शतानि पञ्च विप्रेभ्यो राजा हृष्टः प्रदत्तवान् स्त्रियः पीनपयोभाराः कञ्चुकैः स्वस्तनावृताः
राजाने आनंदाने ब्राह्मणांना पाचशे स्त्रिया दिल्या—भरगच्च उरोज असलेल्या, कांचुक्यांनी छाती झाकलेल्या.
मध्यहीनाश् च सुश्रोण्यः पद्मपत्त्रायतेक्षणाः हावभावान्वितग्रीवा बह्व्यो वलयभूषिताः
कंबर बारीक, सुंदर नितंब, कमळाच्या पाकळीसारख्या मोठ्या डोळ्यांच्या, हावभावांनी सजलेल्या, हातात बांगड्या असलेल्या अनेक स्त्रिया त्याने दिल्या.
पादनूपुरसंयुक्ताः पट्टदुकूलवाससः एकैकशो ऽददात् तस्मिन् काम्याश् च कामिनीर् बहूः
पायात नूपुर घातलेले, सुंदर रेशमी वस्त्र परिधान केलेले, त्या ठिकाणी त्याने अनेक इच्छित स्त्रिया एकेक करून दिल्या.
अर्थिभ्यो ब्राह्मणादिभ्यो हयमेधे द्विजोत्तमाः भक्ष्यं भोज्यं च संपूर्णं नानासंभारसंयुतम्
हयमेध यज्ञात, मागणाऱ्यांना, ब्राह्मणांसह इतरांनाही, भरपूर आणि विविध पदार्थांनी युक्त असे खाण्यापिण्याचे पदार्थ दिले.
खण्डकाद्यान्य् अनेकानि स्विन्नपक्वांश् च पिष्टकान् अन्नान्य् अन्यानि मेध्यांश् च घृतपूरांश् च खाण्डवान्
अनेक प्रकारचे गोड पदार्थ, तळलेले आणि भाजलेले, तसेच इतर शुद्ध अन्नपदार्थ आणि तुपाने भरलेले गोड पदार्थही दिले.
मधुरांस् तर्जितान् पूपान् अन्नं मृष्टं सुपाकिकम् प्रीत्यर्थं सर्वसत्त्वानां दीयते ऽन्नं पुनः पुनः
गोड पोळ्या, तळलेले गोड पदार्थ, आणि उत्तम प्रकारे शिजवलेले स्वादिष्ट अन्न सर्व प्राण्यांच्या आनंदासाठी पुन्हा पुन्हा दिले गेले.
दत्तस्य दीयमानस्य धनस्यान्तो न विद्यते एवं दृष्ट्वा महायज्ञं देवदैत्याः सवारणाः
दिलेले आणि वाटलेले धन कधीच संपत नव्हते; असा महान यज्ञ पाहून देव, दैत्य आणि त्यांच्या अनुयायांना आश्चर्य वाटले.
गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा ऋषयश् च प्रजेश्वराः विस्मयं परमं याता दृष्ट्वा क्रतुवरं शुभम्
गंधर्व, अप्सरा, सिद्ध, ऋषी आणि प्रजापती हे सर्व त्या शुभ आणि उत्तम यज्ञाचे दृश्य पाहून अत्यंत विस्मित झाले.
पुरोधा मन्त्रिणो राजा हृष्टास् तत्रैव सर्वशः न तत्र मलिनः कश्चिन् न दीनो न क्षुधान्वितः
पुरोहित, मंत्री आणि राजा सर्वजण तिथे आनंदी होते; तिथे कोणीही मळलेला, दुःखी किंवा उपाशी नव्हता.
न वोपसर्गो न ग्लानिर् नाधयो व्याधयस् तथा नाकालमरणं तत्र न दंशो न ग्रहा विषम्
तिथे कोणतीही आपत्ती, थकवा, आजार किंवा व्याधी नव्हती; अकाली मृत्यू, डसणे किंवा वाईट ग्रहांचा त्रास नव्हता.
हृष्टपुष्टजनाः सर्वे तस्मिन् राज्ञो महोत्सवे ये च तत्र तपःसिद्धा मुनयश् चिरजीविनः
त्या राजाच्या मोठ्या उत्सवात सर्व लोक आनंदी आणि तृप्त होते, तसेच तपाने सिद्ध झालेले आणि दीर्घायुषी ऋषीही तिथे होते.
न जातं तादृशं यज्ञं धनधान्यसमन्वितम् एवं स राजा विधिवद् वाजिमेधं द्विजोत्तमाः क्रतुं समापयाम् आस प्रासादं वैष्णवं तथा
इतका संपत्ती आणि धान्याने युक्त यज्ञ पूर्वी कधीच झाला नव्हता; त्या राजाने विधिपूर्वक वाजपेय यज्ञ आणि वैष्णव मंदिर पूर्ण केले.
ब्रूहि नो देवदेवेश यत् पृच्छामः पुरातनम् यथा ताः प्रतिमाः पूर्वम् इन्द्रद्युम्नेन निर्मिताः
देवतांचा अधिपती, आम्ही जे विचारतो ते प्राचीन काळातील सांग, पूर्वी इन्द्रद्युम्नाने त्या मूर्ती कशा तयार केल्या हे सांग.
केन चैव प्रकारेण तुष्टस् तस्मै स माधवः तत् सर्वं वद चास्माकं परं कौतूहलं हि नः
तो माधव त्याच्यावर कशा प्रकारे प्रसन्न झाला, हे सर्व आम्हाला सांग, कारण आम्हाला फारच कुतूहल आहे.
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः पुराणं वेदसंमितम् कथयामि पुरा वृत्तं प्रतिमानां च संभवम्
मुनिश्रेष्ठांनो, वेदसमर्थ असा हा प्राचीन इतिहास ऐका; मी पूर्वी घडलेली घटना आणि त्या मूर्तींची उत्पत्ती सांगतो.
