नाहं देवो न दैत्यो वा न च भोक्तुम् इहागतः नैव द्रष्टुं च देवेन्द्रा न च कौतूहलान्विताः
मी ना देव आहे, ना दैत्य, ना इथे काही घेण्यासाठी आलोय; आणि हे देवेंद्रांनो, मी पाहायला किंवा कुतूहलानेही आलो नाही.
दक्षयज्ञविनाशार्थं संप्राप्तो ऽहं सुरोत्तमाः वीरभद्रेति विख्यातो रुद्रकोपाद् विनिःसृतः
हे श्रेष्ठ देवांनो, मी इथे दक्षाच्या यज्ञाचा नाश करण्यासाठी आलो आहे; मला वीरभद्र म्हणून ओळखले जाते, आणि मी रुद्राच्या क्रोधातून उत्पन्न झालो आहे.
भद्रकाली च विख्याता देव्याः क्रोधाद् विनिर्गता प्रेषिता देवदेवेन यज्ञान्तिकम् उपागता
भद्रकाळी असे नाव मिळालेली देवीच्या रागातून निर्माण झाली, देवाधिदेवांनी तिला पाठवले आणि ती यज्ञस्थळी आली आहे.
शरणं गच्छ राजेन्द्र देवदेवम् उमापतिम् वरं क्रोधो ऽपि देवस्य न वरः परिचारकैः
राजाधिराज, देवाधिदेव उमापती यांच्या चरणी शरण जा; कारण देवाच्या क्रोधालाही त्याचे सेवक सहन करू शकत नाहीत.
निखातोत्पाटितैर् यूपैर् अपविद्धैस् ततस् ततः उत्पतद्भिः पतद्भिश् च गृध्रैर् आमिषगृध्नुभिः
यज्ञाचे खांब उखडून इकडे तिकडे फेकले गेले, आणि मांसासाठी लालायित असलेले गिधाडे वर उडत आणि खाली झेपावत होती.
पक्षवातविनिर्धूतैः शिवारुतविनादितैः स तस्य यज्ञो नृपतेर् बाध्यमानस् तदा गणैः
त्यांच्या पंखांच्या वाऱ्याने सर्वत्र धूळ उडत होती, शिवाच्या गर्जना घुमत होत्या, आणि त्या वेळी राजाच्या यज्ञाला त्या गणांनी त्रास दिला.
आस्थाय मृगरूपं वै खम् एवाभ्यपतत् तदा तं तु यज्ञं तथारूपं गच्छन्तम् उपलभ्य सः
मृगाचे रूप धारण करून तो यज्ञ आकाशात उडी मारून पळाला; आणि तो यज्ञ असे रूप घेऊन पळताना त्याने पाहिले.
धनुर् आदाय बाणं च तदर्थम् अगमत् प्रभुः ततस् तस्य गणेशस्य क्रोधाद् अमिततेजसः
त्या वेळी त्या पराक्रमीने धनुष्य आणि बाण उचलले; आणि त्या गणाधिपतीच्या प्रचंड रागातून,
ललाटात् प्रसृतो घोरः स्वेदबिन्दुर् बभूव ह तस्मिन् पतितमात्रे च स्वेदबिन्दौ तदा भुवि
त्याच्या कपाळातून एक भयंकर घामाचा थेंब बाहेर पडला; आणि तो थेंब जमिनीवर पडताच,
प्रादुर्भूतो महान् अग्निर् ज्वलत्कालानलोपमः तत्रोदपद्यत तदा पुरुषो द्विजसत्तमाः
तेथे एक प्रचंड ज्वलंत अग्नी प्रकट झाला, जणू प्रलयकाळचा अग्नी; आणि त्यातून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, एक पुरुष उत्पन्न झाला.
ह्रस्वो ऽतिमात्रो रक्ताक्षो हरिच्छ्मश्रुर् विभीषणः ऊर्ध्वकेशो ऽतिरोमाङ्गः शोणकर्णस् तथैव च
तो पुरुष उंचीने लहान पण प्रचंड, रक्तासारखे डोळे, पिवळसर दाढी, भयानक, केस ताठ उभे, अंगावर दाट केस, आणि कानही रक्तासारखे लाल होते.
करालकृष्णवर्णश् च रक्तवासास् तथैव च तं यज्ञं स महासत्त्वो ऽदहत् कक्षम् इवानलः
तो काळ्या रंगाचा, भयंकर आणि लाल वस्त्र घातलेला होता; त्या महाबलवानाने त्या यज्ञाला जणू कोरड्या गवतासारखे जाळून टाकले.
देवाश् च प्रद्रुताः सर्वे गता भीता दिशो दश तेन तस्मिन् विचरता विक्रमेण तदा तु वै
तो फिरत असताना सर्व देवता घाबरून दहा दिशांना पळून गेल्या.
पृथिवी व्यचलत् सर्वा सप्तद्वीपा समन्ततः महाभूते प्रवृत्ते तु देवलोकभयंकरे
त्या महाशक्तीने भयावह कृत्य करताच, सातही द्वीपांसह संपूर्ण पृथ्वी थरथर कापू लागली, आणि देवलोकालाही भीती वाटू लागली.
तदा चाहं महादेवम् अब्रवं प्रतिपूजयन् भवते ऽपि सुराः सर्वे भागं दास्यन्ति वै प्रभो
मग मी महादेवाची पूजा करून म्हणालो, 'प्रभो, सर्व देवता आपल्याला नक्कीच भाग देतील.'
