कालचक्रं नयाम्य् एको ब्रह्मरूपं ममैव तत् शमनं सर्वभूतानां सर्वभूतकृतोद्यमम्
मी एकटाच काळाचं चक्र चालवतो; माझं ते रूप म्हणजे ब्रह्मा, सर्व जीवांना शांत करणारा आणि सर्वांच्या कृत्यांना कारणीभूत आहे.
एवं प्रणिहितः सम्यङ् ममात्मा मुनिसत्तम सर्वभूतेषु विप्रेन्द्र न च मां वेत्ति कश्चन
माझा आत्मा अशा प्रकारे योग्य रीतीने स्थिर आहे, हे श्रेष्ठ मुनी; सर्व जीवांमध्ये असूनही, कोणीही मला ओळखू शकत नाही.
सर्वलोके च मां भक्ताः पूजयन्ति च सर्वशः यच् च किंचित् त्वया प्राप्तं मयि क्लेशात्मकं द्विज
सर्व लोकांत माझे भक्त मला सर्वत्र पूजतात; आणि द्विजा, तुझ्या वाट्याला जे काही कष्ट आले आहेत—
सुखोदयाय तत् सर्वं श्रेयसे च तवानघ यच् च किंचित् त्वया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम्
ते सर्व तुझ्या सुखासाठी आणि कल्याणासाठीच आहे, हे निष्पापा; या जगात तुझ्या नजरेस पडलेलं सर्व स्थावर-जंगम—
विहितः सर्व एवासौ मयात्मा भूतभावनः अहं नारायणो नाम शङ्खचक्रगदाधरः
हे सर्व मीच, जीवांची वाढ करणारा आत्मा, निर्माण केलं आहे; मी नारायण नावाचा, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारा आहे.
यावद् युगानां विप्रर्षे सहस्रं परिवर्तते तावत् स्वपिमि विश्वात्मा सर्वविश्वानि मोहयन्
ब्राह्मण ऋषीमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, जेवढी हजारो युगं जातात, तेवढा काळ मी विश्वाचा आत्मा म्हणून झोपतो आणि सर्व विश्वाला मोहात टाकतो.
एवं सर्वम् अहं कालम् इहासे मुनिसत्तम अशिशुः शिशुरूपेण यावद् ब्रह्मा न बुध्यते
अशा प्रकारे, हे श्रेष्ठ मुनी, मी इथे सर्वत्र काळ आहे; ब्रह्मा जागा होईपर्यंत मी बालरूपात, बाळासारखा राहतो.
मया च दत्तो विप्रेन्द्र वरस् ते ब्रह्मरूपिणा असकृत् परितुष्टेन विप्रर्षिगणपूजित
आणि मीच तुला, हे श्रेष्ठ द्विजा, ब्रह्मरूपाचा वर दिला आहे; अनेकदा तृप्त होऊन, ब्राह्मण ऋषींच्या पूजेने सन्मानित केला आहे.
सर्वम् एकार्णवं कृत्वा नष्टे स्थावरजङ्गमे निर्गतो ऽसि मयाज्ञातस् ततस् ते दर्शितं जगत्
सर्व स्थावर-जंगम नष्ट होऊन एकाच महासागरात विलीन झाल्यावर, तू माझ्या माहितीस न येता प्रकट झाला होतास; त्यानंतर तुला हे जग दिसले.
अभ्यन्तरं शरीरस्य प्रविष्टो ऽसि यदा मम दृष्ट्वा लोकं समस्तं हि विस्मितो नावबुध्यसे
माझ्या देहात प्रवेश करून, तू सर्व जग पाहिलेस, तेव्हा तू आश्चर्यचकित झालास आणि काहीच समजू शकले नाहीस.
ततो ऽसि वक्त्राद् विप्रर्षे द्रुतं निःसारितो मया आख्यातस् ते मया चात्मा दुर्ज्ञेयो हि सुरासुरैः
मग, श्रेष्ठ ऋष्या, मी तुला माझ्या तोंडातून लगेच बाहेर काढले; हे मी तुला सांगितले आहे, आणि माझे खरे स्वरूप देवांना व दानवांनाही समजणे कठीण आहे.
यावत् स भगवान् ब्रह्मा न बुध्येत महातपाः तावत् त्वम् इह विप्रर्षे विश्रब्धश् चर वै सुखम्
जोपर्यंत तो पुण्यश्लोक ब्रह्मा, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, जागृत होत नाही, तोपर्यंत, श्रेष्ठ विप्र, तू येथे निर्धास्तपणे व आनंदाने रहा.
ततो विबुद्धे तस्मिंस् तु सर्वलोकपितामहे एको भूतानि स्रक्ष्यामि शरीराणि द्विजोत्तम
जेव्हा सर्व लोकांचे पितामह ब्रह्मा जागृत होतील, तेव्हा, श्रेष्ठ द्विजा, मी एकटाच सर्व भूतमात्रांची व देहांची निर्मिती करीन.
आकाशं पृथिवीं ज्योतिर् वायुः सलिलम् एव च लोके यच् च भवेत् किंचिद् इह स्थावरजङ्गमम्
आकाश, पृथ्वी, तेज, वायु, पाणी आणि या जगात जे काही स्थावर-जंगम आहे, ते सर्व येथे निर्माण होईल.
एवम् उक्त्वा तदा विप्राः पुनस् तं प्राह माधवः पूर्णे युगसहस्रे तु मेघगम्भीरनिस्वनः
असे सांगून, त्या वेळी, ऋषींनो, पुन्हा माधवाने त्याला संबोधून, हजार युगं पूर्ण झाल्यावर, मेघांसारख्या गंभीर आवाजात बोलले.
