मेरुं च सर्वरत्नाढ्यं अपश्यत् कनकाचलम् नानारत्नान्वितैः शृङ्गैर् भूषितं बहुकन्दरम्
त्याने सर्व रत्नांनी नटलेला, सोन्याचा मेरू पर्वत पाहिला. त्या पर्वतावर वेगवेगळ्या रत्नांनी सजलेली शिखरे होती आणि अनेक गुहा होत्या.
नानामुनिजनाकीर्णं नानावृक्षवनाकुलम् नानासत्त्वसमायुक्तं नानाश्चर्यसमन्वितम्
तो पर्वत अनेक ऋषी-मुनींनी गजबजलेला होता, विविध झाडांनी आणि वनांनी भरलेला होता, वेगवेगळ्या प्राण्यांनी वसलेला होता आणि अनेक अद्भुत गोष्टींनी युक्त होता.
व्याघ्रैः सिंहैर् वराहैश् च चामरैर् महिषैर् गजैः मृगैः शाखामृगैश् चान्यैर् भूषितं सुमनोहरम्
त्या ठिकाणी वाघ, सिंह, रानडुक्कर, चौरी, म्हशी, हत्ती, हरिण, माकडे आणि इतर अनेक प्राणी होते, त्यामुळे तो प्रदेश फारच आकर्षक आणि रमणीय वाटत होता.
शक्राद्यैर् विविधैर् देवैः सिद्धचारणपन्नगैः मुनियक्षाप्सरोभिश् च वृतैश् चान्यैः सुरालयैः
त्या ठिकाणी इंद्रासह विविध देवता, सिद्ध, चारण, नाग, ऋषी, यक्ष, अप्सरा आणि इतर अनेक दिव्य लोक उपस्थित होते.
एवं सुमेरुं श्रीमन्तम् अपश्यन् मुनिसत्तमः पर्यटन् स तदा विप्रस् तस्य बालस्य चोदरे
त्यावेळी त्या श्रेष्ठ ऋषीने त्या मुलाच्या पोटात भटकताना तेजस्वी सुमेरू पर्वत पाहिला.
हिमवन्तं हेमकूटं निषधं गन्धमादनम् श्वेतं च दुर्धरं नीलं कैलासं मन्दरं गिरिम्
त्याने हिमालय, हेमकूट, निषध, गंधमादन, श्वेत, दुर्धर, नील, कैलास आणि मंदार हे पर्वत पाहिले.
महेन्द्रं मलयं विन्ध्यं पारियात्रं तथार्बुदम् सह्यं च शुक्तिमन्तं च मैनाकं वक्रपर्वतम्
त्याने महेंद्र, मलय, विंध्य, पारियात्र, अर्बुद, सह्य, शुक्तिमान, मैनाक आणि वक्रपर्वत हे पर्वतही पाहिले.
एताश् चान्याश् च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः ततस् तांस् तु मुनिश्रेष्ठाः सो ऽपश्यद् रत्नभूषितान्
याशिवाय पृथ्वीवरील जितके पर्वत आहेत, ते सर्व रत्नांनी सजलेले पर्वत त्या श्रेष्ठ ऋषीने पाहिले.
कुरुक्षेत्रं च पाञ्चालान् मत्स्यान् मद्रान् सकेकयान् बाह्लीकान् शूरसेनांश् च काश्मीरांस् तङ्गणान् खसान्
त्याने कुरुक्षेत्र, पांचाळ, मत्स्य, मद्र, केकय, बाह्लिक, शूरसेन, काश्मीर, तंगण आणि खास हे प्रदेश पाहिले.
पार्वतीयान् किरातांश् च कर्णप्रावरणान् मरून् अन्त्यजान् अन्त्यजातींश् च सो ऽपश्यत् तस्य चोदरे
त्याने पर्वतीय लोक, किरात, कानात कुंडले घालणारे, वाळवंटी लोक, अंत्यज आणि इतर सर्व अंत्यज जाती त्या मुलाच्या पोटात पाहिल्या.
मृगाञ् शाखामृगान् सिंहान् वराहान् सृमराञ् शशान् गजांश् चान्यांस् तथा सत्त्वान् सो ऽपश्यत् तस्य चोदरे
त्याने हरिण, माकडे, सिंह, रानडुक्कर, सुमार, सश, हत्ती आणि इतर अनेक प्राणी त्या पोटात पाहिले.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि ग्रामाश् च नगराणि च कृषिगोरक्षवाणिज्यं क्रयविक्रयणं तथा
त्याने पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रे, गावे, नगरे, शेती, गुरे राखणे, व्यापार, आणि खरेदी-विक्री हे सर्व पाहिले.
शक्रादीन् विबुधाञ् श्रेष्ठांस् तथान्यांश् च दिवौकसः गन्धर्वाप्सरसो यक्षान् ऋषींश् चैव सनातनान्
त्याने इंद्रासारख्या श्रेष्ठ देवता, इतर दिव्य लोक, गंधर्व, अप्सरा, यक्ष आणि सनातन ऋषी पाहिले.
दैत्यदानवसंघांश् च नागांश् च मुनिसत्तमाः सिंहिकातनयांश् चैव ये चान्ये सुरशत्रवः
त्याने दैत्य, दानवांचे समूह, नाग, श्रेष्ठ ऋषी, सिंहिकेची मुले आणि इतर देवांचे शत्रू पाहिले.
यत् किंचित् तेन लोके ऽस्मिन् दृष्टपूर्वं चराचरम् अपश्यत् स तदा सर्वं तस्य कुक्षौ द्विजोत्तमाः
या जगात जी काही हालचाल करणारी किंवा स्थिर वस्तू पूर्वी पाहिली असेल, ती सर्व त्या वेळी त्या मुलाच्या पोटात त्याने पाहिली.
अथवा किं बहूक्तेन कीर्तितेन पुनः पुनः ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यत् किंचित् सचराचरम्
किंवा पुन्हा पुन्हा सांगण्यात काय अर्थ आहे? ब्रह्मादेवापासून गवताच्या पात्यापर्यंत जे काही जड-चेतन आहे, ते सर्वच...
भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च द्विजोत्तमाः महर् जनस् तपः सत्यम् अतलं वितलं तथा
त्याने भूरलोक, भुवर्लोक, स्वर्लोक, महर्लोक, जनलोक, तपोलोक, सत्यलोक, अतल आणि वितल हे सर्व लोक पाहिले.
पातालं सुतलं चैव वितलं च रसातलम् महातलं च ब्रह्माण्डम् अपश्यत् तस्य चोदरे
त्याने पाताळ, सुतळ, वितळ, रसातळ, महातळ आणि ब्रह्मांडसुद्धा त्या मुलाच्या पोटात पाहिले.
अव्याहता गतिस् तस्य तदाभूद् द्विजसत्तमाः प्रसादात् तस्य देवस्य स्मृतिलोपश् च नाभवत्
त्या काळी त्याची चाल कुठेही अडथळा न येता झाली, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, त्या देवाच्या कृपेने त्याला विस्मरणही आले नाही.
भ्रममाणस् तदा कुक्षौ कृत्स्नं जगद् इदं द्विजाः नान्तं जगाम देहस्य तस्य विष्णोः कदाचन
तो जेव्हा त्या गर्भात फिरत होता, तेव्हा, हे ब्राह्मणहो, संपूर्ण विश्व तिथे असतानाही, विष्णूच्या त्या देहाचा शेवट त्याला कधीच सापडला नाही.
यदासौ नागतश् चान्तं तस्य देहस्य भो द्विजाः तदा तं वरदं देवं शरणं गतवान् मुनिः
त्या देहाचा शेवट सापडत नाही हे जेव्हा त्याच्या लक्षात आलं, तेव्हा, हे ब्राह्मणहो, त्या वर देणाऱ्या देवाच्या चरणी तो ऋषी शरण गेला.
ततो ऽसौ सहसा विप्रा वायुवेगेन निःसृतः महात्मनो मुखात् तस्य विवृतात् पुरुषस्य सः
मग, हे ब्राह्मणहो, वाऱ्याच्या वेगाने तो अचानक त्या महात्म्याच्या उघड्या तोंडातून बाहेर पडला.
स निष्क्रम्योदरात् तस्य बालस्य मुनिसत्तमाः पुनश् चैकार्णवाम् उर्वीम् अपश्यज् जनवर्जिताम्
त्याच्या पोटातून बाहेर पडल्यावर, हे श्रेष्ठ ऋषीहो, त्याने पुन्हा एकदा एकाच समुद्राने व्यापलेली, माणसाविना असलेली पृथ्वी पाहिली.
पूर्वदृष्टं च तं देवं ददर्श शिशुरूपिणम् शाखायां वटवृक्षस्य पर्यङ्कोपरि संस्थितम्
पूर्वी जसा देव त्याला दिसला होता, तसाच तो पुन्हा बालकाच्या रूपात, वटवृक्षाच्या फांदीवर असलेल्या आसनावर बसलेला दिसला.
श्रीवत्सवक्षसं देवं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम् जगद् आदाय तिष्ठन्तं पद्मपत्त्रायतेक्षणम्
त्याने त्या देवाला श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला, पिवळे वस्त्र घातलेला, चार भुजा असलेला, विश्व हातात धरलेला आणि कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या मोठ्या डोळ्यांचा पाहिला.
सो ऽपि तं मुनिम् आयान्तं प्लवमानम् अचेतनम् दृष्ट्वा मुखाद् विनिष्क्रान्तं प्रोवाच प्रहसन्न् इव
तो देव, त्या ऋषीला तोंडातून बाहेर येताना, तरंगत आणि शुद्धीवर नसताना पाहून, हसत हसत त्याच्याशी बोलला.
कच्चित् त्वयोषितं वत्स विश्रान्तं च ममोदरे भ्रममाणश् च किं तत्र आश्चर्यं दृष्टवान् असि
बाळा, तू माझ्या पोटात विश्रांती घेतलीस का? तिथे फिरताना काही अद्भुत गोष्ट पाहिली आहेस का?
भक्तो ऽसि मे मुनिश्रेष्ठ श्रान्तो ऽसि च ममाश्रितः तेन त्वाम् उपकाराय संभाषे पश्य माम् इह
तू माझा भक्त आहेस, हे श्रेष्ठ ऋषी, थकला आहेस आणि माझ्या आश्रयाला आला आहेस; म्हणून मी तुझ्या उपकारासाठी तुझ्याशी बोलतो—इथे माझ्याकडे पाहा.
श्रुत्वा स वचनं तस्य संप्रहृष्टतनूरुहः ददर्श तं सुदुष्प्रेक्षं रत्नैर् दिव्यैर् अलंकृतम्
त्याचे शब्द ऐकून त्याच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले; त्याने त्या दिव्य रत्नांनी सजलेल्या, सहज न दिसणाऱ्या देवाचे दर्शन घेतले.
प्रसन्ना निर्मला दृष्टिर् मुहूर्तात् तस्य भो द्विजाः प्रसादात् तस्य देवस्य प्रादुर्भूता पुनर् नवा
त्या देवाच्या कृपेने, क्षणातच त्याची दृष्टी प्रसन्न आणि निर्मळ झाली, आणि त्याला पुन्हा एक नवीन दृष्टि मिळाली.