अवन्ती नाम नगरी मालवे भुवि विश्रुता बभूव तस्य नृपतेः पृथिवी ककुदोपमा
माळवा देशात अवंती नावाचे एक नगर होते, जे पृथ्वीवर फार प्रसिद्ध होते; त्या नगरीचा राजा पृथ्वीच्या शिखरासारखा महान होता.
हृष्टपुष्टजनाकीर्णा दृढप्राकारतोरणा दृढयन्त्रार्गलद्वारा परिखाभिर् अलंकृता
ते नगर आनंदी आणि समृद्ध लोकांनी भरलेले होते, मजबूत तटबंदी आणि दरवाजे, मजबूत कुलुपे आणि दारे, तसेच खंदकांनी सजलेले होते.
नानावणिक्समाकीर्णा नानाभाण्डसुविक्रिया रथ्यापणवती रम्या सुविभक्तचतुष्पथा
त्या नगरीत अनेक प्रकारचे व्यापारी, विविध सुंदर वस्तू विकणारे, रम्य रस्ते आणि दुकाने, तसेच नीट विभागलेली चौक होती.
गृहगोपुरसंबाधा वीथीभिः समलंकृता राजहंसनिभैः शुभ्रैश् चित्रग्रीवैर् मनोहरैः
घरे आणि गोपुरांनी भरलेली, सुंदर रस्त्यांनी सजलेली, राजहंसासारख्या शुभ्र आणि रंगीबेरंगी गळ्याच्या आकर्षक पक्ष्यांनी शोभलेली होती.
अनेकशतसाहस्रैः प्रासादैः समलंकृता यज्ञोत्सवप्रमुदिता गीतवादित्रनिस्वना
शेकडो हजारो प्रासादांनी सजलेली, यज्ञ आणि उत्सवांनी आनंदी, गाणे आणि वाद्यांच्या आवाजांनी निनादलेली होती.
नानावर्णपताकाभिर् ध्वजैश् च समलंकृता हस्त्यश्वरथसंकीर्णा पदातिगणसंकुला
नाना रंगांच्या पताका आणि ध्वजांनी सजलेली, हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळांच्या गर्दीने भरलेली होती.
नानायोधसमाकीर्णा नानाजनपदैर् युता ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् चैव द्विजातिभिः
नाना प्रकारच्या योद्ध्यांनी भरलेली, विविध देशांतील लोकांनी युक्त, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र आणि द्विजांनी वस्ती केलेली होती.
समृद्धा सा मुनिश्रेष्ठा विद्वद्भिः समलंकृता न तत्र मलिनाः सन्ति न मूर्खा नापि निर्धनाः
हे मुनिश्रेष्ठा, ते नगर समृद्ध आणि विद्वानांनी सजलेले होते; तिथे कुणीही गलिच्छ, अज्ञानी किंवा गरीब नव्हते.
न रोगिणो न हीनाङ्गा न द्यूतव्यसनान्विताः सदा हृष्टाः सुमनसो दृश्यन्ते पुरुषाः स्त्रियः
तिथे कुणीही आजारी, अपंग किंवा जुगाराच्या व्यसनात पडलेले नव्हते; नेहमी आनंदी आणि चांगल्या स्वभावाचे पुरुष आणि स्त्रिया दिसत.
क्रीडन्ति स्म दिवा रात्रौ हृष्टास् तत्र पृथक् पृथक् सुवेषाः पुरुषास् तत्र दृश्यन्ते मृष्टकुण्डलाः
तेथे लोक दिवसा आणि रात्री वेगवेगळ्या प्रकारे आनंदाने खेळत; तेथे सुंदर कपडे घातलेले आणि झळाळती कुंडले घातलेले पुरुष दिसत.
सुरूपाः सुगुणाश् चैव दिव्यालंकारभूषिताः कामदेवप्रतीकाशाः सर्वलक्षणलक्षिताः
ते सुंदर रूपाच्या, उत्तम गुणांनी युक्त, दिव्य दागिन्यांनी सजलेले, कामदेवासारखे आकर्षक आणि सर्व शुभ लक्षणांनी चिन्हांकित आहेत.
सुकेशाः सुकपोलाश् च सुमुखाः श्मश्रुधारिणः ज्ञातारः सर्वशास्त्राणां भेत्तारः शत्रुवाहिनीम्
त्यांचे केस सुंदर, गाल गोड, मुख प्रसन्न आणि मिशा असलेल्या आहेत. ते सर्व शास्त्रांचे जाणकार असून शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव करणारे आहेत.
दातारः सर्वरत्नानां भोक्तारः सर्वसंपदाम् स्त्रियस् तत्र मुनिश्रेष्ठा दृश्यन्ते सुमनोहराः
ते सर्व प्रकारच्या रत्नांचे दाते, सर्व संपत्तीचे उपभोग करणारे आहेत. तेथे, हे श्रेष्ठ मुनी, मन मोहून टाकणाऱ्या सुंदर स्त्रिया दिसतात.
हंसवारणगामिन्यः प्रफुल्लाम्भोजलोचनाः सुमध्यमाः सुजघनाः पीनोन्नतपयोधराः
त्या स्त्रिया हंस व हत्तीच्या चालीसारख्या चालतात, त्यांचे डोळे उमललेल्या कमळासारखे, कंबर सडपातळ, नितंब सुडौल आणि स्तन भरदार व उंच आहेत.
सुकेशाश् चारुवदनाः सुकपोलाः स्थिरालकाः हावभावानतग्रीवाः कर्णाभरणभूषिताः
त्यांचे केस सुंदर, चेहरा मोहक, गाल आकर्षक आणि केसांची वेणी स्थिर आहे. त्यांच्या गळ्यातील हालचालींमध्ये हावभाव दिसतात आणि कानात दागिने झळकत आहेत.
