आसीत् कल्पे समुत्पन्ने नष्टे स्थावरजङ्गमे प्रलीना देवगन्धर्वदैत्यविद्याधरोरगाः
कल्प सुरू झाला, तेव्हा स्थावर आणि जंगम सर्व नष्ट झाले होते; देव, गंधर्व, दैत्य, विद्याधर आणि नाग हे सर्व लय पावले होते.
तमोभूतम् इदं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन तस्मिञ् जागर्ति भूतात्मा परमात्मा जगद्गुरुः
सर्वत्र अंधार पसरला होता, काहीच दिसत नव्हते; त्या अवस्थेत भूतात्मा, परमात्मा, जगाचा गुरु जागा होता.
श्रीमांस् त्रिमूर्तिकृद् देवो जगत्कर्ता महेश्वरः वासुदेवेति विख्यातो योगात्मा हरिर् ईश्वरः
तीन मूर्तींचा सर्जन करणारा, संपूर्ण जगाचा कर्ता, तेजस्वी महेश्वर, योगाचा आत्मा, हरि आणि ईश्वर म्हणून प्रसिद्ध असलेला वासुदेव हाच आहे.
सो ऽसृजद् योगनिद्रान्ते नाभ्यम्भोरुहमध्यगम् पद्मकेशरसंकाशं ब्रह्माणं भूतम् अव्ययम्
योगनिद्रा संपल्यानंतर त्याने आपल्या नाभीतील कमळाच्या मध्यभागी, कमळाच्या केशरासारखा तेजस्वी आणि अविनाशी ब्रह्मा निर्माण केला.
तादृग्भूतस् ततो ब्रह्मा सर्वलोकमहेश्वरः पञ्चभूतसमायुक्तं सृजते च शनैः शनैः
अशा प्रकारे ब्रह्मा, सर्व लोकांचा स्वामी, पाच घटकांनी युक्त असलेली सर्व सृष्टी हळूहळू निर्माण करू लागला.
मात्रायोनीनि भूतानि स्थूलसूक्ष्माणि यानि च चतुर्विधानि सर्वाणि स्थावराणि चराणि च
विविध गर्भातून जन्मणारी स्थूल आणि सूक्ष्म अशी चार प्रकारची, स्थिर आणि चल सर्व जीवांची उत्पत्ती झाली.
ततः प्रजापतिर् ब्रह्मा चक्रे सर्वं चराचरम् संचिन्त्य मनसात्मानं ससर्ज विविधाः प्रजाः
नंतर प्रजापती ब्रह्मा यांनी मनाने स्वतःचा विचार करून, सर्व चराचर सृष्टी निर्माण केली आणि अनेक प्रकारची प्रजा उत्पन्न केली.
मरीच्यादीन् मुनीन् सर्वान् देवासुरपितॄन् अपि यक्षविद्याधरांश् चान्यान् गङ्गाद्याः सरितस् तथा
त्यांनी मरीचि पासून सुरू होणारे सर्व ऋषी, देव, असुर, पितर, यक्ष, विद्याधर आणि इतर अनेक, तसेच गंगा वगैरे नद्याही निर्माण केल्या.
नरवानरसिंहांश् च विविधांश् च विहंगमान् जरायून् अण्डजान् देवि स्वेदजोद्भेदजांस् तथा
त्यांनी मनुष्य, वानर, सिंह आणि विविध पक्षी, तसेच गर्भातून, अंड्यातून, घामातून आणि विभागून जन्मणारे जीवही निर्माण केले.
ब्रह्म क्षत्रं तथा वैश्यं शूद्रं चैव चतुष्टयम् अन्त्यजातांश् च म्लेच्छांश् च ससर्ज विविधान् पृथक्
त्यांनी ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हे चार वर्ग, तसेच वेगवेगळ्या अंत्यजाती आणि म्लेच्छ वेगळे निर्माण केले.
