प्रसीद विबुधां नाथ प्रसीद विबुधालय प्रसीद सर्वलोकेश जगत्कारणकारण
हे देवांचे स्वामी, हे देवांचे निवासस्थान, कृपा कर. हे सर्व लोकांचे अधिपती, हे जगाच्या कारणांचे कारण, कृपा कर.
प्रसीद सर्वकृद् देव प्रसीद मम भूधर प्रसीद सलिलावास प्रसीद मधुसूदन
हे सर्वांचे कर्ता देव, माझ्या आधाररूपा, कृपा कर. हे पाण्यात वास करणारा, हे मधुसूदन, कृपा कर.
प्रसीद कमलाकान्त प्रसीद त्रिदशेश्वर प्रसीद कंसकेशीघ्न प्रसीदारिष्टनाशन
हे कमळवतीचे प्रिय, हे त्रिदशांच्या स्वामी, कृपा कर. हे कंस आणि केशीचा संहार करणारा, हे अरिष्टाचा नाश करणारा, कृपा कर.
प्रसीद कृष्ण दैत्यघ्न प्रसीद दनुजान्तक प्रसीद मथुरावास प्रसीद यदुनन्दन
हे कृष्ण, दैत्यांचा नाश करणारा, कृपा कर. हे दानवांचा अंत करणारा, कृपा कर. हे मथुरेत वास करणारा, हे यदुकुळाचा आनंद, कृपा कर.
प्रसीद शक्रावरज प्रसीद वरदाव्यय त्वं मही त्वं जलं देव त्वम् अग्निस् त्वं समीरणः
हे इंद्राचा लहान भाऊ, वर देणारा आणि अविनाशी, कृपा कर. तूच पृथ्वी, तूच पाणी, हे देव, तूच अग्नी, तूच वारा आहेस.
त्वं नभस् त्वं मनश् चैव त्वम् अहंकार एव च त्वं बुद्धिः प्रकृतिश् चैव सत्त्वाद्यास् त्वं जगत्पते
तूच आकाश, तूच मन, आणि तूच अहंकार आहेस. तूच बुद्धी, तूच प्रकृती आणि सत्त्वादी गुणांचा आधार, हे जगाच्या अधिपती.
पुरुषस् त्वं जगद्व्यापी पुरुषाद् अपि चोत्तमः त्वम् इन्द्रियाणि सर्वाणि शब्दाद्या विषयाः प्रभो
तूच पुरुष, सर्व विश्वात व्यापलेला, आणि सर्वोच्च पुरुषाहूनही श्रेष्ठ आहेस. तूच सर्व इंद्रिये आणि शब्दादी विषयांचा अधिपती आहेस.
त्वं दिक्पालाश् च धर्माश् च वेदा यज्ञाः सदक्षिणाः त्वम् इन्द्रस् त्वं शिवो देवस् त्वं हविस् त्वं हुताशनः
तूच दिशांचे रक्षक, तूच धर्म, तूच वेद, आणि योग्य दक्षिणेसह यज्ञ आहेस. तूच इंद्र, तूच शिव, तूच हवि, आणि तूच अग्नी आहेस.
त्वं यमः पितृराट् देव त्वं रक्षोधिपतिः स्वयम् वरुणस् त्वम् अपां नाथ त्वं वायुस् त्वं धनेश्वरः
तूच यम, पितरांचा राजा, तूच राक्षसांचा स्वामी, तूच वरुण, पाण्याचा अधिपती, तूच वायू आणि तूच धनाचा स्वामी आहेस.
त्वम् ईशानस् त्वम् अनन्तस् त्वं गणेशश् च षण्मुखः वसवस् त्वं तथा रुद्रास् त्वम् आदित्याश् च खेचराः
तूच ईशान, तूच अनंत, तूच गणेश आणि षण्मुख, तूच वसु, रुद्र, आदित्य आणि आकाशातील देवता आहेस.
