इन्दुः समुद्रः सरितः पल्वलानि सरांसि च लतावल्ल्यस् तृणौषध्यः पशवो मृगपक्षिणः
तू चंद्र आहेस, समुद्र आहेस, नद्या, तलाव आणि सरोवरे आहेस; वेल, लता, गवत, औषधी, गुरे, वन्य प्राणी आणि पक्षी हे सर्व तूच आहेस.
द्रव्यकर्मगुणारम्भः कालपुष्पफलप्रदः आदिश् चान्तश् च मध्यश् च गायत्र्य् ओंकार एव च
सर्व पदार्थ, कर्म आणि गुणांचा आरंभ तूच आहेस, काळ, फुलं आणि फळं देणारा तूच आहेस; आरंभ, अंत आणि मध्य, गायत्री आणि ओंकार तूच आहेस.
हरितो लोहितः कृष्णो नीलः पीतस् तथा क्षणः कद्रुश् च कपिलो बभ्रुः कपोतो मच्छकस् तथा
तू हिरवा, लाल, काळा, निळा, पिवळा आणि क्षणभंगुर आहेस; कद्रू, कपिल, बभ्रू, कपोत आणि मच्छक हे सर्व तूच आहेस.
सुवर्णरेता विख्यातः सुवर्णश् चाप्य् अथो मतः सुवर्णनामा च तथा सुवर्णप्रिय एव च
तू सुवर्णरेतास म्हणून प्रसिद्ध आहेस, सुवर्ण असंही तुला म्हणतात; सुवर्णनामा आणि सुवर्णप्रिय हेही तुझेच नाव आहे.
त्वम् इन्द्रश् च यमश् चैव वरुणो धनदो ऽनलः उत्फुल्लश् चित्रभानुश् च स्वर्भानुर् भानुर् एव च
तू इंद्र, यम, वरुण, कुबेर आणि अग्नी आहेस; उत्कट, चित्रभानू, स्वर्भानू आणि भानू हेही तूच आहेस.
होत्रं होता च होम्यं च हुतं चैव तथा प्रभुः त्रिसौपर्णस् तथा ब्रह्मन् यजुषां शतरुद्रियम्
होम, होम करणारा, होमासाठी योग्य वस्तू आणि होम केलेलं तूप हे सर्व तूच आहेस; त्रिसौपर्ण आणि यजुर्वेदातील शतरुद्र तूच आहेस.
पवित्रं च पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम् प्राणश् च त्वं रजश् च त्वं तमः सत्त्वयुतस् तथा
पवित्र करणाऱ्यांमध्ये सर्वात पवित्र, मंगलांमध्ये सर्वात मंगल तूच आहेस; तूच प्राण, तूच रज आणि सत्त्वयुक्त तमस आहेस.
प्राणो ऽपानः समानश् च उदानो व्यान एव च उन्मेषश् च निमेषश् च क्षुत्तृङ्जृम्भा तथैव च
तूच प्राण, अपान, समान, उदान आणि व्यान आहेस; डोळे उघडणं आणि मिटणं, भूक, तहान आणि जांभई हेही तूच आहेस.
लोहिताङ्गश् च दंष्ट्री च महावक्त्रो महोदरः शुचिरोमा हरिच्छ्मश्रुर् ऊर्ध्वकेशश् चलाचलः
त्याचा देह लाल आहे, दाढा बाहेर आलेली, मोठे तोंड आणि मोठे पोट, केस स्वच्छ, दाढी हिरवी, केस उभे राहिलेले, कधी हलणारा तर कधी स्थिर.
गीतवादित्रनृत्याङ्गो गीतवादनकप्रियः मत्स्यो जालो जलो ऽजय्यो जलव्यालः कुटीचरः
त्याचे हातपाय म्हणजे गाणे, वाद्य आणि नृत्य; त्याला गाणे आणि वाजवायला आवडते; तो मासा आहे, जाळे आहे, पाणी आहे, कोणाच्याही आवाक्याबाहेर आहे, जलसर्प आहे, झोपडीत राहणारा आहे.
