शार्ङ्गबाणधरं देवं ज्वलत्तेजोतिमण्डलम् युगान्तादित्यवर्णाभं नीलवैदूर्यसंनिभम्
त्याने शार्ङ्ग धनुष्य आणि बाण घेणारा, तेजाने झळकणारा, युगाच्या अंताच्या सूर्यासारखा आणि निळ्या वैडूर्याप्रमाणे चमकणारा देव पाहिला.
सुपर्णांसे तम् आसीनं षोडशार्धभुजं शुभम् स चास्मै प्राब्रवीद् धीराः साधु राजन् महामते
गरुडाच्या पंखावर बसलेला, सोळा आणि अर्धा सुंदर हात असलेला, तो देव राजाला शांतपणे म्हणाला: 'छान केलेस, बुद्धिमान आणि श्रेष्ठ राजा.'
क्रतुनानेन दिव्येन तथा भक्त्या च श्रद्धया तुष्टो ऽस्मि ते महीपाल वृथा किम् अनुशोचसि
'या दिव्य यज्ञामुळे, तुझ्या भक्ती आणि श्रद्धेमुळे मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, राजा. व्यर्थ का दुःखी होतोस?'
यद् अत्र प्रतिमा राजञ् जगत्पूज्या सनातनी यथा सा प्राप्यते भूप तदुपायं ब्रवीमि ते
'राजा, येथे असलेली सनातन प्रतिमा, जी जगात पूजनीय आहे — ती कशी मिळते, हे मी तुला सांगतो, भूमिपती.'
गतायाम् अद्य शर्वर्यां निर्मले भास्करोदिते सागरस्य जलस्यान्ते नानाद्रुमविभूषिते
'आजची रात्र संपली आणि निर्मळ सूर्य उगवला की, समुद्राच्या काठी, विविध झाडांनी सजलेली आणि समुद्राच्या पाण्याच्या शेवटी —'
जलं तथैव वेलायां दृश्यते तत्र वै महत् लवणस्योदधे राजंस् तरङ्गैः समभिप्लुतम्
'राजा, तिथे किनाऱ्यावर तू पाणी पाहशील, जे लवणयुक्त समुद्राच्या लाटांनी फारच हललेले असेल.'
कूलान्ते हि महावृक्षः स्थितः स्थलजलेषु च वेलाभिर् हन्यमानश् च न चासौ कम्पते द्रुमः
'किनाऱ्यावर, जमिनी आणि पाण्यात, एक मोठा वृक्ष उभा आहे; त्यावर लाटांचा प्रहार होत असला तरी तो वृक्ष हलत नाही.'
परशुम् आदाय हस्तेन ऊर्मेर् अन्तस् ततो व्रज एकाकी विहरन् राजन् स त्वं पश्यसि पादपम्
'हातात कुऱ्हाड घेऊन, लाटांच्या आत जा; तिथे एकटा फिरत जा, राजा, आणि तू तो वृक्ष पाहशील.'
ईदृक् चिह्नं समालोक्य छेदय त्वम् अशङ्कितः छेद्यमानं तु तं वृक्षं प्रातर् अद्भुतदर्शनम्
'अशा चिन्हे पाहून, निःसंकोचपणे तो वृक्ष कापा; सकाळी तो वृक्ष कापताना तू अद्भुत दृश्य पाहशील.'
दृष्ट्वा तेनैव संचिन्त्य ततो भूपाल दर्शनात् कुरु तां प्रतिमां दिव्यां जहि चिन्तां विमोहिनीम्
'ते पाहिल्यावर, त्यावर विचार कर; मग त्या दर्शनातून दिव्य प्रतिमा तयार कर आणि तुझी भ्रमित चिंता दूर कर.'
एवम् उक्त्वा महाभागो जगामादर्शनं हरिः स चापि स्वप्नम् आलोक्य परं विस्मयम् आगतः
असं सांगून, तेजस्वी हरि तिथून अदृश्य झाला. आणि तो राजा, तो अद्भुत स्वप्न पाहून मोठ्या आश्चर्याने भरून गेला.
तां निशां स समुद्वीक्ष्य स्थितस् तद्गतमानसः व्याहरन् वैष्णवान् मन्त्रान् सूक्तं चैव तदात्मकम्
ती रात्र त्याने त्या दर्शनात पूर्ण घालवली, मन तिथेच गुंतले होते. तो वैष्णव मंत्र आणि त्या दर्शनाशी संबंधित स्तोत्रे म्हणत राहिला.
प्रगतायां रजन्यां तु उत्थितो नान्यमानसः स स्नात्वा सागरे सम्यग् यथावद् विधिना ततः
रात्र संपल्यावर, तो राजा एकाग्र मनाने उठला. त्याने नीट आणि विधीपूर्वक समुद्रात स्नान केले.
दत्त्वा दानं च विप्रेभ्यो ग्रामांश् च नगराणि च कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म जगाम स नृपोत्तमः
त्याने ब्राह्मणांना दान दिले, गावे दिली, आणि सकाळची कृत्ये पार पाडली. मग तो श्रेष्ठ राजा पुढे निघाला.
न चाश्वो न पदातिश् च न गजो न च सारथिः एकाकी स महावेलां प्रविवेश महीपतिः
त्याच्यासोबत ना घोडा, ना पायदळ, ना हत्ती, ना सारथी—कोणीच नव्हते. तो राजा एकटाच त्या महान किनाऱ्यावर गेला.
