श्वेतमाधवम् आलोक्य समीपे मत्स्यमाधवम् एकार्णवजले पूर्वं रोहितं रूपम् आस्थितम्
श्वेत माधव आणि जवळच असलेला मत्स्यरूप माधव, जो पूर्वी एकार्णवाच्या पाण्यात लाल रंगाच्या मत्स्यरूपात प्रकट झाला होता, त्याला पाहिलं.
वेदानां हरणार्थाय रसातलतले स्थितम् चिन्तयित्वा क्षितिं सम्यक् तस्मिन् स्थाने प्रतिष्ठितम्
वेदांची चोरी परत मिळवण्यासाठी जो रसातळात स्थिर झाला होता, त्याने पृथ्वीचा नीट विचार करून तिथेच आपले स्थान घेतले.
आद्यावतरणं रूपं माधवं मत्स्यरूपिणम् प्रणम्य प्रणतो भूत्वा सर्वदुःखाद् विमुच्यते
त्या आद्य अवतार मत्स्यरूप माधवाला नमस्कार करून, भक्तीभावाने वंदन केल्याने सर्व दुःखांतून मुक्ती मिळते.
प्रयाति परमं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम् काले पुनर् इहायातो राजा स्यात् पृथिवीतले
तो परम स्थानाला पोहोचतो, जिथे देव हरि स्वतः वास करतो; आणि योग्य वेळी पुन्हा पृथ्वीवर येऊन राजा होतो.
वत्समाधवम् आसाद्य दुराधर्षो भवेन् नरः दाता भोक्ता भवेद् यज्वा वैष्णवः सत्यसंगरः
वत्सरूप माधवाजवळ गेल्यावर मनुष्य दुराधर्ष, दाता, भोगकर्ता, यज्ञ करणारा, विष्णूभक्त आणि सत्यप्रतिज्ञ होतो.
योगं प्राप्य हरेः पश्चात् ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् मत्स्यमाधवमाहात्म्यं मया संपरिकीर्तितम् यं दृष्ट्वा मुनिशार्दूलाः सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
हरिसंग प्राप्त करून मग तो मोक्ष मिळवतो. मी मत्स्यरूप माधवाचे महात्म्य तुला सांगितले, ज्याचे दर्शन केल्यावर, हे श्रेष्ठ मुनी, सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
भगवञ् श्रोतुम् इच्छामो मार्जनं वरुणालये क्रियते स्नानदानादि तस्याशेषफलं वद
भगवंत, आम्हाला वरुणाच्या निवासस्थानी केलेल्या मार्जनाविषयी ऐकायचे आहे—स्नान, दान वगैरे—त्याचे सर्व फळ कृपया सांग.
शृणुध्वं मुनिशार्दूला मार्जनस्य यथाविधि भक्त्या तु तन्मना भूत्वा संप्राप्य पुण्यम् उत्तमम्
हे श्रेष्ठ मुनीहो, मार्जनाची योग्य पद्धत ऐका; भक्तीने आणि एकाग्रतेने केल्यास उत्तम पुण्य मिळते.
मार्कण्डेयह्रदे स्नानं पूर्वकाले प्रशस्यते चतुर्दश्यां विशेषेण सर्वपापप्रणाशनम्
पूर्वी काळी मार्कंडेय सरोवरात स्नान करणे अत्यंत प्रशंसनीय आहे, विशेषतः चतुर्दशीला, कारण ते सर्व पापांचा नाश करते.
तद्वत् स्नानं समुद्रस्य सर्वकालं प्रशस्यते पौर्णमास्यां विशेषेण हयमेधफलं लभेत्
त्याचप्रमाणे समुद्रात स्नान करणे सर्व काळात प्रशंसनीय आहे; विशेषतः पौर्णिमेला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
मार्कण्डेयं वटं कृष्णं रौहिणेयं महोदधिम् इन्द्रद्युम्नसरश् चैव पञ्चतीर्थीविधिः स्मृतः
मार्कंडेय वड, कृष्ण वृक्ष, रोहिणेय, मोठा समुद्र आणि इंद्रद्युम्न सरोवर—हे पंचतीर्थ म्हणून ओळखले जातात.
पूर्णिमा ज्येष्ठमासस्य ज्येष्ठा ऋक्षं यदा भवेत् तदा गच्छेद् विशेषेण तीर्थराजं परं शुभम्
जेव्हा ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमा ज्येष्ठा नक्षत्रावर येते, तेव्हा विशेषतः त्या पवित्र आणि श्रेष्ठ तीर्थराजाकडे जावे.
कायवाङ्मानसैः शुद्धस् तद्भावो नान्यमानसः सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्तो वीतरागो विमत्सरः
शरीर, वाणी आणि मनाने शुद्ध, त्या एकाच भावात, दुसरे काही मनात न ठेवता, सर्व द्वंद्वांपासून मुक्त, विरक्त आणि मत्सररहित असावा.
कल्पवृक्षवटं रम्यं तत्र स्नात्वा जनार्दनम् प्रदक्षिणं प्रकुर्वीत त्रिवारं सुसमाहितः
त्या रम्य कल्पवृक्ष वडाखाली स्नान करून, जनार्दनाची तीन वेळा एकाग्रतेने प्रदक्षिणा करावी.
यं दृष्ट्वा मुच्यते पापात् सप्तजन्मसमुद्भवात् पुण्यं चाप्नोति विपुलं गतिम् इष्टां च भो द्विजाः
ज्याचे दर्शन केल्यावर सात जन्मांची पापे नष्ट होतात, विपुल पुण्य मिळते आणि, हे द्विजांनो, इच्छित स्थान प्राप्त होते.
