तेजस् त्व् अभ्यधिकं तस्य नित्यम् एव विवस्वतः येनातितापयाम् आस त्रींल् लोकान् कश्यपात्मजः
विवस्वानचं तेज नेहमीच जास्त होतं, त्यामुळे कश्यपपुत्राने तिन्ही लोकं जाळली.
त्रीण्य् अपत्यानि भो विप्राः संज्ञायां तपतां वरः आदित्यो जनयाम् आस कन्यां द्वौ च प्रजापती
हे ब्राह्मणांनो, तपस्वींच्या श्रेष्ठ असलेल्या सूर्याने संज्ञेपासून एक कन्या आणि दोन पुत्र, म्हणजे प्रजापती, उत्पन्न केले.
मनुर् वैवस्वतः पूर्वं श्राद्धदेवः प्रजापतिः यमश् च यमुना चैव यमजौ संबभूवतुः
पूर्वी विवस्वताचा मुलगा मनु, ज्याला श्राद्धदेव प्रजापती म्हणत, आणि यम व यमुना ही जुळी भावंडं जन्माला आली.
श्यामवर्णं तु तद् रूपं संज्ञा दृष्ट्वा विवस्वतः असहन्ती तु स्वां छायां सवर्णां निर्ममे ततः
विवस्वताचं काळं रूप पाहून, संज्ञेला ते सहन झालं नाही, म्हणून तिने आपल्या सारखी सावली तयार केली.
मायामयी तु सा संज्ञा तस्यां छायासमुत्थिताम् प्राञ्जलिः प्रणता भूत्वा छाया संज्ञां द्विजोत्तमाः
ती संज्ञा, जी माया होती, तिने स्वतःच्या अंगातून सावली निर्माण केली; ती सावली हात जोडून आणि वाकून संज्ञेजवळ आली, हे द्विजश्रेष्ठ.
उवाच किं मया कार्यं कथयस्व शुचिस्मिते स्थितास्मि तव निर्देशे शाधि मां वरवर्णिनि
ती म्हणाली, 'माझ्याकडून काय करावं हे सांग, हसऱ्या मुखे. मी तुझ्या आज्ञेत उभी आहे; सुंदरिनी, मला सांग.'
अहं यास्यामि भद्रं ते स्वम् एव भवनं पितुः त्वयैव भवने मह्यं वस्तव्यं निर्विशङ्कया
'मी माझ्या वडिलांच्या घरी जाते, तुझं कल्याण होवो. तू निर्धास्तपणे माझ्या घरी राहा.'
इमौ च बालकौ मह्यं कन्या चेयं सुमध्यमा संभाव्यास् ते न चाख्येयम् इदं भगवते क्वचित्
'हे दोन मुलगे आणि ही सुडौल कंबर असलेली मुलगी माझी आहेत; तू त्यांची काळजी घे, पण हे कधीच भगवंताला सांगू नकोस.'
आ कचग्रहणाद् देवि आ शापान् नैव कर्हिचित् आख्यास्यामि नमस् तुभ्यं गच्छ देवि यथासुखम्
'देवी, केस ओढले गेले किंवा शाप मिळाला, याशिवाय मी हे कधीच उघड करणार नाही. तुला नमस्कार, देवी, तू सुखाने जा.'
समादिश्य सवर्णां तु तथेत्य् उक्ता तया च सा त्वष्टुः समीपम् अगमद् व्रीडितेव तपस्विनी
संज्ञेने सावर्णीला असं सांगितल्यावर आणि तिचं 'ठीक आहे' असं ऐकून, संज्ञा लाजून व तपस्विनी होऊन त्वष्ट्याजवळ गेली.
पितुः समीपगा सा तु पित्रा निर्भर्त्सिता शुभा भर्तुः समीपं गच्छेति नियुक्ता च पुनः पुनः
वडिलांकडे गेल्यावर, ती शुभ्र संज्ञा वारंवार वडिलांनी फटकारली गेली आणि पुन्हा पुन्हा नवऱ्याकडे परत जा असं सांगितलं.
आगच्छद् वडवा भूत्वा आच्छाद्य रूपम् अनिन्दिता कुरून् अथोत्तरान् गत्वा तृणान्य् अथ चचार ह
ती निष्पाप संज्ञा घोडी रूप घेऊन, आपलं मूळ रूप लपवून, कुरू देशाच्या उत्तरेला गेली आणि तिथे गवत खाऊ लागली.
द्वितीयायां तु संज्ञायां संज्ञेयम् इति चिन्तयन् आदित्यो जनयाम् आस पुत्रम् आत्मसमं तदा
ही दुसरी बायको आहे असं समजून, सूर्याने तिच्यापासून स्वतःसारखा एक मुलगा जन्माला घातला.
पूर्वजस्य मनोर् विप्राः सदृशो ऽयम् इति प्रभुः मनुर् एवाभवन् नाम्ना सावर्ण इति चोच्यते
'हा पहिल्या मनूसारखा आहे,' असं प्रभूंनी म्हटलं. म्हणून त्याचं नाव सावर्णी पडलं.
द्वितीयो यः सुतस् तस्याः स विज्ञेयः शनैश्चरः संज्ञा तु पार्थिवी विप्राः स्वस्य पुत्रस्य वै तदा
तिचा दुसरा मुलगा म्हणजे शनी, हे ओळखा; त्या वेळी संज्ञा स्वतःच्या मुलाची आई होती.
