मातरश् च मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामफलप्रदाः दृष्ट्वा तान् विधिवद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च
आणि मातृका, हे श्रेष्ठ मुनी, सर्व इच्छित फळ देणाऱ्या आहेत; त्यांना योग्य विधीने भक्तीपूर्वक पाहून, पूजा करून आणि वंदन करून—
सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो याति त्रिविष्टपम् एवं सा नगरी रम्या राजसिंहेन पालिता
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, मनुष्य स्वर्गात जातो; अशी ती रम्य नगरी राजसिंहाने म्हणजेच श्रेष्ठ राजाने सांभाळलेली आहे.
नित्योत्सवप्रमुदिता यथेन्द्रस्यामरावती पुराष्टादशसंयुक्ता सुविस्तीर्णचतुष्पथा
ती नगरी नेहमी उत्सवांनी आनंदी असते, जशी इंद्राची अमरावती, अठरा प्रवेशद्वारांनी युक्त आणि रुंद चौकटी रस्त्यांनी सजलेली आहे.
धनुर्ज्याघोषनिनदा सिद्धसंगमभूषिता विद्यावद्गणभूयिष्ठा वेदनिर्घोषनादिता
ती नगरी धनुष्याच्या प्रत्यंचेच्या गजरांनी निनादते, सिद्धांच्या संमेलनाने शोभते, विद्वानांच्या समूहांनी भरलेली असते आणि वेदघोषांनी गुंजते.
इतिहासपुराणानि शास्त्राणि विविधानि च काव्यालापकथाश् चैव श्रूयन्ते ऽहर्निशं द्विजाः
महाभारत, रामायण, विविध शास्त्रं आणि सुंदर काव्यकथा या ब्राह्मणांनो, रात्रंदिवस ऐकू येतात.
एवं मया गुणाढ्या सा तदुयिनी?? समुदाहृता यस्यां राजाभवत् पूर्वम् इन्द्रद्युम्नो महामतिः
मी ज्या पुण्यभूमीचे वर्णन केले, तिथे पूर्वी महान बुद्धिमान इन्द्रद्युम्न राजा जन्माला आला होता.
तस्यां स नृपतिः पूर्वं कुर्वन् राज्यम् अनुत्तमम् पालयाम् आस मतिमान् प्रजाः पुत्रान् इवौरसान्
त्या भूमीत त्या राजाने एक अद्वितीय राज्य चालवले आणि आपल्या प्रजेला स्वतःच्या मुलांप्रमाणे जपले.
सत्यवादी महाप्राज्ञः शूरः सर्वगुणाकरः मतिमान् धर्मसंपन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः
तो राजा नेहमी सत्य बोलणारा, अत्यंत बुद्धिमान, शूर, सर्व सद्गुणांनी युक्त, नीतीवान, धर्मशील आणि सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ होता.
सत्यवाञ् शीलवान् दान्तः श्रीमान् परपुरंजयः आदित्य इव तेजोभी रूपैर् आश्विनयोर् इव
तो सत्यवादी, उत्तम स्वभावाचा, संयमी, तेजस्वी, शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, सूर्यासारखा तेजस्वी आणि अश्विनीकुमारांसारखा सुंदर होता.
वर्धमानसुराश्चर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः शारदेन्दुर् इवाभाति लक्षणैः समलंकृतः
त्याची कर्तृत्वे दिवसेंदिवस वाढत गेली; त्याची पराक्रम इंद्रासारखी होती आणि शुभ लक्षणांनी तो शरदचंद्रासारखा उजळून निघाला.
आहर्ता सर्वयज्ञानां हयमेधादिकृत् तथा दानैर् यज्ञैस् तपोभिश् च तत्तुल्यो नास्ति भूपतिः
सर्व यज्ञांचा कर्ता, अश्वमेधासह अनेक यज्ञ केलेला, दान, यज्ञ आणि तप यात त्याच्या तोडीचा दुसरा राजा नव्हता.
सुवर्णमणिमुक्तानां गजाश्वानां च भूपतिः प्रददौ विप्रमुख्येभ्यो यागे यागे महाधनम्
त्याने प्रत्येक यज्ञात श्रेष्ठ ब्राह्मणांना सोनं, मौल्यवान रत्ने, मोती, हत्ती आणि घोडे भरपूर प्रमाणात दिले.
हस्त्यश्वरथमुख्यानां कम्बलाजिनवाससाम् रत्नानां धनधान्यानाम् अन्तस् तस्य न विद्यते
त्याच्या राज्यात हत्ती, घोडे, रथ, उत्तम कम्बळे, चामडी वस्त्रं, रत्ने, धन आणि धान्य यांचा कधीच अंत नव्हता.
एवं सर्वधनैर् युक्तो गुणैः सर्वैर् अलंकृतः सर्वकामसमृद्धात्मा कुर्वन् राज्यम् अकण्टकम्
अशा प्रकारे सर्व संपत्ती आणि सर्व गुणांनी युक्त, सर्व इच्छांनी परिपूर्ण असा तो राजा कुठलीही अडचण न येता राज्य करीत होता.
तस्येयं मतिर् उत्पन्ना सर्वयोगेश्वरं हरिम् कथम् आराधयिष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं प्रभुम्
त्याच्या मनात असा विचार आला — ‘सर्व योगींचा स्वामी, भोग आणि मोक्ष देणारा हरि याची मी कशी पूजा करू?’
