स्नात्वा शुचिर् यतमना उपविश्य कुशासने तुष्टाव गौतमीं गङ्गां क्षुधां च परमापदम्
अंघोळ करून, मन एकाग्र करून, कुशाच्या आसनावर बसला आणि गौतमी गंगेचं आणि स्वतःच्या तीव्र भुकेचं स्तवन करू लागला.
नमो ऽस्तु गङ्गे परमार्तिहारिणि नमः क्षुधे सर्वजनार्तिकारिणि नमो महेशानजटोद्भवे शुभे नमो महामृत्युमुखाद् विनिसृते
गंगे, तू मोठ्या दुःखाचा नाश करणारी आहेस, तुला नमस्कार. भुके, सर्व लोकांना त्रास देणारी आहेस, तुला नमस्कार. महेशाच्या जटांमधून जन्मलेली शुभे, तुला नमस्कार. मोठ्या मृत्यूच्या जबड्यातून सुटलेली आहेस, तुला नमस्कार.
पुण्यात्मनां शान्तरूपे क्रोधरूपे दुरात्मनाम् सरिद्रूपेण सर्वेषां तापपापापहारिणि
सज्जनांच्या मनात तू शांततेचं रूप आहेस, तर दुष्टांच्या मनात तू रागाचं रूप आहेस. नदीच्या रूपानं सर्वांच्या ताप आणि पापांचं हरण करणारी तूच आहेस.
क्षुधारूपेण सर्वेषां तापपापप्रदे नमः नमः श्रेयस्करि देवि नमः पापप्रतर्दिनि नमः शान्तिकरि देवि नमो दारिद्र्यनाशिनि
भुकेच्या रूपानं सर्वांना तू दुःख आणि पाप देत असतेस. शुभ घडवणारी देवी, पाप नष्ट करणारी, शांती देणारी आणि दारिद्र्य दूर करणारी देवी, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
इत्य् एवं स्तुवतस् तस्य पुरस्ताद् अभवद् द्वयम् एकं गाङ्गं मनोहारि ह्य् अपरं भीषणाकृति पुनः कृताञ्जलिर् भूत्वा नमस्कृत्वा द्विजोत्तमः
त्याने असे स्तुती करताच, त्याच्या समोर दोन रूपं प्रकट झाली — एक गंगेप्रमाणे मन मोहून टाकणारं आणि दुसरं भयंकर. मग त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने पुन्हा हात जोडून वंदन केलं.
सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये ब्राह्मि माहेश्वरि शुभे वैष्णवि त्र्यम्बके देवि गोदावरि नमो ऽस्तु ते
सर्व मंगलांचं मूळ असणारी, ब्राह्मी, शुभ माहेश्वरी, वैष्णवी, त्र्यंबके देवी, गोदावरी, तुला नमस्कार असो.
त्र्यम्बकस्य जटोद्भूते गौतमस्याघनाशिनि सप्तधा सागरं यान्ति गोदावरि नमो ऽस्तु ते
त्र्यंबकाच्या जटेतून जन्मलेली, गौतमाचं पाप नष्ट करणारी, सात शाखांनी समुद्राकडे वाहणारी गोदावरी, तुला नमस्कार असो.
सर्वपापकृतां पापे धर्मकामार्थनाशिनि दुःखलोभमयि देवि क्षुधे तुभ्यं नमो नमः
सर्व पाप करणाऱ्यांच्या धर्म, काम आणि अर्थाचा नाश करणारी, दुःख आणि लोभानं भरलेली देवी, हे भुके, तुला वारंवार नमस्कार.
तत् कण्ववचनं श्रुत्वा सुप्रीते आहतुर् द्विजम्
कण्वाचं वचन ऐकून त्या दोघींनी अत्यंत आनंदानं त्या ब्राह्मणाशी बोलायला सुरुवात केली.
अभीष्टं वद कल्याण वरान् वरय सुव्रत
आपली इच्छा सांग, हे कल्याणकारी. वर माग, हे उत्तम व्रत पाळणाऱ्या.
प्रोवाच प्रणतो गङ्गां कण्वः क्षुधां यथाक्रमम्
कण्वाने नम्रपणे गंगा आणि भुकेला एकामागोमाग एक असे संबोधून बोलले.
देहि देवि मनोज्ञानि कामानि विभवं मम आयुर् वित्तं च भुक्तिं च मुक्तिं गङ्गे प्रयच्छ मे
हे देवी, मला मनासारख्या इच्छा, संपत्ती, दीर्घायुष्य, धन, भोग आणि मुक्ती हे सर्व दे. हे गंगे, हे सर्व मला प्रदान कर.
इत्य् उक्त्वा गौतमीं गङ्गां क्षुधां चाह द्विजोत्तमः
असे म्हणून त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने गौतमी, गंगा आणि भुकेला संबोधून बोलले.
मयि मद्वंशजे चापि क्षुधे तृष्णे दरिद्रिणि याहि पापतरे रूक्षे न भूयास् त्वं कदाचन
हे भुके, हे तृष्णे, हे दारिद्र्य, माझ्यात आणि माझ्या वंशजांत कधीही येऊ नकोस. तू अधिक पापी आणि कठोर लोकांकडे जा.
अनेन स्तवेन ये वै त्वां स्तुवन्ति क्षुधातुराः तेषां दारिद्र्यदुःखानि न भवेयुर् वरो ऽपरः
जे भुकेने त्रस्त होऊन या स्तोत्राने तुझी स्तुती करतील, त्यांना दारिद्र्य आणि दुःख कधीच येणार नाही; हा आणखी एक वर आहे.
अस्मिंस् तीर्थे महापुण्ये स्नानदानजपादिकम् ये कुर्वन्ति नरा भक्त्या लक्ष्मीभाजो भवन्तु ते
या पवित्र तीर्थावर जे भक्तीने स्नान, दान, जप आणि इतर कर्मे करतात, त्यांना लक्ष्मी लाभो.
यस् त्व् इदं पठते स्तोत्रं तीर्थे वा यदि वा गृहे तस्य दारिद्र्यदुःखेभ्यो न भयं स्याद् वरो ऽपरः
जो कोणी हे स्तोत्र तीर्थावर किंवा घरी वाचेल, त्याला दारिद्र्य किंवा दुःख यांचा कधीच भय राहणार नाही; हा आणखी एक वर आहे.
एवम् अस्त्व् इति चोक्त्वा ते कण्वं याते स्वम् आलयम् ततः प्रभृति तत् तीर्थं काण्वं गाङ्गं क्षुधाभिधम् सर्वपापहरं वत्स पितॄणां प्रीतिवर्धनम्
'तसेच होवो' असे म्हणून त्या दोघी गेल्या आणि कण्व आपल्या घरी परतला. त्या वेळेपासून ते तीर्थ 'कण्वगंगा' आणि 'भुकेचं तीर्थ' म्हणून प्रसिद्ध झालं, सर्व पाप नष्ट करणारं आणि पितरांना समाधान देणारं आहे.
अस्ति ब्रह्मन् महातीर्थं चक्रतीर्थम् इति श्रुतम् तत्र स्नानान् नरो भक्त्या हरेर् लोकम् अवाप्नुयात्
हे ब्राह्मण, एक महान तीर्थ आहे, ज्याला 'चक्रतीर्थ' म्हणतात. तिथे भक्तीने स्नान केल्यास मनुष्याला हरिचं लोक मिळतं.
एकादश्यां तु शुक्लायाम् उपोष्य पृथिवीपते गणिकासंगमे स्नात्वा प्राप्नुयाद् अक्षयं पदम्
राजन, शुक्ल एकादशीला उपवास करून, गंगेच्या संगमावर स्नान केल्यास, मनुष्याला अक्षय पद मिळतं.
पुरा तत्र यथा वृत्तं तन् मे निगदतः शृणु आसीद् विश्वधरो नाम वैश्यो बहुधनान्वितः
पूर्वी तिथे काय घडलं होतं, ते मी तुला सांगतो, नीट ऐक. तिथे विश्वधर नावाचा एक वैश्य होता, तो खूप श्रीमंत होता.
उत्तरे वयसि श्रेष्ठस् तस्य पुत्रो ऽभवद् ऋषे गुणवान् रूपसंपन्नो विलासी शुभदर्शनः
त्याच्या वयाच्या उत्तर काळात, ऋषी, त्याला एक मुलगा झाला. तो गुणी, देखणा, खेळकर आणि सुंदर दिसणारा होता.
प्राणेभ्यो ऽपि प्रियः पुत्रः काले पञ्चत्वम् आगतः तथा दृष्ट्वा तु तं पुत्रं दंपती दुःखपीडितौ
तो मुलगा त्यांना प्राणांपेक्षा प्रिय होता, पण योग्य वेळी त्याचा मृत्यू झाला. आपला मुलगा असा गेल्याचं पाहून ते दोघं नवरा-बायको दुःखाने व्याकुळ झाले.
कुर्वाते स्म तदा तेन सहैव मरणे मतिम् हा पुत्र हन्त कालेन पापेन सुदुरात्मना
तेव्हा त्यांनी त्याच्यासोबत मरायचं ठरवलं आणि म्हणू लागले, 'अरे बापरे, मुला! या कठोर काळानं, वाईट नशिबानं, तू आमच्यापासून हिरावून नेलास.'
यौवने वर्तमानो ऽपि नीतो ऽसि गुणसागर आवयोश् च तथैव त्वं प्राणेभ्यो ऽपि सुदुर्लभः
तू तरुण वयातच, गुणांचा सागर असताना, आमच्यापासून दूर गेलास. आम्हाला तर तू प्राणांपेक्षा जास्त प्रिय आणि फार दुर्मिळ होतास.
इत्थं तु रुदितं श्रुत्वा दंपत्योः करुणं यमः त्यक्त्वा निजपुरं तूर्णं कृपयाविष्टमानसः
त्यांच्या अशा करूण रडण्याचा आवाज ऐकून, यमाच्या मनात दया आली आणि तो आपलं नगर सोडून लगेच तिथे आला.
गोदावर्याः शुभे तीरे स्थितो ध्यायञ् जनार्दनम् अपि स्वल्पेन कालेन प्रजा वृद्धाः समन्ततः
तो गोडावरीच्या पवित्र काठी उभा राहून जनार्दनाचं ध्यान करू लागला. थोड्याच वेळात सगळीकडे लोकं म्हातारे झाले.
इयत इति मे पृथ्वी कथ्यतां केन पूरिता न कश्चिन् म्रियते जन्तुर् भाराक्रान्ता वसुंधरा
'माझ्या पृथ्वीवर किती लोक आहेत आणि हे कोण भरतंय, ते सांगा. आता कुणीच मरत नाही, त्यामुळे पृथ्वीला फार ओझं झालंय.'
ततो देवी गता तूर्णं वसुधा मुनिसत्तम यत्रास्ति सुरसंयुक्तः शक्रः परपुरंजयः दृष्ट्वा वसुंधराम् इन्द्रः प्रणिपत्येदम् अब्रवीत्
मग, श्रेष्ठ ऋष्या, पृथ्वीदेवी लगेच तिथे गेली जिथे इंद्र, देवांसह, शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, उपस्थित होता. पृथ्वीला पाहून इंद्राने वाकून तिला विचारलं.
किम् आगमनकार्यं त इति मे पृथ्वि कथ्यताम्
'तू इथे का आलीस, तुझ्या येण्याचं कारण काय आहे, पृथ्वी, ते मला सांग.'