क्रियतां प्रतिसंहारः सर्वदेवेश्वर त्वया इमाश् च देवताः सर्वा ऋषयश् च सहस्रशः
'सर्व देवतांचे स्वामी, आपण सर्व काही मागे घ्या; आणि या सर्व देवता आणि हजारो ऋषी...'
तव क्रोधान् महादेव न शान्तिम् उपलेभिरे यश् चैष पुरुषो जातः स्वेदजस् ते सुरर्षभ
महादेव, तुझ्या रागातून हा जीव जन्माला आला, हे देवश्रेष्ठ. तुझ्या क्रोधामुळे त्याला कधीच शांतता मिळाली नाही; हा पुरुष तुझ्या घामातून निर्माण झाला आहे.
ज्वरो नामैष धर्मज्ञ लोकेषु प्रचरिष्यति एकीभूतस्य न ह्य् अस्य धारणे तेजसः प्रभो
धर्मज्ञा, या जीवाला 'ज्वर' असे नाव आहे. तो सर्व लोकांत फिरत राहील. जेव्हा तो एकरूप होतो, तेव्हा त्याची ऊर्जा कोणालाही सहन होत नाही, प्रभो.
समर्था सकला पृथ्वी बहुधा सृज्यताम् अयम् इत्य् उक्तः स मया देवो भागे चापि प्रकल्पिते
ही संपूर्ण पृथ्वी समर्थ आहे; हा जीव अनेक रूपांत निर्माण व्हावा, असे मी त्या देवाला सांगितले आणि त्याचा एक भागही ठरवला.
भगवान् मां तथेत्य् आह देवदेवः पिनाकधृक् परां च प्रीतिम् अगमत् स स्वयं च पिनाकधृक्
भगवान, देवांचा देव, पिनाकधारी, मला 'तसेच होवो' असे म्हणाले आणि तो पिनाकधारी स्वतः अतिशय प्रसन्न झाला.
दक्षो ऽपि मनसा देवं भवं शरणम् अन्वगात् प्राणापानौ समारुध्य चक्षुःस्थाने प्रयत्नतः
दक्षानेही मनानेच भव या देवाचा आश्रय घेतला, प्राण-अपानावर लक्ष केंद्रित करून, डोळ्यांच्या जागी एकाग्रपणे पाहत.
विधार्य सर्वतो दृष्टिं बहुदृष्टिर् अमित्रजित् स्मितं कृत्वाब्रवीद् वाक्यं ब्रूहि किं करवाणि ते
सर्व बाजूंनी दृष्टी आवरून, अनेक डोळ्यांनी युक्त, शत्रूंवर विजय मिळवणाऱ्या देवाने हसत विचारले, 'काय सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?''
श्राविते च महाख्याने देवानां पितृभिः सह तम् उवाचाञ्जलिं कृत्वा दक्षो देवं प्रजापतिः भीतः शङ्कितचित्तस् तु सबाष्पवदनेक्षणः
देवतांसह पितरांनी ती मोठी कथा ऐकल्यावर, दक्ष प्रजापती भीतीने, शंका आणि अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी, हात जोडून त्या देवाला म्हणाला.
यदि प्रसन्नो भगवान् यदि वाहं तव प्रियः यदि चाहम् अनुग्राह्यो यदि देयो वरो मम
जर भगवान प्रसन्न असतील, जर मी तुला प्रिय असेन, जर मला कृपा करायची असेल, आणि जर मला वर द्यायचा असेल—
यद् भक्ष्यं भक्षितं पीतं त्रासितं यच् च नाशितम् चूर्णीकृतापविद्धं च यज्ञसंभारम् ईदृशम्
जे काही अन्न खाल्ले, प्यायले, घाबरवून पळवले, नष्ट केले, जे पूड करून टाकले—अशा सर्व यज्ञसामग्रीबद्दल—
दीर्घकालेन महता प्रयत्नेन च संचितम् न च मिथ्या भवेन् मह्यं त्वत्प्रसादान् महेश्वर
हे सर्व दीर्घकाळ आणि मोठ्या प्रयत्नाने गोळा केले आहे—माझ्या कडून काहीही व्यर्थ जाऊ नये, महेश्वरा, तुझ्या कृपेने.
तथास्त्व् इत्य् आह भगवान् भगनेत्रहरो हरः धर्माध्यक्षं महादेवं त्र्यम्बकं च प्रजापतिः
'तसेच होवो' असे भगवान, भगाचे डोळे काढणारे हराने सांगितले आणि प्रजापतीने धर्माचे रक्षण करणाऱ्या, त्रिनेत्री महादेवाचे स्तवन केले.
जानुभ्याम् अवनीं गत्वा दक्षो लब्ध्वा भवाद् वरम् नाम्नां चाष्टसहस्रेण स्तुतवान् वृषभध्वजम्
गुडघ्यांनी पृथ्वीला स्पर्श करून, दक्षाने भवाकडून वर मिळवून, वृषध्वजाचे आठ हजार नावांनी स्तवन केले.
एवं दृष्ट्वा तदा दक्षः शंभोर् वीर्यं द्विजोत्तमाः प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा संस्तोतुम् उपचक्रमे
शंभूचे सामर्थ्य पाहून, द्विजश्रेष्ठांनो, दक्षाने हात जोडून, नम्र होऊन, त्याचे स्तवन सुरू केले.
नमस् ते देवदेवेश नमस् ते ऽन्धकसूदन देवेन्द्र त्वं बलश्रेष्ठ देवदानवपूजित
देवतांचे देव, देवाधिदेव, अंधकासंहारक, तुला नमस्कार! देवेंद्र, तू बळात श्रेष्ठ आहेस, देव-दानव दोघांनी पूजिला जातोस.