बिम्बौष्ठ्यो रञ्जितमुखास् ताम्बूलेन विराजिताः सुवर्णाभरणोपेताः सर्वालंकारभूषिताः
त्यांचे ओठ बिंब फळासारखे, तोंड पानामुळे रंगलेले, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेले आणि सर्व प्रकारच्या अलंकारांनी भूषित आहेत.
श्यामावदाताः सुश्रोण्यः काञ्चीनूपुरनादिताः दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यगन्धानुलेपनाः
काही काळ्या, काही गोऱ्या, सुडौल नितंबाच्या, त्यांच्या कंबरपट्टा आणि पैंजणांचा नाद घुमतो. त्या दिव्य हार व वस्त्रे परिधान करतात आणि स्वर्गीय सुगंध लावतात.
विदग्धाः सुभगाः कान्ताश् चार्वङ्ग्यः प्रियदर्शनाः रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाः प्रहसिताननाः
त्या सर्व कुशल, भाग्यवान, प्रिय, सुंदर अंगयष्टीच्या आणि मनाला भावणाऱ्या आहेत. त्यांचे रूप व लावण्य उजळलेले असून सर्वांच्या चेहऱ्यावर नेहमी हास्य असते.
क्रीडन्त्यश् च मदोन्मत्ताः सभासु चत्वरेषु च गीतवाद्यकथालापै रमयन्त्यश् च ताः स्त्रियः
त्या स्त्रिया आनंदाने मस्त होऊन सभांमध्ये व अंगणात खेळतात, गाणे, वाद्य, कथा आणि गप्पांनी सर्वांना आनंद देतात.
वारमुख्याश् च दृश्यन्ते नृत्यगीतविशारदाः प्रेक्षणालापकुशलाः सर्वयोषिद्गुणान्विताः
तेथे मुख्य वेश्या दिसतात, ज्या नृत्य व गाण्यात पारंगत आहेत, नजरेने व बोलण्यात कुशल आणि सर्व स्त्रीगुणांनी युक्त आहेत.
अन्याश् च तत्र दृश्यन्ते गुणाचार्याः कुलस्त्रियः पतिव्रताश् च सुभगा गुणैः सर्वैर् अलंकृताः
तेथे काही सद्गुण शिकवणाऱ्या, कुलीन, पतीपरायण आणि सर्व गुणांनी युक्त अशा स्त्रियाही दिसतात.
वनैश् चोपवनैः पुण्यैर् उद्यानैश् च मनोरमैः देवतायतनैर् दिव्यैर् नानाकुसुमशोभितैः
तेथे पवित्र वन, रम्य उपवन, सुंदर बागा आणि विविध फुलांनी सजलेली दिव्य देवळे आहेत.
शालैस् तालैस् तमालैश् च बकुलैर् नागकेसरैः पिप्पलैः कर्णिकारैश् च चन्दनागुरुचम्पकैः
शाल, ताल, तमाळ, बकुळ, नागकेशर, पिंपळ, कर्णिकार, चंदन, अगर आणि चंपक यांसारखी झाडे आहेत.
पुंनागैर् नारिकेरैश् च पनसैः सरलद्रुमैः नारङ्गैर् लकुचैर् लोध्रैः सप्तपर्णैः शुभाञ्जनैः
पुन्नाग, नारळ, फणस, सरळ, संत्रा, लाकुच, लोढ्र, सप्तपर्ण आणि शुभ अंजनाची झाडे आहेत.
चूतबिल्वकदम्बैश् च शिंशपैर् धवखादिरैः पाटलाशोकतगरैः करवीरैः सितेतरैः
आंबा, बेल, कदंब, शिंशपा, धव, खैर, पाटळ, अशोक, तगर आणि पांढऱ्या व इतर प्रकारच्या करवीराची झाडे आहेत.
पीतार्जुनकभल्लातैः सिद्धैर् आम्रातकैस् तथा न्यग्रोधाश्वत्थकाश्मर्यैः पलाशैर् देवदारुभिः
पिवळा अर्जुन, भल्लातक, सिद्ध, आम्राटक, वड, पिंपळ, काश्मर, पळस आणि देवदारुची झाडे आहेत.
मन्दारैः पारिजातैश् च तिन्तिडीकविभीतकैः प्राचीनामलकैः प्लक्षैर् जम्बूशिरीषपादपैः
मंदार, पारिजात, चिंच, विभीतक, प्राचीन आवळा, प्लक्ष, जांभूळ आणि शिरीषाची झाडे आहेत.
कालेयैः काञ्चनारैश् च मधुजम्बीरतिन्दुकैः खर्जूरागस्त्यबकुलैः शाखोटकहरीतकैः
काळे, कांचनार, मधुजांबीर, तिंडूळ, खजूर, अगस्त्य, बकुळ, शाकोटक आणि हरितकीची झाडे आहेत.
कङ्कोलैर् मुचुकुन्दैश् च हिन्तालैर् बीजपूरकैः केतकीवनखण्डैश् च अतिमुक्तैः सकुब्जकैः
कंकोल, मुचुकुंद, हिंताल, बीजपूर, केतकीच्या बागा, अतिमुक्ता आणि कुब्जक या झाडांनी ती जागा भरलेली आहे.
मल्लिकाकुन्दबाणैश् च कदलीखण्डमण्डितैः मातुलुङ्गैः पूगफलैः करुणैः सिन्धुवारकैः
मल्लिका, कुंद, बाण, केळीच्या घडांनी सजलेली, मातुलुंग, सुपारी, करुणा आणि सिंधुवारा फळांनीही ती शोभते.