रथैर् नागैः पदातैश् च वाजिभिर् धनविस्तरैः संप्राप्ता बहुशो विप्राः श्रुत्वेन्द्रद्युम्नशासनम्
इंद्रद्युम्न राजाच्या आज्ञेची बातमी ऐकून, अनेक विद्वान ब्राह्मण मोठ्या रथांमध्ये, हत्ती, घोडे, पायदळ सैनिक आणि भरपूर संपत्ती घेऊन तेथे आले.
तान् आगतान् नृपान् दृष्ट्वा सामात्यान् सपुरोहितान् प्रोवाच राजा हृष्टात्मा कार्यम् उद्दिश्य सादरम्
ते सर्व राजे, त्यांचे मंत्री आणि पुरोहित एकत्र आलेले पाहून, आनंदी मनाने राजाने त्यांना आपले कार्य सांगण्यासाठी आदरपूर्वक संबोधले.
शृणुध्वं नृपशार्दूला यथा किंचिद् ब्रवीम्य् अहम् अस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये भुक्तिमुक्तिप्रदे शिवे
राजांनो, माझे थोडक्यात बोलणे लक्षपूर्वक ऐका. हे क्षेत्र अत्यंत पवित्र आहे, जे सुख आणि मुक्ती दोन्ही देणारे आहे.
हयमेधं महायज्ञं प्रासादं चैव वैष्णवम् कथं शक्नोम्य् अहं कर्तुम् इति चिन्ताकुलं मनः
माझ्या मनात विचार येतो की, हा मोठा अश्वमेध यज्ञ, महान यज्ञ आणि वैष्णव मंदिर कसे उभारावे, हे मला कसे साध्य होईल याची चिंता मला लागली आहे.
भवद्भिः सुसहायैस् तु सर्वम् एतत् करोम्य् अहम् यदि यूयं सहाया मे भवध्वं नृपसत्तमाः
राजांनो, जर तुम्ही सर्वजण मला उत्तम मदत केलीत, तर मी हे सर्व कार्य नक्कीच पूर्ण करू शकतो.
इत्य् एवं वदमानस्य राजराजस्य धीमतः सर्वे प्रमुदिता हृष्टा भूपास् ते तस्य शासनात्
राजांचा राजा आणि बुद्धिमान असा तो राजा असे बोलत असताना, सर्व राजे त्याच्या आज्ञेवर आनंदाने आणि उत्साहाने तयार झाले.
ववृषुर् धनरत्नैश् च सुवर्णमणिमौक्तिकैः कम्बलाजिनरत्नैश् च राङ्कवास्तरणैः शुभैः
त्यांनी राजावर सोनं, मौल्यवान दगड, मोती, सुंदर कम्बळ, हरिणांची कातडी, बहुमूल्य गालिचे आणि उत्तम आसनं यांचा वर्षाव केला.
वज्रवैदूर्यमाणिक्यैः पद्मरागेन्द्रनीलकैः गजैर् अश्वैर् धनैश् चान्यै रथैश् चैव करेणुभिः
हीरे, वैडूर्य, माणिक, कमळासारखे रत्न, निळे रत्न, हत्ती, घोडे, इतर संपत्ती, रथ आणि मादी हत्ती यांनी त्याला सन्मानित केले.
असंख्येयैर् बहुविधैर् द्रव्यैर् उच्चावचैस् तथा शालिव्रीहियवैश् चैव माषमुद्गतिलैस् तथा
असंख्य आणि विविध प्रकारच्या वस्तू, मोठ्या-मोठ्या आणि लहान-मोठ्या किंमतीच्या, तसेच तांदूळ, ज्वारी, गहू, हरभरा, मूग, तीळ अशा धान्यांनी भरपूर दान केले.
सिद्धार्थचणकैश् चैव गोधूमैर् मसुरादिभिः श्यामाकैर् मधुकैश् चैव नीवारैः सकुलत्थकैः
सिद्धार्थ, चणे, गहू, मसूर आणि इतर कडधान्ये, श्यामका, मध, निवार तांदूळ आणि कुलथ अशा अनेक वस्तू त्यांनी दिल्या.
अन्यैश् च विविधैर् धान्यैर् ग्राम्यारण्यैः सहस्रशः बहुधान्यसहस्राणां तण्डुलानां च राशिभिः
इतरही अनेक प्रकारची शेतातील आणि जंगलातील धान्ये हजारोंनी, तसेच असंख्य प्रकारच्या तांदळाचे ढीग त्यांनी आणले.
गव्यस्य हविषः कुम्भैः शतशो ऽथ सहस्रशः तथान्यैर् विविधैर् द्रव्यैर् भक्ष्यभोज्यानुलेपनैः
शेकडो आणि हजारो गायीच्या तुपाचे कुंभ, तसेच इतर अनेक प्रकारच्या वस्तू, खाण्याचे पदार्थ, भाजीपाला आणि उटणे यांनी यज्ञासाठी तयारी केली.
राजानः पूरयाम् आसुर् यत् किंचिद् द्रव्यसंभवैः तान् दृष्ट्वा यज्ञसंभारान् सर्वसंपत्समन्वितान्
राजांनी आपल्याजवळील सर्व वस्तूंनी सर्व गरजा पूर्ण केल्या. हे सर्व यज्ञासाठीचे समृद्ध साहित्य पाहून—
यज्ञकर्मविदो विप्रान् वेदवेदाङ्गपारगान् शास्त्रेषु निपुणान् दक्षान् कुशलान् सर्वकर्मसु
त्याने यज्ञकर्मात निपुण, वेद आणि वेदांग पारंगत, शास्त्रज्ञ आणि सर्व विधी कुशल ब्राह्मण पाहिले.