दानवास् त्वं तथा यक्षास् त्वं दैत्याः समरुद्गणाः सिद्धाश् चाप्सरसो नागा गन्धर्वास् त्वं सचारणाः
तूच दानव, तूच यक्ष, तूच दैत्य आणि मरुत, तूच सिद्ध, अप्सरा, नाग, गंधर्व आणि चारण आहेस.
पितरो वालखिल्याश् च प्रजानां पतयो ऽच्युत मुनयस् त्वम् ऋषिगणास् त्वम् अश्विनौ निशाचराः
तूच पितर, वाळखिल्य, प्रजापती, अच्युत, तूच मुनी, ऋषीगण, अश्विनी आणि निशाचर आहेस.
अन्याश् च जातयस् त्वं हि यत् किंचिज् जीवसंज्ञितम् किं चात्र बहुनोक्तेन ब्रह्मादिस्तम्बगोचरम्
तूच इतर सर्व जीवजाती, जे काही जिवंत आहे. इतकं सांगण्याची गरज नाही, कारण ब्रह्मापासून गवताच्या पातीपर्यंत सर्व काही तुझ्यात सामावलं आहे.
भूतं भव्यं भविष्यं च त्वं जगत् सचराचरम् यत् ते रूपं परं देव कूटस्थम् अचलं ध्रुवम्
तूच भूत, वर्तमान आणि भविष्य, तूच सजीव आणि निर्जीव असलेलं जग. तुझं ते परम रूप, हे देव, अचल, अडगळी आणि कायमचं आहे.
ब्रह्माद्यास् तन् न जानन्ति कथम् अन्ये ऽल्पमेधसः देव शुद्धस्वभावो ऽसि नित्यस् त्वं प्रकृतेः परः
ब्रह्मा आणि इतर देवतांना हे समजत नाही, मग कमी समज असलेल्या इतरांना कसं कळेल? देवा, तुझं स्वरूप अगदी शुद्ध आहेस, तू कायमचा आहेस आणि या सृष्टीच्या पलीकडचा आहेस.
अव्यक्तः शाश्वतो ऽनन्तः सर्वव्यापी महेश्वरः त्वम् आकाशः परः शान्तो अजस् त्वं विभुर् अव्ययः
तू नजरेस न पडणारा, शाश्वत, अनंत, सर्वत्र व्यापून असलेला, सर्वांचा स्वामी आहेस. तू आकाशाहूनही श्रेष्ठ, शांत, अजन्मा, सर्वशक्तिमान आणि कधीही नष्ट न होणारा आहेस.
एवं त्वां निर्गुणं स्तोतुं कः शक्नोति निरञ्जनम् स्तुतो ऽसि यन् मया देव विकलेनाल्पचेतसा तत् सर्वं देवदेवेश क्षन्तुम् अर्हसि चाव्यय
असं निर्गुण, निष्कलंक तुझं गुणगान कोण करू शकतं? मी ज्या अपूर्ण आणि मर्यादित बुद्धीने तुझं स्तवन केलं, हे देवाधिदेवा, ते सर्व तू क्षमा करावं.
इत्थं स्तुतस् तदा तेन मार्कण्डेयेन भो द्विजाः प्रीतः प्रोवाच भगवान् मेघगम्भीरया गिरा
त्या वेळी मार्कंडेयाने अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, हे द्विजांनो, प्रसन्न झालेल्या भगवंताने मेघासारख्या गंभीर आवाजात बोलायला सुरुवात केली.
ब्रूहि कामं मुनिश्रेष्ठ यत् ते मनसि वर्तते ददामि सर्वं विप्रर्षे मत्तो यद् अभिवाञ्छसि
हे श्रेष्ठ ऋषी, तुझ्या मनात जे काही आहे ते सांग. तू माझ्याकडून जे काही इच्छितोस ते सर्व मी तुला देईन.
श्रुत्वा स वचनं विप्राः शिशोस् तस्य महात्मनः उवाच परमप्रीतो मुनिस् तद्गतमानसः
त्या महान आत्म्याच्या मुलाच्या शब्द ऐकून, तो ऋषी अतिशय आनंदाने आणि मनाने त्याच्यात एकरूप होऊन उत्तर देऊ लागला.
