मार्कण्डेयं वटं कृष्णं रौहिणेयं महोदधिम् इन्द्रद्युम्नसरश् चैव पञ्चतीर्थीविधिः स्मृतः
मार्कंडेय वड, कृष्ण वृक्ष, रोहिणेय, मोठा समुद्र आणि इंद्रद्युम्न सरोवर—हे पंचतीर्थ म्हणून ओळखले जातात.
पूर्णिमा ज्येष्ठमासस्य ज्येष्ठा ऋक्षं यदा भवेत् तदा गच्छेद् विशेषेण तीर्थराजं परं शुभम्
जेव्हा ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमा ज्येष्ठा नक्षत्रावर येते, तेव्हा विशेषतः त्या पवित्र आणि श्रेष्ठ तीर्थराजाकडे जावे.
कायवाङ्मानसैः शुद्धस् तद्भावो नान्यमानसः सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्तो वीतरागो विमत्सरः
शरीर, वाणी आणि मनाने शुद्ध, त्या एकाच भावात, दुसरे काही मनात न ठेवता, सर्व द्वंद्वांपासून मुक्त, विरक्त आणि मत्सररहित असावा.
कल्पवृक्षवटं रम्यं तत्र स्नात्वा जनार्दनम् प्रदक्षिणं प्रकुर्वीत त्रिवारं सुसमाहितः
त्या रम्य कल्पवृक्ष वडाखाली स्नान करून, जनार्दनाची तीन वेळा एकाग्रतेने प्रदक्षिणा करावी.
यं दृष्ट्वा मुच्यते पापात् सप्तजन्मसमुद्भवात् पुण्यं चाप्नोति विपुलं गतिम् इष्टां च भो द्विजाः
ज्याचे दर्शन केल्यावर सात जन्मांची पापे नष्ट होतात, विपुल पुण्य मिळते आणि, हे द्विजांनो, इच्छित स्थान प्राप्त होते.
तस्य नामानि वक्ष्यामि प्रमाणं च युगे युगे यथासंख्यं च भो विप्राः कृतादिषु यथाक्रमम्
मी त्याची नावे आणि प्रत्येक युगातील त्याचे प्रमाण सांगतो, आणि त्यांची गणना, हे ब्राह्मणांनो, कृतयुगापासून पुढील युगांमध्ये जशी आहे तशी.
वटं वटेश्वरं कृष्णं पुराणपुरुषं द्विजाः वटस्यैतानि नामानि कीर्तितानि कृतादिषु
वड, वटेश्वर, कृष्ण, पुराणपुरुष—हे ब्राह्मणांनो, या वडाच्या नावे कृतयुगादी युगांत प्रसिद्ध आहेत.
योजनं पादहीनं च योजनार्धं तदर्धकम् प्रमाणं कल्पवृक्षस्य कृतादौ परिकीर्तितम्
एक योजनापेक्षा पाव योजन कमी, अर्धा योजन आणि त्याचा अर्धा—असे कल्पवृक्षाचे प्रमाण कृतयुगाच्या आरंभी सांगितले आहे.
यथोक्तेन तु मन्त्रेण नमस्कृत्वा तु तं वटम् दक्षिणाभिमुखो गच्छेद् धन्वन्तरशतत्रयम्
ठरवलेल्या मंत्राने त्या वडाच्या झाडाला नमस्कार करून, दक्षिणेकडे तोंड करून तीनशे धन्वंतर अंतर चालावे.
यत्रासौ दृश्यते विष्णुः स्वर्गद्वारं मनोरमम् सागराम्भःसमाकृष्टं काष्ठं सर्वगुणान्वितम्
जिथे विष्णू दिसतो, तिथेच सुंदर स्वर्गाचे द्वार आहे. समुद्रातून आलेले एक लाकूड, सर्व गुणांनी युक्त, तिथे आहे.
प्रणिपत्य ततस् तं भोः परिपूज्य ततः पुनः मुच्यते सर्वरोगाद्यैस् तथा पापैर् ग्रहादिभिः
तेथे नमस्कार करून, मनापासून पूजा केल्यावर, सर्व रोग, पाप आणि ग्रहादी त्रासांपासून मुक्ती मिळते.
उग्रसेनं पुरा दृष्ट्वा स्वर्गद्वारेण सागरम् गत्वाचम्य शुचिस् तत्र ध्यात्वा नारायणं परम्
पूर्वी उग्रसेनाला स्वर्गद्वारी समुद्राजवळ पाहून, तिथे जाऊन पाणी पिऊन, शुद्ध होऊन, परम नारायणाचे ध्यान करावे.
न्यसेद् अष्टाक्षरं मन्त्रं पश्चाद् धस्तशरीरयोः ॐ नमो नारायणायेति यं वदन्ति मनीषिणः
नंतर, 'ॐ नमो नारायणाय' हा आठ अक्षरी मंत्र हातावर आणि शरीरावर ठेवावा, जसा ज्ञानी लोक सांगतात.
किं कार्यं बहुभिर् मन्त्रैर् मनोविभ्रमकारकैः ॐ नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः
अनेक मंत्रांनी मन अस्थिर होते, त्याचा काय उपयोग? 'ॐ नमो नारायणाय' हा मंत्र सर्व काही साधतो.
आपो नरस्य सूनुत्वान् नारा इतीह कीर्तिताः विष्णोस् तास् त्व् अयनं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः
पाणी 'नार' म्हणून ओळखले जाते, कारण ते नराचे पुत्र आहेत. पूर्वी ते पाणी विष्णूचे निवासस्थान होते, म्हणून त्याला नारायण म्हणतात.
