तस्योन्नतिशरैर् भग्नाः कीर्तिखड्गद्विधाकृताः तस्याज्ञाशक्तिभिन्नाङ्गा देवाः शर्म न लेभिरे
त्याच्या गर्विष्ठ बाणांनी काहीच साधलं नाही, त्याची कीर्तीची तलवार तुटली; त्याच्या आज्ञेने आणि सामर्थ्याने देवतांच्या अंगावर घाव बसले, त्यामुळे त्यांना कुठेही शांती मिळाली नाही.
ततः संमन्त्रयाम् आसुः कृत्वा मात्सर्यम् अग्रतः तद्यशोग्निप्रदीप्ताङ्गा विष्णुं जग्मुः सुविह्वलाः
मग त्यांनी आपला मत्सर बाजूला ठेवून एकत्र चर्चा केली; त्याच्या कीर्तीच्या तेजाने त्यांची शरीरे जळत होती, आणि ते फारच व्याकुळ होऊन विष्णूकडे गेले.
आर्ताः स्म गतसत्त्वाः स्म शङ्खचक्रगदाधर अस्मदर्थे भवान् नित्यम् आयुधानि बिभर्ति च
आम्ही खूपच त्रस्त झालो आहोत, आमचं बळ संपलं आहे, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या प्रभो, आमच्यासाठीच तुम्ही नेहमी शस्त्र उचलता.
त्वयि नाथे जगन्नाथ अस्माकं दुःखम् ईदृशम् त्वां तु प्रणमती वाणी कथं दैत्यं नमस्यति
जगाचे स्वामी असलेल्या तुझ्यासारख्या नाथाला आम्ही असताना, आम्हाला असं दुःख कसं सहन करावं लागतं? आमची वाणी जर तुला वाकते, तर ती एखाद्या दैत्याला कशी वाकेल?
मनसा कर्मणा वाचा त्वाम् एव शरणं गताः त्वदङ्घ्रिशरणाः सन्तः कथं दैत्यं नमेमहि
आम्ही मनाने, कृतीने आणि वाणीने फक्त तुझ्याकडेच शरण आलो आहोत; तुझ्या पायाशी शरण गेलेलो आम्ही, दैत्याला कसे वाकू शकतो?
यजामस् त्वां महायज्ञैर् वदामो वाग्भिर् अच्युत त्वदेकशरणाः सन्तः कथं दैत्यं नमेमहि
आम्ही मोठ्या यज्ञांनी तुझी पूजा करतो, वाणीने तुझं गुणगान करतो, अच्युत, फक्त तुझ्यावरच आमचं प्रेम आहे, मग आम्ही दैत्याला कसे वाकू?
त्वद्वीर्यम् आश्रिता नित्यं देवाः सेन्द्रपुरोगमाः त्वया दत्तं पदं प्राप्य कथं दैत्यं नमेमहि
इंद्रासह सर्व देवता नेहमी तुझ्या सामर्थ्यावर अवलंबून आहेत; तुझ्या कृपेने मिळालेलं स्थान आम्ही मिळवलं आहे, मग दैत्याला कसे वाकू?
स्रष्टा त्वं ब्रह्ममूर्त्या तु विष्णुर् भूत्वा तु रक्षसि संहर्ता रुद्रशक्त्या त्वं कथं दैत्यं नमेमहि
तू ब्रह्माच्या रूपाने सृष्टी करतोस, विष्णू होऊन रक्षण करतोस, आणि रुद्राच्या शक्तीने संहार करतोस; मग आम्ही दैत्याला कसे वाकू?
ऐश्वर्यं कारणं लोके विनैश्वर्यं तु किं फलम् हतैश्वर्याः सुरेशान कथं दैत्यं नमेमहि
या जगात ऐश्वर्यच सर्वकाही आहे; शक्ती नसली तर काय उपयोग? ऐश्वर्य गमावलेल्या आम्ही, देवतांचे स्वामी, दैत्याला कसे वाकू?