ज्ञातुम् इच्छामि देव त्वां मायां वै तव चोत्तमाम् त्वत्प्रसादाच् च देवेश स्मृतिर् न परिहीयते
देवा, मला तुला आणि तुझ्या श्रेष्ठ मायेला जाणून घ्यायचं आहे. तुझ्या कृपेने, हे देवाधिदेवा, माझी स्मरणशक्ती कधीही कमी होऊ नये.
द्रुतम् अन्तः शरीरेण सततं पर्यवर्तितम् इच्छामि पुण्डरीकाक्ष ज्ञातुं त्वाम् अहम् अव्ययम्
हे कमळनयन, शरीरात सतत आणि वेगाने वावरणारा, अविनाशी असलेला तू कोण आहेस हे मला जाणून घ्यायचं आहे.
इह भूत्वा शिशुः साक्षात् किं भवान् अवतिष्ठते पीत्वा जगद् इदं सर्वम् एतद् आख्यातुम् अर्हसि
इथे प्रत्यक्ष मुलासारखा जन्म घेऊन, तू सर्व जग पिऊनही का स्थिर आहेस? हे सर्व मला सांगावं.
किमर्थं च जगत् सर्वं शरीरस्थं तवानघ कियन्तं च त्वया कालम् इह स्थेयम् अरिंदम
हे निष्पापा, तुझ्या शरीरात हे संपूर्ण जग का आहे? आणि, हे शत्रूंचा नाश करणारा, तू इथे किती काळ राहणार आहेस?
ज्ञातुम् इच्छामि देवेश ब्रूहि सर्वम् अशेषतः त्वत्तः कमलपत्त्राक्ष विस्तरेण यथातथम् महद् एतद् अचिन्त्यं च यद् अहं दृष्टवान् प्रभो
हे देवाधिदेवा, मला हे सर्व पूर्णपणे जाणून घ्यायचं आहे. हे कमळपर्णासारख्या डोळ्याच्या, मी जे अद्भुत आणि अकल्पनीय पाहिलं त्याबद्दल तू मला सविस्तर आणि सत्य सांगावं.
इत्य् उक्तः स तदा तेन देवदेवो महाद्युतिः सान्त्वयन् स तदा वाक्यम् उवाच वदतां वरः
त्याने असे विचारल्यावर, तेजस्वी देवांचा देव त्याला शांत करत म्हणाला आणि पुढे बोलू लागला.
कामं देवाश् च मां विप्र नहि जानन्ति तत्त्वतः तव प्रीत्या प्रवक्ष्यामि यथेदं विसृजाम्य् अहम्
हे ब्राह्मण, देवांनाही माझं खरं स्वरूप माहीत नाही. पण तुझ्यावर प्रेम असल्याने मी हे सर्व कसं निर्माण करतो ते तुला सांगतो.
पितृभक्तो ऽसि विप्रर्षे माम् एव शरणं गतः ततो दृष्टो ऽस्मि ते साक्षाद् ब्रह्मचर्यं च ते महत्
हे श्रेष्ठ ऋषी, तू पितरांची भक्ती करतोस आणि फक्त माझ्यावरच विश्वास ठेवला आहेस. म्हणून मी तुला प्रत्यक्ष दर्शन दिलं; तुझं ब्रह्मचर्य फार मोठं आहे.
आपो नारा इति पुरा संज्ञाकर्म कृतं मया तेन नारायणो ऽस्म्य् उक्तो मम तास् त्व् अयनं सदा
पूर्वी मी पाण्यांना 'नारा' असं नाव दिलं होतं. म्हणून मला 'नारायण' म्हणतात; ती पाणी नेहमी माझं निवासस्थान आहेत.
अहं नारायणो नाम प्रभवः शाश्वतो ऽव्ययः विधाता सर्वभूतानां संहर्ता च द्विजोत्तम
मी नारायण नावाचा, शाश्वत, अविनाशी आणि सर्वांचा मूळ स्त्रोत आहे. मी सर्व सृष्टीचा निर्माण करणारा आणि संहार करणारा आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा.