वनमालावृतोरस्कं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् श्रीवत्सोरःसमायुक्तं मुकुटाङ्गदशोभितम्
त्याच्या छातीवर वनमाळा, कमळाच्या पानासारखी मोठी डोळे, श्रीवत्सचिन्ह असलेली छाती, मुकुट आणि कंकणांनी शोभलेला असा तो होता.
स्वपुरात् स तु निष्क्रान्त उज्जयिन्याः प्रजापतिः बलेन महता युक्तः सभृत्यः सपुरोहितः
मग तो प्रजापती उज्जयिनी या आपल्या नगरातून मोठ्या सैन्यासह, सेवक आणि पुरोहितांसह बाहेर पडला.
अनुजग्मुस् तु तं सर्वे रथिनः शस्त्रपाणयः रथैर् विमानसंकाशैः पताकाध्वजसेवितैः
सर्व रथी, हातात शस्त्र घेऊन, आकाशातील विमानांसारख्या, पताका आणि ध्वजांनी सजवलेल्या रथांमध्ये त्याच्या मागे निघाले.
सादिनश् च तथा सर्वे प्रासतोमरपाणयः अश्वैः पवनसंकाशैर् अनुजग्मुस् तु तं नृपम्
तसेच, सर्व घोडेस्वार, हातात भाले आणि गदा घेऊन, वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांवर त्या राजाच्या मागे गेले.
हिमवत्संभवैर् मत्तैर् वारणैः पर्वतोपमैः ईषादन्तैः सदा मत्तैः प्रचण्डैः षष्टिहायनैः
हिमालयातून आलेले, मदाने झिंगलेले, डोंगरासारखे, किंचित वाकड्या दातांचे, नेहमी मदमस्त, तडफदार आणि साठ वर्षांचे हत्ती,
हेमकक्षैः सपताकैर् घण्टारवविभूषितैः अनुजग्मुश् च तं सर्वे गजयुद्धविशारदाः
सोन्याच्या कवचांनी, पताका आणि घंटांच्या निनादाने सजलेले, सर्व गजयुद्धात निपुण योद्धे त्या राजाच्या मागे चालले.
असंख्येयाश् च पादाता धनुष्प्रासासिपाणयः दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यगन्धानुलेपनाः
अगणित पायदळ सैनिक, धनुष्य, भाले आणि तलवारी हातात घेऊन, दिव्य हार आणि वस्त्रे परिधान केलेले, दिव्य सुगंधाने अंगाला लावलेले,
अनुजग्मुश् च तं सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः सर्वास्त्रकुशलाः शूराः सदा संग्रामलालसाः
सर्व तरुण, झळाळत्या कुंडलांनी शोभलेले, सर्व शस्त्रविद्येत कुशल, शूर आणि नेहमी युद्धासाठी उत्सुक, त्या राजाच्या मागे गेले.
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वाः स्वलंकृताः बिम्बौष्ठचारुदशनाः सर्वाभरणभूषिताः
अंतःपुरात राहणाऱ्या सर्व स्त्रिया, सुंदर दागिन्यांनी सजलेल्या, बिंब फळासारख्या ओठांच्या आणि सुंदर दातांच्या, सर्व अलंकारांनी मढवलेल्या,
दिव्यवस्त्रधराः सर्वा दिव्यमाल्यविभूषिताः दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गाः शरच्चन्द्रनिभाननाः
सर्व दिव्य वस्त्रे परिधान केलेल्या, दिव्य हारांनी सजलेल्या, दिव्य सुगंध अंगाला लावलेल्या, शरदचंद्रासारख्या तेजस्वी चेहऱ्यांच्या,
सुमध्यमाश् चारुवेषाश् चारुकर्णालकाञ्चिताः ताम्बूलरञ्जितमुखा रक्षिभिश् च सुरक्षिताः
सडपातळ कंबर, आकर्षक वेशभूषा, सुंदर वळवलेल्या केसांनी, तांबूलामुळे ओठ लाल झालेले, आणि रक्षकांनी नीट राखलेल्या,
यानैर् उच्चावचैः शुभ्रैर् मणिकाञ्चनभूषितैः उपगीयमानास् ताः सर्वा गायनैः स्तुतिपाठकैः
उंचसखल, शुभ्र, रत्न आणि सोन्याने सजवलेल्या वाहनांत, गायक आणि स्तुती म्हणणाऱ्यांच्या गाण्याने त्या सर्व निघाल्या.
वेष्टिताः शस्त्रहस्तैश् च पद्मपत्त्रायतेक्षणाः ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या अनुजग्मुश् च तं नृपम्
शस्त्रधारी रक्षकांनी वेढलेल्या, कमळाच्या पाकळीसारख्या लांब डोळ्यांच्या, ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्यही त्या राजाच्या मागे गेले.
वणिग्ग्रामगणाः सर्वे नानापुरनिवासिनः धनै रत्नैः सुवर्णैश् च सदाराः सपरिच्छदाः
सर्व व्यापारी संघ आणि वेगवेगळ्या नगरातील लोक, आपली संपत्ती, रत्ने आणि सोने घेऊन, आपल्या पत्नी आणि सेवकांसह निघाले.
अस्त्रविक्रयकाश् चैव ताम्बूलपण्यजीविनः तृणविक्रयकाश् चैव काष्ठविक्रयकारकाः
शस्त्र विकणारे, तांबूल विकून उपजीविका करणारे, गवत विकणारे आणि लाकूड विकणारे,
रङ्गोपजीविनः सर्वे मांसविक्रयिणस् तथा तैलविक्रयकाश् चैव वस्त्रविक्रयकास् तथा
रंगभूमीवर उपजीविका करणारे, मांस विकणारे, तेल विकणारे आणि वस्त्र विकणारे,
फलविक्रयिणश् चैव पत्त्रविक्रयिणस् तथा तथा जवसहाराश् च रजकाश् च सहस्रशः
फळ विकणारे, पान विकणारे, ओझी वाहणारे आणि धुणे धुणारे, असे हजारोंच्या संख्येने,
गोपाला नापिताश् चैव तथान्ये वस्त्रसूचकाः मेषपालाश् चाजपाला मृगपालाश् च हंसकाः
गोपाळ, नापित, वस्त्रे शिवणारे, मेंढ्या आणि शेळ्या राखणारे, हरिण राखणारे आणि हंसांचे पालन करणारे,
धान्यविक्रयिणश् चैव सक्तुविक्रयिणश् च ये गुडविक्रयिकाश् चैव तथा लवणजीविनः
धान्य विकणारे, सत्तू विकणारे, गूळ विकणारे आणि मीठ विकून उपजीविका करणारे,
गायना नर्तकाश् चैव तथा मङ्गलपाठकाः शैलूषाः कथकाश् चैव पुराणार्थविशारदाः
गायक, नर्तक, मंगल वाचन करणारे, नट, गोष्टी सांगणारे आणि पुराणार्थ जाणणारे, असे सर्वही होते.
कवयः काव्यकर्तारो नानाकाव्यविशारदाः विषघ्ना गारुडाश् चैव नानारत्नपरीक्षकाः
कवी, कविता करणारे, वेगवेगळ्या काव्यप्रकारांत निपुण, विष उतरवणारे, गरुडविद्येचे जाणकार आणि अनेक प्रकारच्या रत्नांची परीक्षा करणारे—
व्योकारास् ताम्रकाराश् च कांस्यकाराश् च रूठकाः कौषकाराश् चित्रकाराः कुन्दकाराश् च पावकाः
धातू काम करणारे, तांब्याचे कारागीर, कांस्य बनवणारे, सोनारे, रेशीम विणणारे, चित्र काढणारे, मातीची भांडी करणारे आणि आगकाम करणारे—
दण्डकाराश् चासिकाराः सुराधूतोपजीविनः मल्ला दूताश् च कायस्था ये चान्ये कर्मकारिणः
काठी बनवणारे, तलवारी घडवणारे, मद्य विकून उपजीविका करणारे, मल्ल, दूत, लेखनिक आणि इतर अनेक काम करणारे—
तन्तुवाया रूपकारा वार्तिकास् तैलपाठकाः लावजीवास् तैत्तिरिका मृगपक्ष्युपजीविनः
विणकर, मूर्ती घडवणारे, कारागीर, तेल काढणारे, लाह्या विकून जगणारे, पक्षी पकडणारे आणि वन्य प्राणी व पक्ष्यांवर उपजीविका करणारे—
गजवैद्याश् च वैद्याश् च नरवैद्याश् च ये नराः वृक्षवैद्याश् च गोवैद्या ये चान्ये छेददाहकाः
हत्तीचे वैद्य, सामान्य वैद्य, माणसांचे डॉक्टर, झाडांचे वैद्य, गायीचे वैद्य आणि छेद किंवा भाजणी करणारे इतर लोक—
एते नागरकाः सर्वे ये चान्ये नानुकीर्तिताः अनुजग्मुस् तु राजानं समस्तपुरवासिनः
हे सर्व नगरातील लोक आणि जे उल्लेखले नाहीत असे इतरही, सर्वजण त्या राजाच्या मागे गेले—संपूर्ण नगरवासी.
यथा व्रजन्तं पितरं ग्रामान्तरं समुत्सुकाः अनुयान्ति यथा पुत्रास् तथा तं ते ऽपि नागराः
जसे मुलगे उत्सुकतेने वडिलांना दुसऱ्या गावात जाताना मागे जातात, तसेच हे नगरवासीही त्याच्या मागे गेले.
एवं स नृपतिः श्रीमान् वृतः सर्वैर् महाजनैः हस्त्यश्वरथपादातैर् जगाम च शनैः शनैः
असा तो तेजस्वी राजा, सर्व मोठ्या लोकांनी वेढलेला, हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ सैनिकांसह हळूहळू पुढे गेला.
एवं गत्वा स नृपतिर् दक्षिणस्योदधेस् तटम् सर्वैस् तैर् दीर्घकालेन बलैर् अनुगतः प्रभुः
अशा रीतीने तो राजा, त्या सर्व सैन्यांसह दीर्घ काळ प्रवास करून, दक्षिण समुद्राच्या काठी पोहोचला.
ददर्श सागरं रम्यं नृत्यन्तम् इव च स्थितम् अनेकशतसाहस्रैर् ऊर्मिभिश् च समाकुलम्
त्याने रम्य असा, नाचणाऱ्या प्रमाणे भासणारा, असंख्य लाटा असलेला सागर पाहिला.