विकालश् च सुकालश् च दुष्कालः कालनाशनः मृत्युश् चैवाक्षयो ऽन्तश् च क्षमामायाकरोत्करः
तो कधी वेळेआधी, कधी योग्यवेळी, कधी वाईट काळ असतो; तो काळाचा नाश करणारा आहे; मृत्यू आहे, कधीही नाश न होणारा आहे, शेवट आहे आणि पृथ्वी व मायेचा उच्छेद करणारा आहे.
संवर्तो वर्तकश् चैव संवर्तकबलाहकौ घण्टाकी घण्टकी घण्टी चूडालो लवणोदधिः
तो संवर्त आहे, वर्तक आहे, संवर्तक आणि बलाहक मेघ आहे, घंटाकी, घंटकी, घंटी, चूडाळ आणि खारट समुद्र आहे.
ब्रह्मा कालाग्निवक्त्रश् च दण्डी मुण्डस् त्रिदण्डधृक् चतुर्युगश् चतुर्वेदश् चतुर्होत्रश् चतुष्पथः
तो ब्रह्मा आहे, काळाग्नीचे तोंड असलेला आहे, काठी धारण करणारा आहे, मुंड आहे, त्रिदंड धारण करणारा आहे, चार युगे, चार वेद, चार यज्ञ आणि चार वाटा आहे.
चातुराश्रम्यनेता च चातुर्वर्ण्यकरश् च ह क्षराक्षरः प्रियो धूर्तो गणैर् गण्यो गणाधिपः
तो चार आश्रमांचा मार्गदर्शक आहे, चार वर्णांची निर्मिती करणारा आहे, नाशवान आणि अविनाशी आहे, सर्वांचा आवडता, चतुर, गणांमध्ये मोजला जाणारा आणि गणांचा प्रमुख आहे.
रक्तमाल्याम्बरधरो गिरीशो गिरिजाप्रियः शिल्पीशः शिल्पिनः श्रेष्ठः सर्वशिल्पिप्रवर्तकः
तो लाल फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घालतो, पर्वतांचा स्वामी आहे, पार्वतीचा प्रिय आहे, कारागिरांचा स्वामी, सर्व कारागिरांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व कलांचा प्रवर्तक आहे.
भगनेत्रान्तकश् चण्डः पूष्णो दन्तविनाशनः स्वाहा स्वधा वषट्कारो नमस्कार नमो ऽस्तु ते
तो भगाचा डोळा फोडणारा, अत्यंत तिव्र, पूष्णाचे दात तोडणारा, स्वाहा, स्वधा, वषट् म्हणणारा, नमस्कार, तुला वंदन.
गूढव्रतश् च गूढश् च गूढव्रतनिषेवितः तरणस् तारणश् चैव सर्वभूतेषु तारणः
तो गुप्त व्रत धारण करणारा, गुप्त आहे, गुप्त व्रतींनी सेविला जाणारा आहे, तारक आहे, सर्वांना तारणारा आहे.
धाता विधाता संधाता निधाता धारणो धरः तपो ब्रह्म च सत्यं च ब्रह्मचर्यं तथार्जवम्
तो सृष्टीकर्ता, नियोजक, एकत्र करणारा, ठेवणारा, धारण करणारा, धरून ठेवणारा आहे; तप, ब्रह्म, सत्य, ब्रह्मचर्य आणि सरळपणा आहे.
भूतात्मा भूतकृद् भूतो भूतभव्यभवोद्भवः भूर् भुवः स्वरितश् चैव भूतो ह्य् अग्निर् महेश्वरः
तो सर्व जीवांचा आत्मा आहे, जीवांचा कर्ता आहे, स्वतःच जीव आहे, भूत, भविष्य आणि वर्तमानाचा जन्मदाता आहे; पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, जीव, अग्नी आणि महेश्वर आहे.
ब्रह्मावर्तः सुरावर्तः कामावर्त नमो ऽस्तु ते कामबिम्बविनिर्हन्ता कर्णिकारस्रजप्रियः
तो ब्रह्मावर्त, सुरावर्त, कामावर्त आहे, तुला नमस्कार; इच्छेच्या प्रतिमेचा नाश करणारा आणि कर्णिकार फुलांच्या माळेला प्रिय आहे.
