चतुर्वेदी भवेद् विप्रः सर्वशास्त्रविशारदः योगं पाशुपतं प्राप्य ततो मोक्षम् अवाप्नुयात्
तो चतुर्वेदी ब्राह्मण होतो, सर्व शास्त्रांचा जाणकार होतो, पाशुपत योग प्राप्त करतो आणि मग मोक्ष मिळवतो.
आस्ते तत्र नदी पुण्या शिप्रा नामेति विश्रुता तस्यां स्नातस् तु विधिवत् संतर्प्य पितृदेवताः
तेथे एक पवित्र नदी आहे, जी 'शिप्रा' नावाने प्रसिद्ध आहे; जो कोणी त्या नदीत योग्य विधीने स्नान करून पितर आणि देवतांना तृप्त करतो—
सर्वपापविनिर्मुक्तो विमानवरम् आस्थितः भुङ्क्ते बहुविधान् भोगान् स्वर्गलोके नरोत्तमः
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो, उत्तम दिव्य विमानात बसतो आणि स्वर्गात विविध सुखांचा उपभोग घेतो.
आस्ते तत्रैव भगवान् देवदेवो जनार्दनः गोविन्दस्वामिनामासौ भुक्तिमुक्तिप्रदो हरिः
तेथेच भगवंत, देवांचा देव, जनार्दन राहतात; त्यांना गोविंद, स्वामी, आणि हरि म्हणतात, ते भोग आणि मोक्ष देणारे आहेत.
तं दृष्ट्वा मुक्तिम् आप्नोति त्रिसप्तकुलसंयुतः विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना
त्यांना पाहून, आपल्या एकवीस पिढ्यांसह, मनुष्य मोक्ष प्राप्त करतो; सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आणि घंटांच्या जाळ्याने सजलेल्या दिव्य विमानात बसतो.
सर्वकामसमृद्धेन कामगेनास्थिरेण च उपगीयमानो गन्धर्वैर् विष्णुलोके महीयते
सर्व इच्छांनी परिपूर्ण, इच्छेनुसार चालणाऱ्या आणि कधीही न थांबणाऱ्या विमानात बसून, गंधर्वांच्या स्तुतीने, तो विष्णुलोकात सन्मानित होतो.
भुङ्क्ते च विविधान् कामान् निरातङ्को गतज्वरः आभूतसंप्लवं यावत् सुरूपः सुभगः सुखी
तो विविध सुखांचा उपभोग घेतो, चिंता आणि दुखःपासून मुक्त, सुंदर, भाग्यवान आणि आनंदी राहतो, जगाचा अंत येईपर्यंत.
कालेनागत्य मतिमान् ब्राह्मणः स्यान् महीतले प्रवरे योगिनां गेहे वेदशास्त्रार्थतत्त्ववित्
काळ येताच, तो बुद्धिमान ब्राह्मण म्हणून पृथ्वीवर जन्म घेतो, श्रेष्ठ योग्यांच्या घरात, वेद आणि शास्त्रांचे खरे अर्थ जाणणारा असतो.
वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् विक्रमस्वामिनामानं विष्णुं तत्रैव भो द्विजाः
वैष्णव योग स्वीकारून, तो मग मोक्ष प्राप्त करतो; तेथेच, हे द्विजांनो, 'विक्रमस्वामी' नावाचा विष्णु आहे.
दृष्ट्वा नरो वा नारी वा फलं पूर्वोदितं लभेत् अन्ये ऽपि तत्र तिष्ठन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः
कोणताही पुरुष किंवा स्त्री, त्यांना पाहून, आधी सांगितलेले फळ मिळवतो; तिथे इंद्रासह इतर देवताही वास करतात.
मातरश् च मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामफलप्रदाः दृष्ट्वा तान् विधिवद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च
आणि मातृका, हे श्रेष्ठ मुनी, सर्व इच्छित फळ देणाऱ्या आहेत; त्यांना योग्य विधीने भक्तीपूर्वक पाहून, पूजा करून आणि वंदन करून—
सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो याति त्रिविष्टपम् एवं सा नगरी रम्या राजसिंहेन पालिता
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, मनुष्य स्वर्गात जातो; अशी ती रम्य नगरी राजसिंहाने म्हणजेच श्रेष्ठ राजाने सांभाळलेली आहे.
नित्योत्सवप्रमुदिता यथेन्द्रस्यामरावती पुराष्टादशसंयुक्ता सुविस्तीर्णचतुष्पथा
ती नगरी नेहमी उत्सवांनी आनंदी असते, जशी इंद्राची अमरावती, अठरा प्रवेशद्वारांनी युक्त आणि रुंद चौकटी रस्त्यांनी सजलेली आहे.
धनुर्ज्याघोषनिनदा सिद्धसंगमभूषिता विद्यावद्गणभूयिष्ठा वेदनिर्घोषनादिता
ती नगरी धनुष्याच्या प्रत्यंचेच्या गजरांनी निनादते, सिद्धांच्या संमेलनाने शोभते, विद्वानांच्या समूहांनी भरलेली असते आणि वेदघोषांनी गुंजते.
इतिहासपुराणानि शास्त्राणि विविधानि च काव्यालापकथाश् चैव श्रूयन्ते ऽहर्निशं द्विजाः
महाभारत, रामायण, विविध शास्त्रं आणि सुंदर काव्यकथा या ब्राह्मणांनो, रात्रंदिवस ऐकू येतात.