प्रवृत्ते च महायज्ञे प्रासादे चैव निर्मिते चिन्ता तस्य बभूवाथ प्रतिमार्थम् अहर्निशम्
महायज्ञ सुरू झाला आणि मंदिरही बांधले गेले, तेव्हा त्या मूर्तींबद्दल राजाला रात्रंदिवस चिंता वाटू लागली.
न वेद्मि केन देवेशं सर्वेशं लोकपावनम् सर्गस्थित्यन्तकर्तारं पश्यामि पुरुषोत्तमम्
मी कोणाच्या द्वारे त्या सर्व देवांचे देव, सर्वांचे पावन करणारे, सृष्टी-स्थिती-लय करणारे पुरुषोत्तम पाहू शकतो हे मला माहीत नाही.
चिन्ताविष्टस् त्व् अभूद् राजा शेते रात्रौ दिवापि न न भुङ्क्ते विविधान् भोगान् न च स्नानं प्रसाधनम्
राजा चिंता ग्रस्त झाला होता; तो रात्री किंवा दिवसा झोपत नव्हता, विविध सुखांचा आस्वाद घेत नव्हता, स्नान किंवा अलंकार घालत नव्हता.
नैव वाद्येन गन्धेन गायनैर् वर्णकैर् अपि न गजैर् मदयुक्तैश् च न चानेकैर् हयान्वितैः
त्याला वाद्य, सुगंध, गाणे, रंग, मदाने उन्मत्त हत्ती किंवा अनेक घोडे यांतही काहीच आनंद वाटत नव्हता.
नेन्द्रनीलैर् महानीलैः पद्मरागमयैर् न च सुवर्णरजताद्यैश् च वज्रस्फटिकसंयुतैः
मोती, निळे रत्न, पद्मराग, सोनं, चांदी, हिरा आणि स्फटिक यांनी सजवलेले मौल्यवान दगड यांतही त्याला काहीच आकर्षण वाटत नव्हते.
बहुरागार्थकामैर् वा न वन्यैर् अन्तरिक्षगैः बभूव तस्य नृपतेर् मनसस् तुष्टिवर्धनम्
त्या राजाच्या मनाला कितीही विषयांची, इच्छा-वासनेची गोष्ट, जंगली वस्तू किंवा आकाशातील गोष्टींनीही समाधान मिळाले नाही.
शैलमृद्दारुजातेषु प्रशस्तं किं महीतले विष्णुप्रतिमायोग्यं च सर्वलक्षणलक्षितम्
पृथ्वीवर सापडणाऱ्या दगड, माती, लाकूड यामध्ये कोणती वस्तू सर्व गुणांनी युक्त आणि विष्णूच्या मूर्तीला योग्य म्हणून सर्वांत जास्त प्रशंसा मिळते?
एतैर् एव त्रयाणां तु दयितं स्यात् सुरार्चितम् स्थापिते प्रीतिम् अभ्येति इति चिन्तापरो ऽभवत्
या तिघांपैकी देवांना प्रिय आणि त्यांच्याकडून पूजले जाणारे जे आहे, ते स्थापन केल्यावर मनाला आनंद मिळतो, असे विचार करत तो राजाही त्या विचारात मग्न झाला.
पञ्चरात्रविधानेन संपूज्य पुरुषोत्तमम् चिन्ताविष्टो महीपालः संस्तोतुम् उपचक्रमे
पंचरात्र पद्धतीने पुरुषोत्तमाची पूजा करून तो राजा मनात विचार करत त्याचे स्तवन करू लागला.
वासुदेव नमस् ते ऽस्तु नमस् ते मोक्षकारण त्राहि मां सर्वलोकेश जन्मसंसारसागरात्
वासुदेव, तुला नमस्कार असो! मुक्तीचे कारण असलेल्या प्रभो, सर्व जगाचे स्वामी, मला जन्म-मरणाच्या समुद्रातून वाचव.
निर्मलाम्बरसंकाश नमस् ते पुरुषोत्तम संकर्षण नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां धरणीधर
निर्मळ वस्त्रासारख्या तेजस्वी रूप असलेल्या पुरुषोत्तमा, तुला नमस्कार! संकर्षण, तुला नमस्कार असो! पृथ्वी धारण करणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते हेमगर्भाभ नमस् ते मकरध्वज रतिकान्त नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां संवरान्तक
सोन्यासारख्या कांतीचे प्रभो, तुला नमस्कार! मकरध्वज, रतीचे प्रिय, तुला नमस्कार! संकटांचा नाश करणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते ऽञ्जनसंकाश नमस् ते भक्तवत्सल अनिरुद्ध नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां वरदो भव
काजळासारख्या रंगाचे प्रभो, तुला नमस्कार! भक्तांवर प्रेम करणाऱ्या, अनिरुद्धा, तुला नमस्कार! वर देणाऱ्या प्रभो, मला वाचव.
नमस् ते विबुधावास नमस् ते विबुधप्रिय नारायण नमस् ते ऽस्तु त्राहि मां शरणागतम्
देवतांचे निवासस्थान असलेल्या प्रभो, तुला नमस्कार! देवांना प्रिय असलेल्या, नारायण, तुला नमस्कार! शरण आलेल्याला वाचव.
नमस् ते बलिनां श्रेष्ठ नमस् ते लाङ्गलायुध चतुर्मुख जगद्धाम त्राहि मां प्रपितामह
बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रभो, तुला नमस्कार! हलधर, तुला नमस्कार! चार मुख असलेल्या, जगाचा आधार असलेल्या प्रपितामह, मला वाचव.