तस्य नामानि वक्ष्यामि प्रमाणं च युगे युगे यथासंख्यं च भो विप्राः कृतादिषु यथाक्रमम्
मी त्याची नावे आणि प्रत्येक युगातील त्याचे प्रमाण सांगतो, आणि त्यांची गणना, हे ब्राह्मणांनो, कृतयुगापासून पुढील युगांमध्ये जशी आहे तशी.
वटं वटेश्वरं कृष्णं पुराणपुरुषं द्विजाः वटस्यैतानि नामानि कीर्तितानि कृतादिषु
वड, वटेश्वर, कृष्ण, पुराणपुरुष—हे ब्राह्मणांनो, या वडाच्या नावे कृतयुगादी युगांत प्रसिद्ध आहेत.
योजनं पादहीनं च योजनार्धं तदर्धकम् प्रमाणं कल्पवृक्षस्य कृतादौ परिकीर्तितम्
एक योजनापेक्षा पाव योजन कमी, अर्धा योजन आणि त्याचा अर्धा—असे कल्पवृक्षाचे प्रमाण कृतयुगाच्या आरंभी सांगितले आहे.
यथोक्तेन तु मन्त्रेण नमस्कृत्वा तु तं वटम् दक्षिणाभिमुखो गच्छेद् धन्वन्तरशतत्रयम्
ठरवलेल्या मंत्राने त्या वडाच्या झाडाला नमस्कार करून, दक्षिणेकडे तोंड करून तीनशे धन्वंतर अंतर चालावे.
यत्रासौ दृश्यते विष्णुः स्वर्गद्वारं मनोरमम् सागराम्भःसमाकृष्टं काष्ठं सर्वगुणान्वितम्
जिथे विष्णू दिसतो, तिथेच सुंदर स्वर्गाचे द्वार आहे. समुद्रातून आलेले एक लाकूड, सर्व गुणांनी युक्त, तिथे आहे.
प्रणिपत्य ततस् तं भोः परिपूज्य ततः पुनः मुच्यते सर्वरोगाद्यैस् तथा पापैर् ग्रहादिभिः
तेथे नमस्कार करून, मनापासून पूजा केल्यावर, सर्व रोग, पाप आणि ग्रहादी त्रासांपासून मुक्ती मिळते.
उग्रसेनं पुरा दृष्ट्वा स्वर्गद्वारेण सागरम् गत्वाचम्य शुचिस् तत्र ध्यात्वा नारायणं परम्
पूर्वी उग्रसेनाला स्वर्गद्वारी समुद्राजवळ पाहून, तिथे जाऊन पाणी पिऊन, शुद्ध होऊन, परम नारायणाचे ध्यान करावे.
न्यसेद् अष्टाक्षरं मन्त्रं पश्चाद् धस्तशरीरयोः ॐ नमो नारायणायेति यं वदन्ति मनीषिणः
नंतर, 'ॐ नमो नारायणाय' हा आठ अक्षरी मंत्र हातावर आणि शरीरावर ठेवावा, जसा ज्ञानी लोक सांगतात.
किं कार्यं बहुभिर् मन्त्रैर् मनोविभ्रमकारकैः ॐ नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः
अनेक मंत्रांनी मन अस्थिर होते, त्याचा काय उपयोग? 'ॐ नमो नारायणाय' हा मंत्र सर्व काही साधतो.
आपो नरस्य सूनुत्वान् नारा इतीह कीर्तिताः विष्णोस् तास् त्व् अयनं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः
पाणी 'नार' म्हणून ओळखले जाते, कारण ते नराचे पुत्र आहेत. पूर्वी ते पाणी विष्णूचे निवासस्थान होते, म्हणून त्याला नारायण म्हणतात.
नारायणपरा वेदा नारायणपरा द्विजाः नारायणपरा यज्ञा नारायणपराः क्रियाः
वेद नारायणाला समर्पित आहेत, द्विज नारायणभक्त आहेत, यज्ञ नारायणासाठी आहेत, आणि सर्व कर्मेही नारायणासाठीच आहेत.
नारायणपरा पृथ्वी नारायणपरं जलम् नारायणपरो वह्निर् नारायणपरं नभः
ही पृथ्वी नारायणासाठी आहे, पाणी नारायणासाठी आहे, अग्नी नारायणासाठी आहे, आणि आकाशही नारायणासाठी आहे.
नारायणपरो वायुर् नारायणपरं मनः अहंकारश् च बुद्धिश् च उभे नारायणात्मके
वारा नारायणासाठी आहे, मन नारायणासाठी आहे, अहंकार आणि बुद्धी दोन्हीही नारायणस्वरूप आहेत.
भूतं भव्यं भविष्यं च यत् किंचिज् जीवसंज्ञितम् स्थूलं सूक्ष्मं परं चैव सर्वं नारायणात्मकम्
भूतकाळ, वर्तमान, भविष्यकाळ आणि जे काही जिवंत आहे, स्थूल, सूक्ष्म किंवा श्रेष्ठ, सर्व काही नारायणस्वरूप आहे.
शब्दाद्या विषयाः सर्वे श्रोत्रादीनीन्द्रियाणि च प्रकृतिः पुरुषश् चैव सर्वे नारायणात्मकाः
ध्वनीसह सर्व विषय, ऐकण्यासारखी सर्व इंद्रिये, प्रकृती आणि पुरुष, हे सर्व नारायणस्वरूप आहेत.