कवयः काव्यकर्तारो नानाकाव्यविशारदाः विषघ्ना गारुडाश् चैव नानारत्नपरीक्षकाः
कवी, कविता करणारे, वेगवेगळ्या काव्यप्रकारांत निपुण, विष उतरवणारे, गरुडविद्येचे जाणकार आणि अनेक प्रकारच्या रत्नांची परीक्षा करणारे—
व्योकारास् ताम्रकाराश् च कांस्यकाराश् च रूठकाः कौषकाराश् चित्रकाराः कुन्दकाराश् च पावकाः
धातू काम करणारे, तांब्याचे कारागीर, कांस्य बनवणारे, सोनारे, रेशीम विणणारे, चित्र काढणारे, मातीची भांडी करणारे आणि आगकाम करणारे—
दण्डकाराश् चासिकाराः सुराधूतोपजीविनः मल्ला दूताश् च कायस्था ये चान्ये कर्मकारिणः
काठी बनवणारे, तलवारी घडवणारे, मद्य विकून उपजीविका करणारे, मल्ल, दूत, लेखनिक आणि इतर अनेक काम करणारे—
तन्तुवाया रूपकारा वार्तिकास् तैलपाठकाः लावजीवास् तैत्तिरिका मृगपक्ष्युपजीविनः
विणकर, मूर्ती घडवणारे, कारागीर, तेल काढणारे, लाह्या विकून जगणारे, पक्षी पकडणारे आणि वन्य प्राणी व पक्ष्यांवर उपजीविका करणारे—
गजवैद्याश् च वैद्याश् च नरवैद्याश् च ये नराः वृक्षवैद्याश् च गोवैद्या ये चान्ये छेददाहकाः
हत्तीचे वैद्य, सामान्य वैद्य, माणसांचे डॉक्टर, झाडांचे वैद्य, गायीचे वैद्य आणि छेद किंवा भाजणी करणारे इतर लोक—
एते नागरकाः सर्वे ये चान्ये नानुकीर्तिताः अनुजग्मुस् तु राजानं समस्तपुरवासिनः
हे सर्व नगरातील लोक आणि जे उल्लेखले नाहीत असे इतरही, सर्वजण त्या राजाच्या मागे गेले—संपूर्ण नगरवासी.
यथा व्रजन्तं पितरं ग्रामान्तरं समुत्सुकाः अनुयान्ति यथा पुत्रास् तथा तं ते ऽपि नागराः
जसे मुलगे उत्सुकतेने वडिलांना दुसऱ्या गावात जाताना मागे जातात, तसेच हे नगरवासीही त्याच्या मागे गेले.
एवं स नृपतिः श्रीमान् वृतः सर्वैर् महाजनैः हस्त्यश्वरथपादातैर् जगाम च शनैः शनैः
असा तो तेजस्वी राजा, सर्व मोठ्या लोकांनी वेढलेला, हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ सैनिकांसह हळूहळू पुढे गेला.
एवं गत्वा स नृपतिर् दक्षिणस्योदधेस् तटम् सर्वैस् तैर् दीर्घकालेन बलैर् अनुगतः प्रभुः
अशा रीतीने तो राजा, त्या सर्व सैन्यांसह दीर्घ काळ प्रवास करून, दक्षिण समुद्राच्या काठी पोहोचला.
ददर्श सागरं रम्यं नृत्यन्तम् इव च स्थितम् अनेकशतसाहस्रैर् ऊर्मिभिश् च समाकुलम्
त्याने रम्य असा, नाचणाऱ्या प्रमाणे भासणारा, असंख्य लाटा असलेला सागर पाहिला.
नानारत्नालयं पूर्णं नानाप्राणिसमाकुलम् वीचीतरङ्गबहुलं महाश्चर्यसमन्वितम्
नानाविध रत्नांनी भरलेला, विविध जीवांनी गजबजलेला, लाटा-तरंगांनी भरपूर आणि मोठ्या आश्चर्यांनी युक्त असा—
तीर्थराजं महाशब्दम् अपारं सुभयंकरम् मेघवृन्दप्रतीकाशम् अगाधं मकरालयम्
तीर्थराज, मोठ्या आवाजाचा, अथांग, अत्यंत भयंकर, मेघांच्या समूहासारखा, खोल आणि मकरांचे निवासस्थान—
मत्स्यैः कूर्मैश् च शङ्खैश् च शुक्तिकानक्रशङ्कुभिः शिंशुमारैः कर्कटैश् च वृतं सर्पैर् महाविषैः
मासे, कासव, शंख, शिंपले, मगर, काटेरी मासे, शिंशुमार, खेकडे आणि मोठ्या विषारी सापांनी भरलेला—
लवणोदं हरेः स्थानं शयनस्य नदीपतिम् सर्वपापहरं पुण्यं सर्ववाञ्छाफलप्रदम्
लवणयुक्त समुद्र, हरिचे विश्रांतीस्थान, नद्यांचा राजा, सर्व पापांचा नाश करणारा, पवित्र आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारा—
अनेकावर्तगम्भीरं दानवानां समाश्रयम् अमृतस्यारणिं दिव्यं देवयोनिम् अपां पतिम्
अनेक भोवरे असलेला, दानवांचे आश्रयस्थान, अमृत मंथनासाठीची काठी, दिव्य, देवांचे मूळ आणि पाण्यांचा स्वामी—
विशिष्टं सर्वभूतानां प्राणिनां जीवधारणम् सुपवित्रं पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम्
सर्व जीवांत श्रेष्ठ, प्राण्यांचे पालन करणारा, अत्यंत पवित्र, पवित्रांमध्ये पवित्र, आणि मंगलांमध्ये मंगल—
तीर्थानाम् उत्तमं तीर्थम् अव्ययं यादसां पतिम् चन्द्रवृद्धिक्षयस्येव यस्य मानं प्रतिष्ठितम्
तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ तीर्थ, अविनाशी, जलचरांचा स्वामी, ज्या प्रमाणे चंद्राचा वाढ-घट निश्चित आहे तसेच ज्याचे मोजमाप ठरलेले—
अभेद्यं सर्वभूतानां देवानाम् अमृतालयम् उत्पत्तिस्थितिसंहारहेतुभूतं सनातनम्
सर्व जीवांना भेदता न येणारा, देवांसाठी अमृताचे निवासस्थान, उत्पत्ती, स्थिती आणि संहाराचे कारण असलेला सनातन—
उपजीव्यं च सर्वेषां पुण्यं नदनदीपतिम् दृष्ट्वा तं नृपतिश्रेष्ठो विस्मयं परमं गतः
सर्वांच्या पुण्याचा स्रोत असलेल्या नदीनद्यांच्या अधिपतीला पाहून तो श्रेष्ठ राजा अत्यंत आश्चर्यचकित झाला.