मुने ब्रूहि यदर्थं मां स्तुतवान् परमार्थतः वरं वृणीष्व यच् छ्रेष्ठं ददामि नचिराद् अहम्
मुनी, तू मला खरेखुरे कोणत्या हेतूने स्तुती केलीस, ते सांग; जे श्रेष्ठ वर तुला हवे आहे, ते माग, मी ते तुला लवकरच देईन.
आयुष्मान् असि देवानां मद्भक्तो ऽसि दृढव्रतः तेन त्वम् असि विप्रेन्द्र पुनर् दीर्घायुर् आप्नुहि
तू देवांमध्ये दीर्घायुषी आहेस, माझा भक्त आहेस, आणि तुझी व्रते दृढ आहेत; म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मणा, तुला पुन्हा दीर्घायुष्य लाभेल.
श्रुत्वा वाणीं शुभां तस्य विलोक्य स तदा पुनः मूर्ध्ना निपत्य सहसा प्रणम्य पुनर् अब्रवीत्
त्याची शुभ वाणी ऐकून आणि त्याच्याकडे पाहून, त्याने त्वरित डोक्याने वाकून नमस्कार केला आणि पुन्हा बोलू लागला.
दृष्टं परं हि देवेश तव रूपं द्विजोत्तम मोहो ऽयं विगतः सत्यं त्वयि दृष्टे तु मे हरे
देवाधिदेव, मी तुझे परम रूप पाहिले; श्रेष्ठ द्विजा, तुझे दर्शन झाल्यावर माझा मोह खरोखरच नाहीसा झाला, हे हरी.
एवम् एवम् अहं नाथ इच्छेयं त्वत्प्रसादतः लोकानां च हितार्थाय नानाभावप्रशान्तये
हे नाथ, तसेच आहे; तुझ्या कृपेने मला फक्त हेच हवे आहे—लोकांच्या कल्याणासाठी आणि विविध मतभेद शांत करण्यासाठी.
शैवभागवतानां च वादार्थप्रतिषेधकम् अस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये निर्मले पुरुषोत्तमे
शैव आणि भागवत यांच्यातील वाद मिटवण्यासाठी, या पवित्र, निर्मळ आणि श्रेष्ठ क्षेत्रात, हे पुरुषोत्तम, हे घडावे अशी माझी इच्छा आहे.
शिवस्यायतनं देव करोमि परमं महत् प्रतिष्ठेय तथा तत्र तव स्थाने च शंकरम्
देवा, मी येथे शिवाचे एक महान व श्रेष्ठ मंदिर उभारीन आणि तुझ्या स्थानी देखील शंकराची स्थापना करीन.
ततो ज्ञास्यन्ति लोके ऽस्मिन्न् एकमूर्ती हरीश्वरौ प्रत्युवाच जगन्नाथः स पुनस् तं महामुनिम्
मग या जगात लोकांना हरी आणि ईश्वर हे एकाच मूर्तीचे असल्याचे कळेल; जगन्नाथाने त्या महर्षीला पुन्हा असे उत्तर दिले.
यद् एतत् परमं देवं कारणं भुवनेश्वरम् लिङ्गम् आराधनार्थाय नानाभावप्रशान्तये
हा परब्रह्म, जगाचा कारणस्वरूप देव, हे लिंग उपासनेसाठी व विविध मतभेद शांत करण्यासाठी आहे.
ममादिष्टेन विप्रेन्द्र कुरु शीघ्रं शिवालयम् तत्प्रभावाच् छिवलोके तिष्ठ त्वं च तथाक्षयम्
माझ्या आज्ञेने, श्रेष्ठ ब्राह्मणा, त्वरेने शिवालय बांध; त्याच्या प्रभावामुळे, तू शिवलोकात चिरंतन राहशील.
शिवे संस्थापिते विप्र मम संस्थापनं भवेत् नावयोर् अन्तरं किंचिद् एकभावौ द्विधा कृतौ
शिवाची स्थापना झाली की, विप्र, माझीही स्थापना झाली असे समज; आमच्यात काहीच फरक नाही—एकच भाव दोन रूपांनी प्रकट झाला आहे.
यो रुद्रः स स्वयं विष्णुर् यो विष्णुः स महेश्वरः उभयोर् अन्तरं नास्ति पवनाकाशयोर् इव
जो रुद्र आहे तोच स्वतः विष्णू आहे, आणि जो विष्णू आहे तोच महेश्वर आहे. या दोघांत काहीही फरक नाही, जसा वारा आणि आकाश यांच्यात नाही.
मोहितो नाभिजानाति य एव गरुडध्वजः वृषध्वजः स एवेति त्रिपुरघ्नं त्रिलोचनम्
मोहामुळे माणूस ओळखत नाही की, गरुडध्वज असलेला तोच वृषध्वज आहे, तोच त्रिपुरांचा संहार करणारा, आणि तीन डोळ्यांचा आहे.
तव नामाङ्कितं तस्मात् कुरु विप्र शिवालयम् उत्तरे देवदेवस्य कुरु तीर्थं सुशोभनम्
म्हणून, ब्राह्मणा, तुझ्या नावाने शिवाचे मंदिर उत्तरेला बांध. देवांचा देव असलेल्या त्याच्या नावाने सुंदर तीर्थ तयार कर.
मार्कण्डेयह्रदो नाम नरलोकेषु विश्रुतः भविष्यति द्विजश्रेष्ठ सर्वपापप्रणाशनः
मार्कंडेय ह्रद हे नाव लोकांमध्ये प्रसिद्ध होईल, द्विजश्रेष्ठा, आणि ते सर्व पापांचा नाश करणारे असेल.