यत् किंचिज् जीवसंज्ञं तु तृणगुल्मपिपीलिकम् ब्रह्मा भूत्वा जगत् सर्वं निर्ममे स चराचरम्
गवत, झुडुपे, मुंग्या—जे काही जिवंत आहे ते सर्व, ब्रह्म्याने स्वतः सर्व रूपे घेऊन, हे चराचर जग निर्माण केले.
दक्षिणाङ्गे तथात्मानं संचिन्त्य पुरुषं स्वयम् वामे चैव तु नारीं स द्विधा भूतम् अकल्पयत्
मग त्याने स्वतःच्याच उजव्या बाजूने पुरुषाचा आणि डाव्या बाजूने स्त्रीचा विचार करून, स्वतःला दोन भागांत विभागले.
ततः प्रभृति लोके ऽस्मिन् प्रजा मैथुनसंभवाः अधमोत्तममध्याश् च मम क्षेत्राणि यानि च
त्या वेळेपासून या जगात सर्व प्राणी मैथुनाने, नीच, मध्यम व श्रेष्ठ अशा सर्व प्रकारे, तसेच माझ्या क्षेत्रातील, जन्म घेऊ लागले.
एवं संचिन्त्य देवो ऽसौ पुरा सलिलयोनिजः जगाम ध्यानम् आस्थाय वासुदेवात्मिकां तनुम्
अशा प्रकारे विचार करून, त्या प्राचीन जलातून उत्पन्न झालेल्या देवाने ध्यान धारण केले आणि वासुदेवस्वरूप धारण केले.
ध्यानमात्रेण देवेन स्वयम् एव जनार्दनः तस्मिन् क्षणे समुत्पन्नः सहस्राक्षः सहस्रपात्
त्या देवाच्या केवळ ध्यानानेच, जनार्दन स्वतः त्या क्षणी हजारो डोळे व हजारो पाय असलेल्या रूपात प्रकट झाला.
सहस्रशीर्षा पुरुषः पुण्डरीकनिभेक्षणः सलिलध्वान्तमेघाभः श्रीमाञ् श्रीवत्सलक्षणः
हजारो डोके असलेला पुरुष, कमळासारखी डोळ्यांची शोभा, पाण्यावरच्या काळ्या मेघासारखा वर्ण, श्रीमंत आणि श्रीवत्सचिन्ह असलेला होता.
अपश्यत् सहसा तं तु ब्रह्मा लोकपितामहः आसनैर् अर्घ्यपाद्यैश् च अक्षतैर् अभिनन्द्य च
ब्रह्मा, जगाचा पितामह, त्याला अचानक पाहून, आसन, पायधुण्यासाठी पाणी आणि अक्षता याने त्याचे स्वागत केले.
तुष्टाव परमैः स्तोत्रैर् विरिञ्चिः सुसमाहितः ततो ऽहम् उक्तवान् देवं ब्रह्माणं कमलोद्भवम् कारणं वद मां तात मम ध्यानस्य सांप्रतम्
विरिंचीने एकाग्र मनाने त्याचे श्रेष्ठ स्तोत्रांनी स्तवन केले. मग मी त्या कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माला विचारले, 'माझ्या या ध्यानाचे कारण काय आहे, ते सांग.'
जगद्धिताय देवेश मर्त्यलोकैश् च दुर्लभम् स्वर्गद्वारस्य मार्गाणि यज्ञदानव्रतानि च
'देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, जगाच्या कल्याणासाठी आणि माणसांना दुर्मिळ असलेल्या स्वर्गाच्या मार्गासाठी—यज्ञ, दान, व्रते हे मार्ग आहेत.'
योगः सत्यं तपः श्रद्धा तीर्थानि विविधानि च विहाय सर्वम् एतेषां सुखं तत्साधनं वद
'योग, सत्य, तप, श्रद्धा आणि विविध तीर्थक्षेत्रे—हे सर्व बाजूला ठेवून, खरा आनंद कसा मिळतो ते मला सांग.'