नारायणपरा वेदा नारायणपरा द्विजाः नारायणपरा यज्ञा नारायणपराः क्रियाः
वेद नारायणाला समर्पित आहेत, द्विज नारायणभक्त आहेत, यज्ञ नारायणासाठी आहेत, आणि सर्व कर्मेही नारायणासाठीच आहेत.
नारायणपरा पृथ्वी नारायणपरं जलम् नारायणपरो वह्निर् नारायणपरं नभः
ही पृथ्वी नारायणासाठी आहे, पाणी नारायणासाठी आहे, अग्नी नारायणासाठी आहे, आणि आकाशही नारायणासाठी आहे.
नारायणपरो वायुर् नारायणपरं मनः अहंकारश् च बुद्धिश् च उभे नारायणात्मके
वारा नारायणासाठी आहे, मन नारायणासाठी आहे, अहंकार आणि बुद्धी दोन्हीही नारायणस्वरूप आहेत.
भूतं भव्यं भविष्यं च यत् किंचिज् जीवसंज्ञितम् स्थूलं सूक्ष्मं परं चैव सर्वं नारायणात्मकम्
भूतकाळ, वर्तमान, भविष्यकाळ आणि जे काही जिवंत आहे, स्थूल, सूक्ष्म किंवा श्रेष्ठ, सर्व काही नारायणस्वरूप आहे.
शब्दाद्या विषयाः सर्वे श्रोत्रादीनीन्द्रियाणि च प्रकृतिः पुरुषश् चैव सर्वे नारायणात्मकाः
ध्वनीसह सर्व विषय, ऐकण्यासारखी सर्व इंद्रिये, प्रकृती आणि पुरुष, हे सर्व नारायणस्वरूप आहेत.
जले स्थले च पाताले स्वर्गलोके ऽम्बरे नगे अवष्टभ्य इदं सर्वम् आस्ते नारायणः प्रभुः
पाण्यात, जमिनीवर, पाताळात, स्वर्गात, आकाशात, पर्वतावर — या सर्व ठिकाणी नारायण प्रभू व्यापून राहतो.
किं चात्र बहुनोक्तेन जगद् एतच् चराचरम् ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं सर्वं नारायणात्मकम्
येथे जास्त बोलण्यात काय अर्थ आहे? हे सगळे चराचर जग, ब्रह्मापासून गवताच्या पात्यापर्यंत, सर्व काही नारायणस्वरूप आहे.
नारायणात् परं किंचिन् नेह पश्यामि भो द्विजाः तेन व्याप्तम् इदं सर्वं दृश्यादृश्यं चराचरम्
हे द्विजांनो, मला येथे नारायणापलीकडे काहीच दिसत नाही; हे सर्व दृश्य, अदृश्य, चर आणि अचर, त्याच्याने व्यापलेले आहे.
आपो ह्य् आयतनं विष्णोः स च एवाम्भसां पतिः तस्माद् अप्सु स्मरेन् नित्यं नारायणम् अघापहम्
पाणी हेच विष्णूचे निवासस्थान आहे, आणि तोच पाण्यांचा स्वामी आहे. म्हणून, पाण्यात नेहमी पापहारी नारायणाचे स्मरण करावे.
स्नानकाले विशेषेण चोपस्थाय जले शुचिः स्मरेन् नारायणं ध्यायेद् धस्ते काये च विन्यसेत्
विशेषतः स्नानाच्या वेळी, पाण्याजवळ जाऊन, शुद्ध होऊन, नारायणाचे स्मरण करावे, ध्यान करावे आणि मंत्र हातावर व शरीरावर ठेवावा.
ओंकारं च नकारं च अङ्गुष्ठे हस्तयोर् न्यसेत् शेषैर् हस्ततलं यावत् तर्जन्यादिषु विन्यसेत्
'ॐ' आणि 'न' हे अक्षर दोन्ही हातांच्या अंगठ्यांवर ठेवावे, आणि उरलेली अक्षरे हाताच्या तळव्यावर, तर्जनीपासून इतर बोटांपर्यंत ठेवावीत.
ओंकारं वामपादे तु नकारं दक्षिणे न्यसेत् मोकारं वामकट्यां तु नाकारं दक्षिणे न्यसेत्
डाव्या पायावर 'ओं' अक्षर ठेवावे, उजव्या पायावर 'न' अक्षर ठेवावे; डाव्या कंबरेवर 'मो' अक्षर ठेवावे, आणि उजव्या कंबरेवर 'न' अक्षर ठेवावे.
राकारं नाभिदेशे तु यकारं वामबाहुके णाकारं दक्षिणे न्यस्य यकारं मूर्ध्नि विन्यसेत्
नाभीच्या ठिकाणी 'र' अक्षर ठेवावे, डाव्या हातावर 'य' अक्षर ठेवावे; उजव्या हातावर 'ण' अक्षर ठेवावे, आणि डोक्यावर 'य' अक्षर ठेवावे.
अधश् चोर्ध्वं च हृदये पार्श्वतः पृष्ठतो ऽग्रतः ध्यात्वा नारायणं पश्चाद् आरभेत् कवचं बुधः
हृदयात, वर, खाली, दोन्ही बाजूंना, मागे आणि समोर, नारायणाचे ध्यान करून, नंतर बुद्धिमान माणसाने कवच सुरू करावे.
पूर्वे मां पातु गोविन्दो दक्षिणे मधुसूदनः पश्चिमे श्रीधरो देवः केशवस् तु तथोत्तरे
पूर्वेला गोविंदा माझे रक्षण करो, दक्षिणेला मधुसूदन, पश्चिमेला श्रीधर देव, आणि उत्तरेला केशव रक्षण करो.