गोनेता गोप्रचारश् च गोवृषेश्वरवाहनः त्रैलोक्यगोप्ता गोविन्दो गोप्ता गोगर्ग एव च
तो गायींचा नेता आहे, गायींमध्ये वावरणारा आहे, बैलावर बसणारा स्वामी आहे, तीन लोकांचा रक्षक आहे, गोविंद आहे, रक्षक आहे आणि गायींमध्ये गर्ग आहे.
अखण्डचन्द्राभिमुखः सुमुखो दुर्मुखो ऽमुखः चतुर्मुखो बहुमुखो रणेष्व् अभिमुखः सदा
तो अखंड चंद्राकडे पाहणारा आहे, सुंदर चेहरा आहे, कठीण चेहरा आहे, चेहरा नसलेला आहे, चार तोंडे आहेत, अनेक तोंडे आहेत आणि नेहमी युद्धाकडे तोंड करून असतो.
हिरण्यगर्भः शकुनिर् धनदो ऽर्थपतिर् विराट् अधर्महा महादक्षो दण्डधारो रणप्रियः
तो हिरण्यगर्भ आहे, पक्षी आहे, धनद आहे, संपत्तीचा स्वामी आहे, विशाल आहे, मोठा अधर्म आहे, अत्यंत कुशल आहे, दंड धारण करणारा आहे, युद्धाला आवडणारा आहे.
तिष्ठन् स्थिरश् च स्थाणुश् च निष्कम्पश् च सुनिश्चलः दुर्वारणो दुर्विषहो दुःसहो दुरतिक्रमः
तो उभा आहे, स्थिर आहे, अचल आहे, हलत नाही, पूर्णपणे स्थिर आहे, आवरता येत नाही, सहन करणे कठीण आहे, सहन करणे अवघड आहे, पार करणे कठीण आहे.
दुर्धरो दुर्वशो नित्यो दुर्दर्पो विजयो जयः शशः शशाङ्कनयनशीतोष्णः क्षुत् तृषा जरा
त्याला धरता येत नाही, जवळ जाता येत नाही, तो शाश्वत आहे, त्याचा अभिमान मोडता येत नाही, तो विजयी आहे, विजयच आहे; शश आहे, चंद्रासारखी डोळे आहेत, थंड आणि गरम आहे, भूक, तहान, म्हातारपण आहे.
आधयो व्याधयश् चैव व्याधिहा व्याधिपश् च यः सह्यो यज्ञमृगव्याधो व्याधीनाम् आकरो ऽकरः
दुःख आणि आजार, आजारांचा नाश करणारा, आजारांचा स्वामी, सहन करणारा, यज्ञातील पशूंचा शिकारी, आजारांचा स्रोत आणि नसणारा आहे.
शिखण्डी पुण्डरीकश् च पुण्डरीकावलोकनः दण्डधृक् चक्रदण्डश् च रौद्रभागविनाशनः
तो शिखंडी आहे, तो पुंडरीक आहे, कमळाकडे पाहणारा आहे, काठी धरून असणारा आहे, चक्र आणि काठी असणारा आहे, रौद्राचा भाग नष्ट करणारा आहे.
विषपो ऽमृतपश् चैव सुरापः क्षीरसोमपः मधुपश् चापपश् चैव सर्वपश् च बलाबलः
तो विष पिणारा आहे, अमृत पिणारा आहे, देवांचे मद्य पिणारा आहे, दूध आणि सोम पिणारा आहे, मध पिणारा आहे, पाणी पिणारा आहे, सर्व काही पिणारा आहे, तो बलवान आणि दुर्बल दोन्ही आहे.
वृषाङ्गराम्भो वृषभस् तथा वृषभलोचनः वृषभश् चैव विख्यातो लोकानां लोकसंस्कृतः
त्याचे अंग वृषासारखे आहेत, तो स्वतः वृष आहे, वृषासारखी डोळे असणारा आहे, तो प्रसिद्ध वृष आहे, आणि जगांना शुद्ध करणारा आहे.
चन्द्रादित्यौ चक्षुषी ते हृदयं च पितामहः अग्निष्टोमस् तथा देहो धर्मकर्मप्रसाधितः
चंद्र आणि सूर्य हे तुझे डोळे आहेत, तुझे हृदय म्हणजे पितामह आहे; अग्निष्टोम हे तुझे शरीर आहे, जे धर्मकर्माने घडले आहे.