स्थानं जगत्पते मह्याम् उत्कृष्टं च यद् उच्यते सर्वेषाम् उत्तमं स्थानं ब्रूहि मे पुरुषोत्तम
हे विश्वाचे अधिपती, सर्वांत श्रेष्ठ, सर्वांना वंदनीय असे जे स्थान आहे, ते मला सांगा, परमपुरुषा.
विधातुर् वचनं श्रुत्वा ततो ऽहं प्रोक्तवान् प्रिये शृणु ब्रह्मन् प्रवक्ष्यामि निर्मलं भुवि दुर्लभम्
सृष्टीकर्त्याचे हे शब्द ऐकून मी मग असे बोललो, प्रिय ब्रह्मन्, ऐक, मी तुला पृथ्वीवरील शुद्ध आणि दुर्मिळ असे स्थान सांगतो.
उत्तमं सर्वक्षेत्राणां धन्यं संसारतारणम् गोब्राह्मणहितं पुण्यं चातुर्वर्ण्यसुखोदयम्
ते सर्व क्षेत्रांमध्ये श्रेष्ठ, अत्यंत पवित्र, संसारातून तारणारे, गायी आणि ब्राह्मणांसाठी हितकारक, पुण्यदायक आणि चारही वर्णांना सुख देणारे आहे.
भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणां क्षेत्रं परमदुर्लभम् महापुण्यं तु सर्वेषां सिद्धिदं वै पितामहे
ते क्षेत्र माणसांना भोग आणि मोक्ष दोन्ही देणारे, अत्यंत दुर्मिळ, सर्वांसाठी फार पुण्यदायक आणि सिद्धी देणारे आहे, पितामह.
तस्माद् आसीत् समुत्पन्नं तीर्थराजं सनातनम् विख्यातं परमं क्षेत्रं चतुर्युगनिषेवितम्
त्याच्यापासून सनातन, सर्व तीर्थांचा राजा, चारही युगांत पूजले गेलेले, प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ क्षेत्र निर्माण झाले.
सर्वेषाम् एव देवानाम् ऋषीणां ब्रह्मचारिणाम् दैत्यदानवसिद्धानां गन्धर्वोरगरक्षसाम्
ते सर्व देव, ऋषी, ब्रह्मचारी, दैत्य, दानव, सिद्ध, गंधर्व, सर्प आणि राक्षस यांच्याकडून पूजले जाते.
नागविद्याधराणां च स्थावरस्य चरस्य च उत्तमः पुरुषो यस्मात् तस्मात् स पुरुषोत्तमः
नाग, विद्याधर आणि स्थावर-जंगम सर्व जीव देखील त्याला वंदन करतात; कारण तेथेच परमपुरुष वास करतो, म्हणून त्याला परमपुरुष म्हणतात.
दक्षिणस्योदधेस् तीरे न्यग्रोधो यत्र तिष्ठति दशयोजनविस्तीर्णं क्षेत्रं परमदुर्लभम्
दक्षिण समुद्राच्या काठी जिथे वडाचे झाड आहे, तिथे दहा योजन विस्ताराचे, अत्यंत दुर्मिळ असे क्षेत्र आहे.
यस् तु कल्पे समुत्पन्ने महदुल्कानिबर्हणे विनाशं नैवम् अभ्येति स्वयं तत्रैवम् आस्थितः
कल्पाच्या प्रारंभी जो तेथे स्थित राहतो, तो महाप्रलयाच्या वेळीही नष्ट होत नाही.
दृष्टमात्रे वटे तस्मिंश् छायाम् आक्रम्य चासकृत् ब्रह्महत्यात् प्रमुच्येत पापेष्व् अन्येषु का कथा
त्या वडाच्या झाडाला फक्त पाहून किंवा वारंवार त्याच्या सावलीत उभे राहून ब्रह्महत्येचे पाप नष्ट होते; मग इतर पापांची काय कथा!