विचार्य सर्वशास्त्राणि तन्त्राण्य् आगमविस्तरम् इतिहासपुराणानि वेदाङ्गानि च सर्वशः
त्याने सर्व शास्त्र, तंत्र, आगम, इतिहास, पुराण आणि वेदांग यांचा सखोल विचार केला.
धर्मशास्त्राणि सर्वाणि नियमान् ऋषिभाषितान् वेदाङ्गानि च शास्त्राणि विद्यास्थानानि यानि च
त्याने सर्व धर्मशास्त्र, ऋषी सांगितलेले नियम, वेदांग आणि सर्व विद्यास्थान यांचा अभ्यास केला.
गुरुं संसेव्य यत्नेन ब्राह्मणान् वेदपारगान् आधाय परमां काष्ठां कृतकृत्यो ऽभवत् तदा
त्याने आपल्या गुरूची आणि वेदपारंगत श्रेष्ठ ब्राह्मणांची मनापासून सेवा केली आणि सर्वोच्च ध्येय गाठून कृतार्थ झाला.
संप्राप्य परमं तत्त्वं वासुदेवाख्यम् अव्ययम् भ्रान्तिज्ञानाद् अतीतस् तु मुमुक्षुः संयतेन्द्रियः
त्याने वासुदेव नावाच्या अविनाशी परम तत्त्वाची अनुभूती घेतली, भ्रम आणि अज्ञान दूर झाले, आणि तो इंद्रियसंयम ठेवणारा मुक्तीचा इच्छुक झाला.
कथम् आराधयिष्यामि देवदेवं सनातनम् पीतवस्त्रं चतुर्बाहुं शङ्खचक्रगदाधरम्
‘मी सनातन देवांचा देव, पिवळ्या वस्त्रातील, चार भुजांचा, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा याची पूजा कशी करू?’ असा विचार त्याला आला.
वनमालावृतोरस्कं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् श्रीवत्सोरःसमायुक्तं मुकुटाङ्गदशोभितम्
त्याच्या छातीवर वनमाळा, कमळाच्या पानासारखी मोठी डोळे, श्रीवत्सचिन्ह असलेली छाती, मुकुट आणि कंकणांनी शोभलेला असा तो होता.
स्वपुरात् स तु निष्क्रान्त उज्जयिन्याः प्रजापतिः बलेन महता युक्तः सभृत्यः सपुरोहितः
मग तो प्रजापती उज्जयिनी या आपल्या नगरातून मोठ्या सैन्यासह, सेवक आणि पुरोहितांसह बाहेर पडला.
अनुजग्मुस् तु तं सर्वे रथिनः शस्त्रपाणयः रथैर् विमानसंकाशैः पताकाध्वजसेवितैः
सर्व रथी, हातात शस्त्र घेऊन, आकाशातील विमानांसारख्या, पताका आणि ध्वजांनी सजवलेल्या रथांमध्ये त्याच्या मागे निघाले.
सादिनश् च तथा सर्वे प्रासतोमरपाणयः अश्वैः पवनसंकाशैर् अनुजग्मुस् तु तं नृपम्
तसेच, सर्व घोडेस्वार, हातात भाले आणि गदा घेऊन, वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांवर त्या राजाच्या मागे गेले.
हिमवत्संभवैर् मत्तैर् वारणैः पर्वतोपमैः ईषादन्तैः सदा मत्तैः प्रचण्डैः षष्टिहायनैः
हिमालयातून आलेले, मदाने झिंगलेले, डोंगरासारखे, किंचित वाकड्या दातांचे, नेहमी मदमस्त, तडफदार आणि साठ वर्षांचे हत्ती,
हेमकक्षैः सपताकैर् घण्टारवविभूषितैः अनुजग्मुश् च तं सर्वे गजयुद्धविशारदाः
सोन्याच्या कवचांनी, पताका आणि घंटांच्या निनादाने सजलेले, सर्व गजयुद्धात निपुण योद्धे त्या राजाच्या मागे चालले.
असंख्येयाश् च पादाता धनुष्प्रासासिपाणयः दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यगन्धानुलेपनाः
अगणित पायदळ सैनिक, धनुष्य, भाले आणि तलवारी हातात घेऊन, दिव्य हार आणि वस्त्रे परिधान केलेले, दिव्य सुगंधाने अंगाला लावलेले,
अनुजग्मुश् च तं सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः सर्वास्त्रकुशलाः शूराः सदा संग्रामलालसाः
सर्व तरुण, झळाळत्या कुंडलांनी शोभलेले, सर्व शस्त्रविद्येत कुशल, शूर आणि नेहमी युद्धासाठी उत्सुक, त्या राजाच्या मागे गेले.
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वाः स्वलंकृताः बिम्बौष्ठचारुदशनाः सर्वाभरणभूषिताः
अंतःपुरात राहणाऱ्या सर्व स्त्रिया, सुंदर दागिन्यांनी सजलेल्या, बिंब फळासारख्या ओठांच्या आणि सुंदर दातांच्या, सर्व अलंकारांनी मढवलेल्या,
दिव्यवस्त्रधराः सर्वा दिव्यमाल्यविभूषिताः दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गाः शरच्चन्द्रनिभाननाः
सर्व दिव्य वस्त्रे परिधान केलेल्या, दिव्य हारांनी सजलेल्या, दिव्य सुगंध अंगाला लावलेल्या, शरदचंद्रासारख्या तेजस्वी चेहऱ्यांच्या,