अनादिस् त्वं जगद्धातर् अनन्तस् त्वं जगद्गुरुः अन्तवन्तम् अमुं शत्रुं कथं दैत्यं नमेमहि
तू अनादि आहेस, जगाचा आधार आहेस; तू अनंत आहेस, जगाचा गुरु आहेस. आमचा शत्रू असलेला हा दैत्य मात्र मर्यादित आहे, मग आम्ही त्याला कसे वाकू?
तवैश्वर्येण पुष्टाङ्गा जित्वा त्रैलोक्यम् ओजसा स्थिराः स्यामः सुरेशान कथं दैत्यं नमेमहि
तुझ्या ऐश्वर्याने आमचं शरीर बळकट झालं, तुझ्या सामर्थ्याने आम्ही तीनही लोक जिंकले, आणि आम्ही नेहमी स्थिर राहू, देवतांचे स्वामी, मग दैत्याला कसे वाकू?
इत्य् एतद् एव वचनं श्रुत्वा दैतेयसूदनः उवाच सर्वान् अमरान् देवानां कार्यसिद्धये
हेच शब्द ऐकून, दैत्यांचा संहार करणाऱ्या भगवंताने सर्व अमर देवतांसाठी, त्यांच्या कार्यसिद्धीसाठी बोलले.
मद्भक्तो ऽसौ बलिर् दैत्यो ह्य् अवध्यो ऽसौ सुरासुरैः यथा भवन्तो मत्पोष्यास् तथा पोष्यो बलिर् मम
तो बळी दैत्य माझा भक्त आहे; तो देव किंवा दानव यांच्याने मारता येणार नाही. जसं मी तुम्हा सर्वांना पोसतो, तसंच बळीला देखील मीच पोसतो.
विना तु संगरं देवा हत्वा राज्यं त्रिविष्टपे बलिं निबध्य मन्त्रोक्त्या राज्यं वः प्रददाम्य् अहम्
लढाई न करता, मी मंत्राच्या सामर्थ्याने बळीला बांधीन, आणि त्याचा पराभव करून, तुम्हाला पुन्हा स्वर्गाचं राज्य देईन.
तथेत्य् उक्त्वा सुरगणाः संजग्मुर् दिवम् एव हि भगवान् अपि देवेशो ह्य् अदित्या गर्भम् आविशत्
'तसं होऊ दे' असं म्हणून देवतांचा समूह पुन्हा स्वर्गात गेला; आणि भगवंत, देवतांचा स्वामी, अदितीच्या पोटी प्रवेशला.
तस्मिन्न् उत्पद्यमाने तु उत्सवाश् च बभूविरे जातो ऽसौ वामनो ब्रह्मन् यज्ञेशो यज्ञपूरुषः
त्याच्या जन्माच्या वेळी मोठा उत्सव झाला; तो वामन म्हणून जन्माला आला, ब्रह्मन्, यज्ञाचा स्वामी, यज्ञपुरुष.
एतस्मिन्न् अन्तरे ब्रह्मन् हयमेधाय दीक्षितः बलिर् बलवतां श्रेष्ठ ऋषिमुख्यैः समाहितः
याच दरम्यान, ब्रह्मन्, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेला बळी, अश्वमेध यज्ञासाठी दीक्षित झाला होता, आणि श्रेष्ठ ऋषी त्याच्यासोबत होते.
पुरोधसा च शुक्रेण वेदवेदाङ्गवेदिना मखे तस्मिन् वर्तमाने यजमाने बलौ तथा
त्याचा पुरोहित शुक्र, वेद आणि वेदांगांचा जाणकार, त्या यज्ञात उपस्थित होता, आणि बळी यजमान म्हणून यज्ञ करत होता.
आर्त्विज्य ऋषिमुख्ये तु शुक्रे तत्र पुरोधसि हविर्भागार्थम् आसन्नदेवगन्धर्वपन्नगे
हवी अर्पणासाठी मुख्य ऋषी शुक्र तिथे पुरोहित म्हणून उपस्थित होता. त्याच्या सभोवती देव, गंधर्व आणि नाग होते.
