिंगाचीही प्रदक्षिणा केली.
तयोः प्रदक्षिणं कृत्वा गौतमो मुनिसत्तमः सर्वेषां चैव देवानाम् एकं चापि प्रदक्षिणम्
त्यांनी दोघींची प्रदक्षिणा करून, मुनिश्रेष्ठ गौतमाने सर्व देवांची एकत्रित प्रदक्षिणा केली.
नैवाभवद् भुवो गन्तुः संजातं द्वितयं मम एवं निश्चित्य स मुनिर् ममान्तिकम् अथाभ्यगात्
कोणालाही पृथ्वीची प्रदक्षिणा पूर्ण करता आली नाही; हे ठरवून तो ऋषी माझ्याकडे आला.
नमस्कृत्वाब्रवीद् वाक्यं गौतमो मां महामतिः कमलासन विश्वात्मन् नमस् ते ऽस्तु पुनः पुनः
नमस्कार करून, बुद्धिमान गौतमाने मला म्हटलं — 'कमलासन, विश्वाचा आत्मा, मी तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.'
प्रदक्षिणीकृता ब्रह्मन् मयेयं वसुधाखिला यद् अत्र युक्तं देवेश जानीते तद् भवान् स्वयम्
ब्रह्मन्, मी ही संपूर्ण पृथ्वी प्रदक्षिणा केली आहे; या बाबतीत जे योग्य आहे, ते देवादिदेव, तुम्हालाच माहीत आहे.
मया तु ध्यानयोगेन ज्ञात्वा गौतमम् अब्रवम् तवैव दीयते सुभ्रूः प्रदक्षिणम् इदं कृतम्
मी ध्यानयोगाने हे समजून घेतले, गौतम, आणि मी म्हटले, 'ही सुंदर भुवया असलेली तुझीच आहे; हा प्रदक्षिणा पूर्ण झाला आहे.'
धर्मं जानीहि विप्रर्षे दुर्ज्ञेयं निगमैर् अपि अर्धप्रसूता सुरभिः सप्तद्वीपवती मही
हे ऋषिश्रेष्ठ, धर्म समजायला फार कठीण आहे, वेदांनीही तो सहज कळत नाही; सुरभी अर्धवट जन्मलेली म्हणजेच सात द्वीपांनी वेढलेली पृथ्वीच आहे.
कृता प्रदक्षिणा तस्याः पृथिव्याः सा कृता भवेत् लिङ्गं प्रदक्षिणीकृत्य तद् एव फलम् आप्नुयात्
त्या पृथ्वीची प्रदक्षिणा झाली आहे; ज्याने लिंगाची प्रदक्षिणा केली, त्याला हाच फल मिळतो.
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मुने गौतम सुव्रत तुष्टो ऽहं तव धैर्येण ज्ञानेन तपसा तथा
म्हणून, गौतम, तू सर्व प्रयत्नांनी, उत्तम व्रती ऋषी, मला तुझ्या धैर्याने, ज्ञानाने आणि तपाने समाधान मिळाले आहे.
दत्तेयम् ऋषिशार्दूल कन्या लोकवरा मया इत्य् उक्त्वाहं गौतमाय अहल्याम् अददां मुने
ही कन्या, ऋषिशार्दूल, मी तुला जगातील सर्वश्रेष्ठ म्हणून दिली आहे; असे सांगून मी अहल्येला गौतमाला दिले.
जाते विवाहे ते देवाः कृत्वेलायाः प्रदक्षिणम् शनैः शनैर् अथागत्य ददृशुः सर्व एव ते
तुझ्या विवाहाच्या वेळी, योग्य वेळी, देव सर्वजण हळूहळू आले आणि त्यांनी प्रदक्षिणा पाहिली.
तं गौतमम् अहल्यां च दांपत्यं प्रीतिवर्धनम् ते चागत्याथ पश्यन्तो विस्मिताश् चाभवन् सुराः
त्यांनी गौतम आणि अहल्या, ज्यांचे दांपत्य आनंद वाढवणारे होते, त्यांना पाहिले; आणि पाहताना सर्व देव आश्चर्यचकित झाले.
अतिक्रान्ते विवाहे तु सुराः सर्वे दिवं ययुः समत्सरः शचीभर्ता ताम् ईक्ष्य च दिवं ययौ
विवाह झाल्यावर सर्व देव स्वर्गात परतले; आणि शचीपती इंद्रही तिला पाहून स्वर्गात गेला.