तं ददर्श महावृक्षं तेजस्वन्तं महाद्रुमम् महातिगमहारोहं पुण्यं विपुलम् एव च
त्याला एक भव्य, तेजस्वी, प्रचंड उंच आणि रुंद असा पवित्र वृक्ष दिसला.
महोत्सेधं महाकायं प्रसुप्तं च जलान्तिके सान्द्रमाञ्जिष्ठवर्णाभं नामजातिविवर्जितम्
तो वृक्ष उंच, विशाल, पाण्याजवळ शांतपणे पडलेला, गडद मंजीष्ठ रंगाचा आणि नाव-जात नसलेला होता.
नरनाथस् तदा विप्रा द्रुमं दृष्ट्वा मुदान्वितः परशुना शातयाम् आस निशितेन दृढेन च
तेव्हा तो नराधिप, आनंदाने भरून, त्या वृक्षाला धारदार आणि मजबूत कुऱ्हाडीने तोडू लागला.
द्वैधीकर्तुमनास् तत्र बभूवेन्द्रसखः स च निरीक्ष्यमाणे काष्ठे तु बभूवाद्भुतदर्शनम्
त्याला दोन भाग करायचा विचार करत तो इंद्राचा मित्र तिथे उभा राहिला. लाकडाकडे पाहताना त्याला एक अद्भुत दृश्य दिसले.
विश्वकर्मा च विष्णुश् च विप्ररूपधराव् उभौ आजग्मतुर् महाभागौ तदा तुल्याग्रजन्मनौ
विश्वकर्मा आणि विष्णू, दोघेही ब्राह्मणाचे रूप घेऊन, एकत्र आले. दोघेही तेजस्वी आणि समान जन्माचे होते.
ज्वलमानौ स्वतेजोभिर् दिव्यस्रगनुलेपनौ अथ तौ तं समागम्य नृपम् इन्द्रसखं तदा
स्वतःच्या तेजाने झळाळणारे, दिव्य हार आणि उटणे लावलेले, ते दोघे त्या इंद्रमित्र राजाजवळ आले.
ताव् ऊचतुर् महाराज किम् अत्र त्वं करिष्यसि किमर्थं च महाबाहो शातितश् च वनस्पतिः
ते दोघे म्हणाले, 'राजन, इथे तू काय करतोस? बलवान राजा, तू हा वृक्ष का तोडला?'
असहायो महादुर्गे निर्जने गहने वने महासिन्धुतटे चैव कथं वै शातितो द्रुमः
'एकटाच, या घनदाट, निर्जन अरण्यात, मोठ्या नदीच्या काठी, तू हा वृक्ष कसा काय तोडलास?'
तयोः श्रुत्वा वचो विप्राः स तु राजा मुदान्वितः बभाषे वचनं ताभ्यां मृदुलं मधुरं तथा
त्यांची वचने ऐकून, तो राजा आनंदित झाला आणि त्यांना गोड, मृदू शब्दांत उत्तर दिले.
दृष्ट्वा तौ ब्राह्मणौ तत्र चन्द्रसूर्याव् इवागतौ नमस्कृत्य जगन्नाथाव् अवाङ्मुखम् अवस्थितः
त्या दोन्ही ब्राह्मणांना, जणू चंद्रसूर्यासारखे आलेले पाहून, त्याने जगन्नाथांना नमस्कार केला आणि मान खाली घालून उभा राहिला.
देवदेवम् अनाद्यन्तम् अनन्तं जगतां पतिम् आराधयितुं प्रतिमां करोमीति मतिर् मम
'सर्व देवांचे देव, अनादि, अनंत, जगाचा स्वामी यांची पूजा करण्यासाठी मी मूर्ती घडवायची इच्छा धरली आहे.'
अहं स देवदेवेन परमेण महात्मना स्वप्नान्ते च समुद्दिष्टो भवद्भ्यां श्रावितं मया
'माझ्या स्वप्नाच्या शेवटी त्या परमात्म्याने मला सांगितले, आणि तुम्ही दोघांनीही ते मला ऐकवले.'
राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा देवेन्द्रप्रतिमस्य च प्रहस्य तस्मै विश्वेशस् तुष्टो वचनम् अब्रवीत्
राजाने इंद्राच्या मूर्तीबद्दलचे शब्द सांगितल्यावर, विश्वेश्वर हसला, संतुष्ट झाला आणि त्याला बोलला.
साधु साधु महीपाल यद् एतन् मतम् उत्तमम् संसारसागरे घोरे कदलीदलसंनिभे
राजा, तुझं हे मत खरंच उत्तम आहे. हा संसाराचा समुद्र फार भयंकर आहे, आणि तो केळीच्या पानासारखा अस्थिर आहे.
निःसारे दुःखबहुले कामक्रोधसमाकुले इन्द्रियावर्तकलिले दुस्तरे रोमहर्षणे
हा संसार काहीच टिकणारा नाही, दुःखांनी भरलेला आहे, इच्छा आणि राग यांनी व्यापलेला आहे, इंद्रियांच्या भोवऱ्यात अडकलेला आहे, पार करायला कठीण आणि अंगावर काटा आणणारा आहे.