दीयतां भुज्यतां पूजा क्रियतां च पृथक् पृथक् परिपूर्णं पुनः पूर्णम् एवं वाक्ये प्रवर्तति
द्या, उपभोगा, वेगवेगळ्या प्रकारे पूजा करा आणि सर्व काही पूर्ण करा—अशीच ही आज्ञा वारंवार दिली जात होती.
शनैस् तद्देशम् अभ्यागाद् वामनः सामगायनः यज्ञवाटम् अनुप्राप्तो वामनश् चित्रकुण्डलः
हळूहळू सामगान गात वामन तिथे आला. चमकदार कुंडले घातलेला वामन यज्ञवेदीत प्रवेशला.
प्रशंसमानस् तं यज्ञं वामनं प्रेक्ष्य भार्गवः ब्रह्मरूपधरं देवं वामनं दैत्यसूदनम्
वामनाला पाहून आणि त्या यज्ञाचे कौतुक करत भृगुकुळातील शुक्राने ओळखले की, हा वामन म्हणजेच ब्रह्मरूप धारण केलेला, दैत्यांचा संहार करणारा देव आहे.
दातारं यज्ञतपसां फलं हन्तारं रक्षसाम् ज्ञात्वा त्वरन्न् अथोवाच राजानं भूरितेजसम्
तो दाता आहे, यज्ञतपस्येचे फळ आहे, राक्षसांचा संहार करणारा आहे—हे ओळखून भृगुकुळातील शुक्राने मोठ्या तेजस्वी राजाला तात्काळ सांगितले.
जेतारं क्षत्रधर्मेण दातारं भक्तितो धनम् बलिं बलवतां श्रेष्ठं सभार्यं दीक्षितं मखे
तो क्षत्रियधर्माने जिंकणारा, भक्तीने धन देणारा आहे. बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेला बळी, आपल्या पत्नीसमवेत यज्ञासाठी दीक्षित झाला आहे.
ध्यायन्तं यज्ञपुरुषम् उत्सृजन्तं हविः पृथक् तम् आह भृगुशार्दूलः शुक्रः परमबुद्धिमान्
जो वेगळ्या वेगळ्या प्रकारे हवी अर्पण करत यज्ञपुरुषाचा ध्यान करत होता, त्याच्याजवळ अत्यंत बुद्धिमान आणि भृगुकुळातील वाघ असलेल्या शुक्राने बोलले.
यो ऽसौ तव मखं प्राप्तो ब्राह्मणो वामनाकृतिः नासौ विप्रो बले सत्यं यज्ञेशो यज्ञवाहनः
जो हा वामनरूप ब्राह्मण तुझ्या यज्ञात आला आहे, तो खरा ब्राह्मण नाही रे बळी. तो यज्ञाचा स्वामी, यज्ञवाहन आहे.
शिशुस् त्वां याचितुं प्राप्तो नूनं देवहिताय हि मया च सह संमन्त्र्य पश्चाद् देयं त्वया प्रभो
हा मुलगा तुझ्याकडे काही मागण्यासाठी आला आहे, नक्कीच देवांच्या हितासाठी. माझ्याशी सल्ला करून मगच दे, हे प्रभो.
बलिस् तु भार्गवं प्राह पुरोधसम् अरिंदमः
शत्रूंचा संहार करणारा बळी, पुरोहित असलेल्या भृगुकुळातील शुक्राशी बोलला.
धन्यो ऽहं मम यज्ञेशो गृहम् आयाति मूर्तिमान् आगत्य याचते किंचित् किं मन्त्र्यम् अवशिष्यते
मी धन्य आहे, कारण यज्ञाचा स्वामी स्वतः माझ्या घरी आला आहे. तो काही मागतो आहे, मग अजून काय विचारायचे राहिले?
एवम् उक्त्वा सभार्यो ऽसौ शुक्रेण च पुरोधसा जगाम यत्र विप्रेन्द्रो वामनो ऽदितिनन्दनः
असे म्हणून बळी, त्याची पत्नी आणि पुरोहित शुक्र तिघे मिळून, श्रेष्ठ ब्राह्मण वामन, अदितीचा पुत्र जिथे आहे तिथे गेले.