ऋषींश् चैव महर्षींश् च देवर्षींश् चैव तापसान् ब्रह्मचारिगृहस्थांश् च वानप्रस्थान् यतींस् तथा
त्याने ऋषी, महर्षी, देवर्षी, तपस्वी, ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वनवासीय आणि संन्यासी असे सर्व तपस्वी पाहिले.
स्नातकान् ब्राह्मणांश् चान्यान् अग्निहोत्रे सदा स्थितान् आचार्योपाध्यायवरान् स्वाध्यायतपसान्वितान्
त्याने स्नातक, इतर ब्राह्मण, नेहमी अग्निहोत्र करणारे, श्रेष्ठ आचार्य आणि उपाध्याय, तसेच स्वाध्याय व तपश्चर्येत मग्न असणारे पाहिले.
सदस्याञ् शास्त्रकुशलांस् तथान्यान् पावकान् बहून् दृष्ट्वा तान् नृपतिः श्रीमान् उवाच स्वं पुरोहितम्
शास्त्रात कुशल असे सभासद आणि अनेक पवित्र पुरुष पाहून, त्या तेजस्वी राजाने आपल्या पुरोहिताला सांगितले.
ततः प्रयान्तु विद्वांसो ब्राह्मणा वेदपारगाः वाजिमेधार्थसिद्ध्यर्थं देशं पश्यन्तु यज्ञियम्
आता वेदपारंगत विद्वान ब्राह्मणांनी वाजपेय यज्ञाच्या सिद्धीसाठी त्या यज्ञभूमीकडे जावे.
इत्य् उक्तः स तथा चक्रे वचनं तस्य भूपतेः हृष्टः स मन्त्रिभिः सार्धं तदा राजपुरोहितः
राजाने सांगितल्याप्रमाणे त्या राजपुरोहिताने आपल्या मंत्र्यांसह आनंदाने तसेच केले.
ततो ययौ पुरोधाश् च प्राज्ञः स्थपतिभिः सह ब्राह्मणान् अग्रतः कृत्वा कुशलान् यज्ञकर्मणि
मग तो बुद्धिमान पुरोहित स्थापत्यकारांसह निघाला, आणि यज्ञकर्मात कुशल ब्राह्मणांना पुढे ठेवले.
तं देशं धीवरग्रामं सप्रतोलिविटङ्किनम् कारयाम् आस विप्रो ऽसौ यज्ञवाटं यथाविधि
त्या प्रदेशातील मच्छीमारांच्या गावात, गल्ल्या-वेशी असलेल्या त्या ठिकाणी, त्या ब्राह्मणाने यथाविधी यज्ञवाटा बांधायला सुरुवात केली.
प्रासादशतसंबाधं मणिप्रवरशोभितम् इन्द्रसद्मनिभं रम्यं हेमरत्नविभूषितम्
शेकडो प्रासादांनी भरलेले, उत्तम रत्नांनी शोभलेले, इंद्राच्या राजमहलासारखे, सोन्या-रत्नांनी सजवलेले ते रम्य स्थान होते.
स्तम्भान् कनकचित्रांश् च तोरणानि बृहन्ति च यज्ञायतनदेशेषु दत्त्वा शुद्धं च काञ्चनम्
त्याने यज्ञस्थळी सोन्याने सजवलेले खांब आणि भव्य तोरणे उभारली, तसेच शुद्ध सोनेही ठेवले.
अन्तःपुराणि राज्ञां च नानादेशनिवासिनाम् कारयाम् आस धर्मात्मा तत्र तत्र यथाविधि
धर्मशील त्या पुरोहिताने विविध देशांतून आलेल्या राजांसाठी योग्य रीतीने अंतःपुरे बांधली.
ब्राह्मणानां च वैश्यानां नानादेशसमीयुषाम् कारयाम् आस विधिवच् छालास् तत्राप्य् अनेकशः
विविध प्रदेशांतून आलेल्या ब्राह्मण व व्यापाऱ्यांसाठीही त्याने नियमाप्रमाणे अनेक शाळा बांधल्या.
प्रियार्थं तस्य नृपतेर् आययुर् नृपसत्तमाः रत्नान्य् अनेकान्य् आदाय स्त्रियश् चाययुर् उत्सवे
त्या राजाच्या आनंदासाठी अनेक रत्ने घेऊन श्रेष्ठ राजे आले, आणि उत्सवासाठी स्त्रियाही आल्या.
तेषां निर्विशतां स्वेषु शिबिरेषु महात्मनाम् नदतः सागरस्येव दिविस्पृग् अभवद् ध्वनिः
ते महानुभाव आपल्या तंबूंमध्ये जात असताना, समुद्राच्या गजरासारखा आवाज झाला, तो अगदी आकाशाला भिडला.
तेषाम् अभ्यागतानां च स राजा मुनिसत्तमाः व्यादिदेशायतनानि शय्याश् चाप्य् उपचारतः
तेथे आलेल्यांसाठी त्या ऋषिसारख्या राजाने निवासस्थानं व विश्रांतीसाठी पलंग यांची व्यवस्था केली.
भोजनानि विचित्राणि शालीक्षुयवगोरसैः उपेत्य नृपतिश्रेष्ठो व्यादिदेश स्वयं तदा
त्या श्रेष्ठ राजाने स्वतः विविध प्रकारचे शाली, ऊस, जव व गायीच्या दूधापासून बनवलेले स्वादिष्ट जेवण तयार करून दिले.
तथा तस्मिन् महायज्ञे बहवो ब्रह्मवादिनः ये च द्विजातिप्रवरास् तत्रासन् द्विजसत्तमाः
त्या महान यज्ञात अनेक ब्रह्मवेत्ये आणि श्रेष्ठ द्विज उपस्थित होते, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ.