ततो ऽसि वक्त्राद् विप्रर्षे द्रुतं निःसारितो मया आख्यातस् ते मया चात्मा दुर्ज्ञेयो हि सुरासुरैः
मग, श्रेष्ठ ऋष्या, मी तुला माझ्या तोंडातून लगेच बाहेर काढले; हे मी तुला सांगितले आहे, आणि माझे खरे स्वरूप देवांना व दानवांनाही समजणे कठीण आहे.
यावत् स भगवान् ब्रह्मा न बुध्येत महातपाः तावत् त्वम् इह विप्रर्षे विश्रब्धश् चर वै सुखम्
जोपर्यंत तो पुण्यश्लोक ब्रह्मा, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, जागृत होत नाही, तोपर्यंत, श्रेष्ठ विप्र, तू येथे निर्धास्तपणे व आनंदाने रहा.
ततो विबुद्धे तस्मिंस् तु सर्वलोकपितामहे एको भूतानि स्रक्ष्यामि शरीराणि द्विजोत्तम
जेव्हा सर्व लोकांचे पितामह ब्रह्मा जागृत होतील, तेव्हा, श्रेष्ठ द्विजा, मी एकटाच सर्व भूतमात्रांची व देहांची निर्मिती करीन.
आकाशं पृथिवीं ज्योतिर् वायुः सलिलम् एव च लोके यच् च भवेत् किंचिद् इह स्थावरजङ्गमम्
आकाश, पृथ्वी, तेज, वायु, पाणी आणि या जगात जे काही स्थावर-जंगम आहे, ते सर्व येथे निर्माण होईल.
एवम् उक्त्वा तदा विप्राः पुनस् तं प्राह माधवः पूर्णे युगसहस्रे तु मेघगम्भीरनिस्वनः
असे सांगून, त्या वेळी, ऋषींनो, पुन्हा माधवाने त्याला संबोधून, हजार युगं पूर्ण झाल्यावर, मेघांसारख्या गंभीर आवाजात बोलले.
मुने ब्रूहि यदर्थं मां स्तुतवान् परमार्थतः वरं वृणीष्व यच् छ्रेष्ठं ददामि नचिराद् अहम्
मुनी, तू मला खरेखुरे कोणत्या हेतूने स्तुती केलीस, ते सांग; जे श्रेष्ठ वर तुला हवे आहे, ते माग, मी ते तुला लवकरच देईन.
आयुष्मान् असि देवानां मद्भक्तो ऽसि दृढव्रतः तेन त्वम् असि विप्रेन्द्र पुनर् दीर्घायुर् आप्नुहि
तू देवांमध्ये दीर्घायुषी आहेस, माझा भक्त आहेस, आणि तुझी व्रते दृढ आहेत; म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मणा, तुला पुन्हा दीर्घायुष्य लाभेल.
श्रुत्वा वाणीं शुभां तस्य विलोक्य स तदा पुनः मूर्ध्ना निपत्य सहसा प्रणम्य पुनर् अब्रवीत्
त्याची शुभ वाणी ऐकून आणि त्याच्याकडे पाहून, त्याने त्वरित डोक्याने वाकून नमस्कार केला आणि पुन्हा बोलू लागला.
दृष्टं परं हि देवेश तव रूपं द्विजोत्तम मोहो ऽयं विगतः सत्यं त्वयि दृष्टे तु मे हरे
देवाधिदेव, मी तुझे परम रूप पाहिले; श्रेष्ठ द्विजा, तुझे दर्शन झाल्यावर माझा मोह खरोखरच नाहीसा झाला, हे हरी.
एवम् एवम् अहं नाथ इच्छेयं त्वत्प्रसादतः लोकानां च हितार्थाय नानाभावप्रशान्तये
हे नाथ, तसेच आहे; तुझ्या कृपेने मला फक्त हेच हवे आहे—लोकांच्या कल्याणासाठी आणि विविध मतभेद शांत करण्यासाठी.
शैवभागवतानां च वादार्थप्रतिषेधकम् अस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये निर्मले पुरुषोत्तमे
शैव आणि भागवत यांच्यातील वाद मिटवण्यासाठी, या पवित्र, निर्मळ आणि श्रेष्ठ क्षेत्रात, हे पुरुषोत्तम, हे घडावे अशी माझी इच्छा आहे.
शिवस्यायतनं देव करोमि परमं महत् प्रतिष्ठेय तथा तत्र तव स्थाने च शंकरम्
देवा, मी येथे शिवाचे एक महान व श्रेष्ठ मंदिर उभारीन आणि तुझ्या स्थानी देखील शंकराची स्थापना करीन.
ततो ज्ञास्यन्ति लोके ऽस्मिन्न् एकमूर्ती हरीश्वरौ प्रत्युवाच जगन्नाथः स पुनस् तं महामुनिम्
मग या जगात लोकांना हरी आणि ईश्वर हे एकाच मूर्तीचे असल्याचे कळेल; जगन्नाथाने त्या महर्षीला पुन्हा असे उत्तर दिले.
यद् एतत् परमं देवं कारणं भुवनेश्वरम् लिङ्गम् आराधनार्थाय नानाभावप्रशान्तये
हा परब्रह्म, जगाचा कारणस्वरूप देव, हे लिंग उपासनेसाठी व विविध मतभेद शांत करण्यासाठी आहे.
ममादिष्टेन विप्रेन्द्र कुरु शीघ्रं शिवालयम् तत्प्रभावाच् छिवलोके तिष्ठ त्वं च तथाक्षयम्
माझ्या आज्ञेने, श्रेष्ठ ब्राह्मणा, त्वरेने शिवालय बांध; त्याच्या प्रभावामुळे, तू शिवलोकात चिरंतन राहशील.
शिवे संस्थापिते विप्र मम संस्थापनं भवेत् नावयोर् अन्तरं किंचिद् एकभावौ द्विधा कृतौ
शिवाची स्थापना झाली की, विप्र, माझीही स्थापना झाली असे समज; आमच्यात काहीच फरक नाही—एकच भाव दोन रूपांनी प्रकट झाला आहे.
यो रुद्रः स स्वयं विष्णुर् यो विष्णुः स महेश्वरः उभयोर् अन्तरं नास्ति पवनाकाशयोर् इव
जो रुद्र आहे तोच स्वतः विष्णू आहे, आणि जो विष्णू आहे तोच महेश्वर आहे. या दोघांत काहीही फरक नाही, जसा वारा आणि आकाश यांच्यात नाही.
मोहितो नाभिजानाति य एव गरुडध्वजः वृषध्वजः स एवेति त्रिपुरघ्नं त्रिलोचनम्
मोहामुळे माणूस ओळखत नाही की, गरुडध्वज असलेला तोच वृषध्वज आहे, तोच त्रिपुरांचा संहार करणारा, आणि तीन डोळ्यांचा आहे.
तव नामाङ्कितं तस्मात् कुरु विप्र शिवालयम् उत्तरे देवदेवस्य कुरु तीर्थं सुशोभनम्
म्हणून, ब्राह्मणा, तुझ्या नावाने शिवाचे मंदिर उत्तरेला बांध. देवांचा देव असलेल्या त्याच्या नावाने सुंदर तीर्थ तयार कर.
मार्कण्डेयह्रदो नाम नरलोकेषु विश्रुतः भविष्यति द्विजश्रेष्ठ सर्वपापप्रणाशनः
मार्कंडेय ह्रद हे नाव लोकांमध्ये प्रसिद्ध होईल, द्विजश्रेष्ठा, आणि ते सर्व पापांचा नाश करणारे असेल.
इत्य् उक्त्वा स तदा देवस् तत्रैवान्तरधीयत मार्कण्डेयं मुनिश्रेष्ठाः सर्वव्यापी जनार्दनः
असे सांगून, त्या वेळी सर्वव्यापी जनार्दन तेथेच अदृश्य झाला, मार्कंडेय ऋषीसमोर.
अतः परं प्रवक्ष्यामि पञ्चतीर्थविधिं द्विजाः यत् फलं स्नानदानेन देवताप्रेक्षणेन च
आता मी तुम्हाला पंचतीर्थ विधी आणि स्नान, दान, देवदर्शन याने मिळणारे फळ सांगतो, द्विजांनो.
मार्कण्डेयह्रदं गत्वा नरश् चोदङ्मुखः शुचिः निमज्जेत् तत्र वारांस् त्रीन् इमं मन्त्रम् उदीरयेत्
मार्कंडेय ह्रदावर जाऊन, उत्तर दिशेला तोंड करून, शुद्ध मनाने, माणसाने त्या पाण्यात तीन वेळा बुडावे आणि हा मंत्र म्हणावा.
संसारसागरे मग्नं पापग्रस्तम् अचेतनम् त्राहि मां भगनेत्रघ्न त्रिपुरारे नमो ऽस्तु ते
हे भगनेत्राचे संहारक, त्रिपुरांचा शत्रू, तुला नमस्कार. मी संसाराच्या समुद्रात बुडालोय, पापांनी ग्रासलेलो आणि शुद्धी हरपलेलो आहे, मला वाचव.
नमः शिवाय शान्ताय सर्वपापहराय च स्नानं करोमि देवेश मम नश्यतु पातकम्
शांत, सर्व पापे दूर करणाऱ्या शिवाला नमस्कार. मी स्नान करतो, हे देवाधिदेव, माझे पाप नष्ट होवो.
नाभिमात्रे जले स्नात्वा विधिवद् देवता ऋषीन् तिलोदकेन मतिमान् पितॄंश् चान्यांश् च तर्पयेत्
नाभीपर्यंत पाण्यात स्नान करून, विधीपूर्वक, एकाग्रतेने तिळाच्या पाण्याने देव, ऋषी, पितर आणि इतरांचे तर्पण करावे.
स्नात्वा तथैव चाचम्य ततो गच्छेच् छिवालयम् प्रविश्य देवतागारं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम्
स्नान करून आणि पाणी पिऊन, मग शिवाच्या मंदिरात जावे, देवालयात प्रवेश करून त्याची तीन वेळा प्रदक्षिणा करावी.
मूलमन्त्रेण संपूज्य मार्कण्डेयस्य चेश्वरम् अघोरेण च भो विप्राः प्रणिपत्य प्रसादयेत्
मूलमंत्राने मार्कंडेयेश्वराची पूजा करावी, आणि अघोर मंत्राने नमस्कार करून त्याला प्रसन्न करावे, हे विप्रांनो.
त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु नमस् ते शशिभूषण त्राहि मां त्वं विरूपाक्ष महादेव नमो ऽस्तु ते
तीन डोळ्याच्या प्रभू, तुला नमस्कार. चंद्राला अलंकार म्हणून धारण करणाऱ्या, तुला नमस्कार. विरूपाक्षा, महादेव, मला वाचव. तुला पुन्हा नमस्कार.
मार्कण्डेयह्रदे त्व् एवं स्नात्वा दृष्ट्वा च शंकरम् दशानाम् अश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः
मार्कंडेय ह्रदात असे स्नान करून आणि शंकराचे दर्शन घेतल्यावर, मनुष्याला दहा अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.