निवासम् अकरोत् तत्र वेलाम् असाद्य सागरीम् पुण्ये मनोहरे देशे सर्वभूमिगुणैर् युते
त्या पवित्र आणि रम्य, सर्व गुणांनी भरलेल्या भूमीवर, समुद्राच्या काठावर त्याने आपला निवास केला.
वृतं शालैः कदम्बैश् च पुंनागैः सरलद्रुमैः पनसैर् नारिकेलैश् च बकुलैर् नागकेसरैः
त्या ठिकाणी शाल, कदंब, पुंनाग, सरळ, फणस, नारळ, बकुळ आणि नागकेशर यांच्या दाट झाडांनी शोभा आली होती.
तालैः पिप्पलैः खर्जूरैर् नारङ्गैर् बीजपूरकैः शालैर् आम्रातकैर् लोध्रैर् बकुलैर् बहुवारकैः
तिथे ताड, पिंपळ, खजूर, संत्री, बीजपूर, शाल, आम्रातक, लोध्र, बकुळ आणि अनेक वारकाच्या झाडांनीही सौंदर्य आले होते.
कपित्थैः कर्णिकारैश् च पाटलाशोकचम्पकैः दाडिमैश् च तमालैश् च पारिजातैस् तथार्जुनैः
कपित्थ, कर्णिकार, पाटल, अशोक, चंपक, डाळिंब, तमाळ, पारिजात आणि अर्जुन यांच्या झाडांनीही ती जागा सजली होती.
प्राचीनामलकैर् बिल्वैः प्रियङ्गुवटखादिरैः इङ्गुदीसप्तपर्णैश् च अश्वत्थागस्त्यजम्बुकैः
प्राचीन आवळा, बेल, प्रियंगू, वट, खैर, इंगुडी, सप्तपर्ण, अश्वत्थ, अगस्त्य आणि जांभूळ यांच्या झाडांनीही ती भूमी समृद्ध होती.
मधुकैः कर्णिकारैश् च बहुवारैः सतिन्दुकैः पलाशबदरैर् नीपैः सिद्धनिम्बशुभाञ्जनैः
मधुक, कर्णिकार, अनेक वारक, तिंडुक, पळस, बोर, नीप, सिद्ध निम्ब आणि शुभ अंजन यांच्या झाडांनीही ती जागा भरली होती.
वारकैः कोविदारैश् च भल्लातामलकैस् तथा इति हिन्तालकाङ्कोलैः करञ्जैः सविभीतकैः
वारक, कोविदार, भल्लात, आवळा, हिंताल, अंकोल, करंज आणि विभीतक यांच्या झाडांनीही तिथे शोभा आली होती.
ससर्जमधुकाश्मर्यैः शाल्मलीदेवदारुभिः शाखोठकैर् निम्बवटैः कुम्भीकौष्ठहरीतकैः
सर्ज, मधुक, आश्मरी, शालमली, देवदार, शाखोटक, निम्ब, वट, कुंभी, कौष्ठ आणि हरितकी यांच्या झाडांनीही ती भूमी नटली होती.
गुग्गुलैश् चन्दनैर् वृक्षैस् तथैवागुरुपाटलैः जम्बीरकरुणैर् वृक्षैस् तिन्तिडीरक्तचन्दनैः
गुग्गुळ, चंदन, तसेच अगुरु, पाटल, जांबीर, करुण, चिंच आणि रक्तचंदन यांच्या झाडांनीही ती भूमी समृद्ध होती.
एवं नानाविधैर् वृक्षैस् तथान्यैर् बहुपादपैः कल्पद्रुमैर् नित्यफलैः सर्वर्तुकुसुमोत्करैः
अशा विविध प्रकारच्या झाडांनी आणि इतर अनेक वेलींनी, नेहमी फळे देणाऱ्या कल्पवृक्षांनी आणि सर्व ऋतूंमध्ये फुलांनी बहरलेल्या त्या भूमीचे सौंदर्य वर्धित झाले होते.
नानापक्षिरुतैर् दिव्यैर् मत्तकोकिलनादितैः मयूरवरसंघुष्टैः शुकसारिकसंकुलैः
अनेक प्रकारच्या दिव्य पक्ष्यांनी, मत्सर कोकिळांच्या गाण्यांनी, सुंदर मोरांच्या थव्यांनी आणि पोपट-सारिकांनी ती जागा गजबजलेली होती.