बहुरागार्थकामैर् वा न वन्यैर् अन्तरिक्षगैः बभूव तस्य नृपतेर् मनसस् तुष्टिवर्धनम्
त्या राजाच्या मनाला कितीही विषयांची, इच्छा-वासनेची गोष्ट, जंगली वस्तू किंवा आकाशातील गोष्टींनीही समाधान मिळाले नाही.
शैलमृद्दारुजातेषु प्रशस्तं किं महीतले विष्णुप्रतिमायोग्यं च सर्वलक्षणलक्षितम्
पृथ्वीवर सापडणाऱ्या दगड, माती, लाकूड यामध्ये कोणती वस्तू सर्व गुणांनी युक्त आणि विष्णूच्या मूर्तीला योग्य म्हणून सर्वांत जास्त प्रशंसा मिळते?
एतैर् एव त्रयाणां तु दयितं स्यात् सुरार्चितम् स्थापिते प्रीतिम् अभ्येति इति चिन्तापरो ऽभवत्
या तिघांपैकी देवांना प्रिय आणि त्यांच्याकडून पूजले जाणारे जे आहे, ते स्थापन केल्यावर मनाला आनंद मिळतो, असे विचार करत तो राजाही त्या विचारात मग्न झाला.
पञ्चरात्रविधानेन संपूज्य पुरुषोत्तमम् चिन्ताविष्टो महीपालः संस्तोतुम् उपचक्रमे
पंचरात्र पद्धतीने पुरुषोत्तमाची पूजा करून तो राजा मनात विचार करत त्याचे स्तवन करू लागला.
वासुदेव नमस् ते ऽस्तु नमस् ते मोक्षकारण त्राहि मां सर्वलोकेश जन्मसंसारसागरात्
वासुदेव, तुला नमस्कार असो! मुक्तीचे कारण असलेल्या प्रभो, सर्व जगाचे स्वामी, मला जन्म-मरणाच्या समुद्रातून वाचव.
निर्मलाम्बरसंकाश नमस् ते पुरुषोत्तम संकर्षण नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां धरणीधर
निर्मळ वस्त्रासारख्या तेजस्वी रूप असलेल्या पुरुषोत्तमा, तुला नमस्कार! संकर्षण, तुला नमस्कार असो! पृथ्वी धारण करणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते हेमगर्भाभ नमस् ते मकरध्वज रतिकान्त नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां संवरान्तक
सोन्यासारख्या कांतीचे प्रभो, तुला नमस्कार! मकरध्वज, रतीचे प्रिय, तुला नमस्कार! संकटांचा नाश करणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते ऽञ्जनसंकाश नमस् ते भक्तवत्सल अनिरुद्ध नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां वरदो भव
काजळासारख्या रंगाचे प्रभो, तुला नमस्कार! भक्तांवर प्रेम करणाऱ्या, अनिरुद्धा, तुला नमस्कार! वर देणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते विबुधावास नमस् ते विबुधप्रिय नारायण नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां शरणागतम्
देवतांचे निवासस्थान असलेल्या प्रभो, तुला नमस्कार! देवांना प्रिय असलेल्या, नारायण, तुला नमस्कार! शरण आलेल्याला वाचव.
नमस् ते बलिनां श्रेष्ठ नमस् ते लाङ्गलायुध चतुर्मुख जगद्धाम त्राहि मां प्रपितामह
बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रभो, तुला नमस्कार! हलधर, तुला नमस्कार! चार मुख असलेल्या, जगाचा आधार असलेल्या प्रपितामह, मला वाचव.
नमस् ते नीलमेघाभ नमस् ते त्रिदशार्चित त्राहि विष्णो जगन्नाथ मग्नं मां भवसागरे
नीळ मेघासारख्या कांतीचे प्रभो, तुला नमस्कार! देवांनी पूजलेले, विष्णू, जगन्नाथा, संसारसागरात बुडालेल्या मला वाचव.
प्रलयानलसंकाश नमस् ते दितिजान्तक नरसिंह महावीर्य त्राहि मां दीप्तलोचन
प्रलयाच्या अग्नीसारखे तेज असलेल्या प्रभो, तुला नमस्कार! दैत्यांचा संहार करणाऱ्या, महावीर्य नरसिंह, तेजस्वी डोळ्यांनो, मला वाचव.
यथा रसातलाद् उर्वी त्वया दंष्ट्रोद्धृता पुरा तथा महावराहस् त्वं त्राहि मां दुःखसागरात्
जसे पूर्वी तू आपल्या सुळ्यावरून पृथ्वीला पाताळातून वर काढलेस, तसेच महावराहा, मला दुःखाच्या समुद्रातून वाचव.
तवैता मूर्तयः कृष्ण वरदाः संस्तुता मया तवेमे बलदेवाद्याः पृथग्रूपेण संस्थिताः
हे कृष्णा, वर देणाऱ्या तुझ्या या रूपांची मी स्तुती केली आहे. बलदेवापासून सुरू होणारी ही रूपे स्वतंत्रपणे अस्तित्वात आहेत.
अङ्गानि तव देवेश गरुत्माद्यास् तथा प्रभो दिक्पालाः सायुधाश् चैव केशवाद्यास् तथाच्युत
देवताधिपती प्रभो, तुझे हात, पाय वगैरे गरुड आणि इतर रूपे आहेत; तसेच दिग्पाल आणि त्यांच्या शस्त्रांनी युक्त, केशव वगैरे आणि अच्युतही तुझ्याच रूपात आहेत.
ये चान्ये तव देवेश भेदाः प्रोक्ता मनीषिभिः ते ऽपि सर्वे जगन्नाथ प्रसन्नायतलोचन
देवताधिपती प्रभो, ज्ञानी लोकांनी सांगितलेली तुझी इतर सर्व रूपेही, हे जगन्नाथा, प्रसन्न नेत्र असलेल्या, येथेच आहेत.
मयार्चिताः स्तुताः सर्वे तथा यूयं नमस्कृताः प्रयच्छत वरं मह्यं धर्मकामार्थमोक्षदम्
मी सर्वांची पूजा केली, स्तुती केली आणि नमस्कारही केला आहे. मला धर्म, काम, अर्थ आणि मोक्ष देणारा वर दे.
भेदास् ते कीर्तिता ये तु हरे संकर्षणादयः तव पूजार्थसंभूतास् ततस् त्वयि समाश्रिताः
हे हरी, संकर्षण वगैरे तुझी जी रूपे सांगितली आहेत, ती तुझ्या पूजेच्या हेतूने निर्माण झाली असून, अखेरीस तुझ्यातच विलीन आहेत.
न भेदस् तव देवेश विद्यते परमार्थतः विविधं तव यद् रूपम् उक्तं तद् उपचारतः
देवांचा अधिपती, तुझ्यात खऱ्या अर्थाने काहीच भेद नाही. तुझ्या जी विविध रूपांची वर्णने केली जातात, ती केवळ उपमा म्हणूनच आहेत.
अद्वैतं त्वां कथं द्वैतं वक्तुं शक्नोति मानवः एकस् त्वं हि हरे व्यापी चित्स्वभावो निरञ्जनः
हे हरि, तू अद्वितीय आहेस, मग माणसाने तुझ्यात द्वैत कसे सांगावे? तू एकटाच सर्वत्र व्यापलेला, चैतन्यस्वरूप आणि निष्कलंक आहेस.
परमं तव यद् रूपं भावाभावविवर्जितम् निर्लेपं निर्गुणं श्रेष्ठं कूटस्थम् अचलं ध्रुवम्
तुझं सर्वोच्च रूप हे अस्तित्व आणि अनस्तित्व यापलीकडचं, कुठल्याही दोषांपासून मुक्त, गुणरहित, श्रेष्ठ, अचल, स्थिर आणि शाश्वत आहे.
सर्वोपाधिविनिर्मुक्तं सत्तामात्रव्यवस्थितम् तद् देवाश् च न जानन्ति कथं जानाम्य् अहं प्रभो
सर्व उपाधींमधून मुक्त, केवळ अस्तित्वातच स्थित असलेलं तुझं ते रूप देवांनाही माहीत नाही; मग मी कसा ओळखू, हे प्रभो?
अपरं तव यद् रूपं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम् शङ्खचक्रगदापाणिमुकुटाङ्गदधारिणम्
तुझं दुसरं रूप पिवळ्या वस्त्रात, चार भुजांसह, शंख, चक्र, गदा हातात घेऊन, मुकुट व अंगद घालून वर्णिलं जातं.
श्रीवत्सोरस्कसंयुक्तं वनमालाविभूषितम् तद् अर्चयन्ति विबुधा ये चान्ये तव संश्रयाः
छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह, गळ्यात वनमाळा घातलेलं तुझं हे रूप ज्ञानी आणि तुझ्या आश्रयाला आलेले सर्वजण भक्तीने पूजतात.
देवदेव सुरश्रेष्ठ भक्तानाम् अभयप्रद त्राहि मां पद्मपत्त्राक्ष मग्नं विषयसागरे
देवतांचा देव, सुरश्रेष्ठ, भक्तांना अभय देणारा, कमळासारख्या डोळ्यांनो, मी विषयांच्या सागरात बुडालोय, मला वाचवा.
नान्यं पश्यामि लोकेश यस्याहं शरणं व्रजे त्वाम् ऋते कमलाकान्त प्रसीद मधुसूदन
हे जगाचा स्वामी, तुझ्याशिवाय मी दुसऱ्या कुणालाही शरण जाऊ शकत नाही; लक्ष्मीपती, मधुसूदन, कृपा कर.
जराव्याधिशतैर् युक्तो नानादुःखैर् निपीडितः हर्षशोकान्वितो मूढः कर्मपाशैः सुयन्त्रितः
वृद्धत्व आणि आजार यांच्या शेकडो यातनांनी, विविध दु:खांनी त्रस्त, आनंद-दु:ख यांच्या फेरात अडकलेला, कर्माच्या दोऱ्यांनी घट्ट बांधलेला मी मूढ झालोय.
पतितो ऽहं महारौद्रे घोरे संसारसागरे विषमोदकदुष्पारे रागद्वेषझषाकुले
मी या भयंकर, भीषण संसारसागरात पडलोय, जो विषारी पाण्याचा आहे, राग-द्वेषाच्या मासळ्यांनी भरलेला आणि पार करायला अत्यंत कठीण आहे.
इन्द्रियावर्तगम्भीरे तृष्णाशोकोर्मिसंकुले निराश्रये निरालम्बे निःसारे ऽत्यन्तचञ्चले
इंद्रियांच्या भोवऱ्यांनी खोल, तृष्णा आणि शोकाच्या लाटांनी अस्वस्थ, कुठलाही आधार किंवा स्थैर्य नसलेला, निरर्थक आणि अत्यंत चंचल असा हा संसार आहे.
मायया मोहितस् तत्र भ्रमामि सुचिरं प्रभो नानाजातिसहस्रेषु जायमानः पुनः पुनः
त्या ठिकाणी मायेने फसवून मी खूप काळ भटकतोय, हे प्रभो, विविध हजारो जन्मांमध्ये पुन्हा पुन्हा जन्म घेतोय.