चकाराभ्यधिकं स्नेहं न तथा पूर्वजेषु वै मनुस् तस्याः क्षमत् तत् तु यमस् तस्या न चक्षमे
तिने या मुलावर आधीच्या मुलांपेक्षा जास्त माया दाखवली; मनूने ते सहन केलं, पण यमाने नाही.
स वै रोषाच् च बाल्याच् च भाविनो ऽर्थस्य वानघ पदा संतर्जयाम् आस संज्ञां वैवस्वतो यमः
राग आणि बालिशपणामुळे, विवस्वताचा मुलगा यमाने, पुढे काय होईल हे न कळता, पायाने संज्ञेला धमकी दिली.
तं शशाप ततः क्रोधात् सावर्णजननी तदा चरणः पतताम् एष तवेति भृशदुःखिता
तेव्हा सावर्णीची आई रागाने म्हणाली, 'तुझा पाय गळून जावो,' आणि ती फार दुःखी झाली.
यमस् तु तत् पितुः सर्वं प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् भृशं शापभयोद्विग्नः संज्ञावाक्यैर् विशङ्कितः
शापाची भीती आणि संज्ञेच्या शब्दांनी व्याकुळ होऊन, यमाने सर्व काही हात जोडून वडिलांना सांगितलं.
शापो ऽयं विनिवर्तेत प्रोवाच पितरं द्विजाः मात्रा स्नेहेन सर्वेषु वर्तितव्यं सुतेषु वै
'हा शाप मागे घ्या,' असं त्याने वडिलांना सांगितलं. द्विजांनी उत्तर दिलं, 'आईने सर्व मुलांवर सारखीच माया करावी.'
सेयम् अस्मान् अपास्येह विवस्वन् संबुभूषति तस्यां मयोद्यतः पादो न तु देहे निपातितः
इथे आम्हाला दूर सारून विवस्वान तिला सजवायला निघाला आहे; मी तिच्यावर पाय उचलला, पण तो तिच्या अंगावर पडला नाही.
बाल्याद् वा यदि वा लौल्यान् मोहात् तत् क्षन्तुम् अर्हसि शप्तो ऽहम् अस्मि लोकेश जनन्या तपतां वर तव प्रसादाच् चरणो न पतेन् मम गोपते
बालिशपणा असो किंवा लोभ किंवा अज्ञान, हे सर्व तू माफ करावं, हे जगाच्या अधिपती; आईने मला शाप दिला आहे, पण तुझ्या कृपेने माझा पाय खाली पडणार नाही, गायींच्या रक्षक.
असंशयं पुत्र महद् भविष्यत्य् अत्र कारणम् येन त्वाम् आविशत् क्रोधो धर्मज्ञं सत्यवादिनम्
नक्कीच, मुला, तुझ्यात जो राग आला त्यामागे मोठं कारण आहे, तू धर्म जाणणारा आणि सत्य बोलणारा आहेस.
न शक्यम् एतन् मिथ्या तु कर्तुं मातृवचस् तव कृमयो मांसम् आदाय यास्यन्त्य् अवनिम् एव च
आईचे शब्द खोटे करता येणार नाहीत; किडे तुझे मांस घेऊन जमिनीवर जातील.
कृतम् एवं वचस् तथ्यं मातुस् तव भविष्यति शापस्य परिहारेण त्वं च त्रातो भविष्यसि
म्हणून तुझ्या आईचे शब्द खरे ठरतील; पण शाप दूर झाल्यावर तूही वाचशील.
आदित्यश् चाब्रवीत् संज्ञां किमर्थं तनयेषु वै तुल्येष्व् अभ्यधिकः स्नेह एकस्मिन् क्रियते त्वया
मग आदित्याने संज्ञेला विचारले, 'तुझी सर्व मुले सारखी असताना, एकावरच अधिक माया का करतेस?'
सा तत् परिहरन्ती तु नाचचक्षे विवस्वते स चात्मानं समाधाय योगात् तथ्यम् अपश्यत
ती हे टाळण्यासाठी विवस्वानला काहीच सांगितले नाही; आणि विवस्वान योगाच्या बळावर सत्य जाणून गेला.
तां शप्तुकामो भगवान् नाशपन् मुनिसत्तमाः मूर्धजेषु निजग्राह स तु तां मुनिसत्तमाः
तीला शाप द्यायची इच्छा असूनही, भगवंताने तिला शाप दिला नाही, ऋषिमुख्यांनो; पण तिचे केस पकडले.
ततः सर्वं यथावृत्तम् आचचक्षे विवस्वते विवस्वान् अथ तच् छ्रुत्वा क्रुद्धस् त्वष्टारम् अभ्यगात्
नंतर तिने सगळं जसं घडलं तसंच विवस्वानला सांगितलं; आणि हे ऐकून विवस्वान रागाने त्वष्ट्याजवळ गेला.
दृष्ट्वा तु तं यथान्यायम् अर्चयित्वा विभावसुम् निर्दग्धुकामं रोषेण सान्त्वयाम् आस वै तदा
त्याला योग्य प्रकारे पाहून आणि पूजून, ती त्याचा राग शांत करण्यासाठी प्रयत्न करू लागली, कारण तो संतापाने जाळायला निघाला होता.