एवं मया गुणाढ्या सा तदुयिनी?? समुदाहृता यस्यां राजाभवत् पूर्वम् इन्द्रद्युम्नो महामतिः
मी ज्या पुण्यभूमीचे वर्णन केले, तिथे पूर्वी महान बुद्धिमान इन्द्रद्युम्न राजा जन्माला आला होता.
तस्यां स नृपतिः पूर्वं कुर्वन् राज्यम् अनुत्तमम् पालयाम् आस मतिमान् प्रजाः पुत्रान् इवौरसान्
त्या भूमीत त्या राजाने एक अद्वितीय राज्य चालवले आणि आपल्या प्रजेला स्वतःच्या मुलांप्रमाणे जपले.
सत्यवादी महाप्राज्ञः शूरः सर्वगुणाकरः मतिमान् धर्मसंपन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः
तो राजा नेहमी सत्य बोलणारा, अत्यंत बुद्धिमान, शूर, सर्व सद्गुणांनी युक्त, नीतीवान, धर्मशील आणि सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ होता.
सत्यवाञ् शीलवान् दान्तः श्रीमान् परपुरंजयः आदित्य इव तेजोभी रूपैर् आश्विनयोर् इव
तो सत्यवादी, उत्तम स्वभावाचा, संयमी, तेजस्वी, शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, सूर्यासारखा तेजस्वी आणि अश्विनीकुमारांसारखा सुंदर होता.
वर्धमानसुराश्चर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः शारदेन्दुर् इवाभाति लक्षणैः समलंकृतः
त्याची कर्तृत्वे दिवसेंदिवस वाढत गेली; त्याची पराक्रम इंद्रासारखी होती आणि शुभ लक्षणांनी तो शरदचंद्रासारखा उजळून निघाला.
आहर्ता सर्वयज्ञानां हयमेधादिकृत् तथा दानैर् यज्ञैस् तपोभिश् च तत्तुल्यो नास्ति भूपतिः
सर्व यज्ञांचा कर्ता, अश्वमेधासह अनेक यज्ञ केलेला, दान, यज्ञ आणि तप यात त्याच्या तोडीचा दुसरा राजा नव्हता.
सुवर्णमणिमुक्तानां गजाश्वानां च भूपतिः प्रददौ विप्रमुख्येभ्यो यागे यागे महाधनम्
त्याने प्रत्येक यज्ञात श्रेष्ठ ब्राह्मणांना सोनं, मौल्यवान रत्ने, मोती, हत्ती आणि घोडे भरपूर प्रमाणात दिले.
हस्त्यश्वरथमुख्यानां कम्बलाजिनवाससाम् रत्नानां धनधान्यानाम् अन्तस् तस्य न विद्यते
त्याच्या राज्यात हत्ती, घोडे, रथ, उत्तम कम्बळे, चामडी वस्त्रं, रत्ने, धन आणि धान्य यांचा कधीच अंत नव्हता.
एवं सर्वधनैर् युक्तो गुणैः सर्वैर् अलंकृतः सर्वकामसमृद्धात्मा कुर्वन् राज्यम् अकण्टकम्
अशा प्रकारे सर्व संपत्ती आणि सर्व गुणांनी युक्त, सर्व इच्छांनी परिपूर्ण असा तो राजा कुठलीही अडचण न येता राज्य करीत होता.
तस्येयं मतिर् उत्पन्ना सर्वयोगेश्वरं हरिम् कथम् आराधयिष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं प्रभुम्
त्याच्या मनात असा विचार आला — ‘सर्व योगींचा स्वामी, भोग आणि मोक्ष देणारा हरि याची मी कशी पूजा करू?’
विचार्य सर्वशास्त्राणि तन्त्राण्य् आगमविस्तरम् इतिहासपुराणानि वेदाङ्गानि च सर्वशः
त्याने सर्व शास्त्र, तंत्र, आगम, इतिहास, पुराण आणि वेदांग यांचा सखोल विचार केला.
धर्मशास्त्राणि सर्वाणि नियमान् ऋषिभाषितान् वेदाङ्गानि च शास्त्राणि विद्यास्थानानि यानि च
त्याने सर्व धर्मशास्त्र, ऋषी सांगितलेले नियम, वेदांग आणि सर्व विद्यास्थान यांचा अभ्यास केला.
गुरुं संसेव्य यत्नेन ब्राह्मणान् वेदपारगान् आधाय परमां काष्ठां कृतकृत्यो ऽभवत् तदा
त्याने आपल्या गुरूची आणि वेदपारंगत श्रेष्ठ ब्राह्मणांची मनापासून सेवा केली आणि सर्वोच्च ध्येय गाठून कृतार्थ झाला.
संप्राप्य परमं तत्त्वं वासुदेवाख्यम् अव्ययम् भ्रान्तिज्ञानाद् अतीतस् तु मुमुक्षुः संयतेन्द्रियः
त्याने वासुदेव नावाच्या अविनाशी परम तत्त्वाची अनुभूती घेतली, भ्रम आणि अज्ञान दूर झाले, आणि तो इंद्रियसंयम ठेवणारा मुक्तीचा इच्छुक झाला.
कथम् आराधयिष्यामि देवदेवं सनातनम् पीतवस्त्रं चतुर्बाहुं शङ्खचक्रगदाधरम्
‘मी सनातन देवांचा देव, पिवळ्या वस्त्रातील, चार भुजांचा, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा याची पूजा कशी करू?’ असा विचार त्याला आला.