पूर्वागतेन गन्तव्यं मार्गेण वरवर्णिनि न मे सुराः प्रयच्छन्ति भागं यज्ञस्य धर्मतः
सुंदर वर्णाच्या सखी, पूर्वी ठरलेल्या मार्गानेच जावे लागते. देव मला धर्माने यज्ञाचा भाग देत नाहीत.
भगवन् सर्वदेवेषु प्रभावाभ्यधिको गुणैः अजेयश् चाप्य् अधृष्यश् च तेजसा यशसा श्रिया
भगवन्, सर्व देवांमध्ये तू सामर्थ्य व गुणांनी श्रेष्ठ आहेस. तू कोणाच्याही आवाक्याबाहेर आहेस, तुला कोणी जिंकू शकत नाही, तुझे तेज, कीर्ती आणि श्री मोठी आहे.
अनेन तु महाभाग प्रतिषेधेन भागतः अतीव दुःखम् आपन्ना वेपथुश् च महान् अयम्
या भाग न मिळण्यामुळे, हे भाग्यवती, मला फार दु:ख झाले आहे, आणि माझ्या अंगाला मोठा कंप सुटला आहे.
किं नाम दानं नियमं तपो वा कुर्याम् अहं येन पतिर् ममाद्य लभेत भागं भगवान् अचिन्त्यो यज्ञस्य चेन्द्राद्यमरैर् विचित्रम्
मी काय दान, नियम किंवा तप करावे, ज्यामुळे आज माझ्या पतीला, इंद्र व इतर देवांसोबत, यज्ञात भाग मिळेल, हे अद्भुत स्वामी?
अहं विजानामि विशालनेत्रे ध्यानेन सर्वे च विदन्ति सन्तः तवाद्य मोहेन सहेन्द्रदेवा लोकत्रयं सर्वम् अथो विनष्टम्
मी, विशाल नेत्र असलेल्या सखी, ध्यानाने हे जाणतो आणि सर्व सज्जनही जाणतात. पण आज तुझ्या मोहामुळे, इंद्र व देवांसह, हे तीनही लोक नष्ट झाले आहेत.
माम् अध्वरेशं नितरां स्तुवन्ति रथंतरं साम गायन्ति मह्यम् मां ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैर् यजन्ति ममाध्वर्यवः कल्पयन्ते च भागम्
माझ्या नावाने मला यज्ञाचा स्वामी म्हणतात, रथंतर साम माझ्यासाठी गातात, ब्राह्मण ब्रह्ममंत्रांनी माझी पूजा करतात, माझे ऋत्विज माझ्यासाठी भाग ठेवतात.
विकत्थसे प्राकृतवत् सर्वस्त्रीजनसंसदि स्तौषि गर्वायसे चापि स्वम् आत्मानं न संशयः
तू सर्व स्त्रियांमध्ये, सामान्य माणसासारखी बढाई मारतेस; तू स्वतःच स्वतःची स्तुती करतेस, अभिमानामुळे, यात शंका नाही.
नात्मानं स्तौमि देवेशि यथा त्वम् अनुगच्छसि संस्रक्ष्यामि वरारोहे भागार्थे वरवर्णिनि
देवते, मी तुझ्यासारखा स्वतःची स्तुती करत नाही. सुंदर सखी, यज्ञातील भागासाठी मी तुझे रक्षण करीन.
इत्य् उक्त्वा भगवान् पत्नीम् उमां प्राणैर् अपि प्रियाम् सो ऽसृजद् भगवान् वक्त्राद् भूतं क्रोधाग्निसंभवम्
अशी वचने आपल्या प्राणप्रिय पत्नी उमा हिला सांगून, भगवंताने आपल्या तोंडातून क्रोधाच्या ज्वाळेतून जन्मलेले एक भयंकर रूप निर्माण केले.
तम् उवाच मखं गच्छ दक्षस्य त्वं महेश्वरः नाशयाशु क्रतुं तस्य दक्षस्य मदनुज्ञया
त्याला तो म्हणाला: दक्षाच्या यज्ञात जा, तूच दक्षाचा महेश्वर आहेस. माझ्या आज्ञेने त्याचा यज्ञ लवकर नष्ट कर.
ततो रुद्रप्रयुक्तेन सिंहवेषेण लीलया देव्या मन्युकृतं ज्ञात्वा हतो दक्षस्य स क्रतुः
मग रुद्रांच्या आज्ञेने देवीने सिंहाचं रूप घेतलं आणि तिच्या रागामुळे दक्षाचं यज्ञ नष्ट झालं हे तिने जाणलं.
मन्युना च महाभीमा भद्रकाली महेश्वरी आत्मनः कर्मसाक्षित्वे तेन सार्धं सहानुगा
मग भद्रकाळी, ही महाभयंकर महेश्वरी, आपल्या सख्या सोबत आणि रागासहित, स्वतःच्या कृत्याची साक्षीदार झाली.
स एष भगवान् क्रोधः प्रेतावासकृतालयः वीरभद्रेति विख्यातो देव्या मन्युप्रमार्जकः
हा भगवंत म्हणजेच तो राग आहे, जो प्रेतांच्या वासात राहतो, वीरभद्र म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि देवीच्या रागाचा नाश करणारा आहे.
सो ऽसृजद् रोमकूपेभ्य आत्मनैव गणेश्वरान् रुद्रानुगान् गणान् रौद्रान् रुद्रवीर्यपराक्रमान्
मग त्याने आपल्या शरीराच्या रोमकूपातून रुद्राचे अनुयायी, रौद्र आणि बलवान असे गणेश्वर निर्माण केले.
रुद्रस्यानुचराः सर्वे सर्वे रुद्रपराक्रमाः ते निपेतुस् ततस् तूर्णं शतशो ऽथ सहस्रशः
हे सर्व रुद्रांचे सेवक, रुद्राच्या सामर्थ्याने भरलेले, शेकडो-हजारोंनी तिथे झपाट्याने उतरले.
ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्न् इव समभूत् सुमहान् विप्राः सर्वरुद्रगणैः कृतः
मग सर्व रुद्रगणांनी असा मोठा गोंगाट केला की जणू आकाश भरून गेलं, हे ऋषींनो.
तेन शब्देन महता त्रस्ताः सर्वे दिवौकसः पर्वताश् च व्यशीर्यन्त चकम्पे च वसुंधरा
त्या मोठ्या आवाजाने स्वर्गातील सर्व लोक घाबरले, पर्वत तुटले आणि पृथ्वीही थरथरली.
मरुतश् च ववुः क्रूराश् चुक्षुभे वरुणालयः अग्नयो वै न दीप्यन्ते न चादीप्यत भास्करः
वारे जोरात वाहू लागले, वरुणाचं स्थान हललं, अग्नी पेटत नव्हते आणि सूर्यही चमकत नव्हता.
ग्रहा नैव प्रकाशन्ते नक्षत्राणि न तारकाः ऋषयो न प्रभासन्ते न देवा न च दानवाः
ग्रह, नक्षत्रं, तारे काहीच चमकत नव्हते; ऋषी, देव किंवा दानव कुणाच्याही अंगावर तेज नव्हतं.
एवं हि तिमिरीभूते निर्दहन्ति गणेश्वराः प्रभञ्जन्त्य् अपरे यूपान् घोरान् उत्पाटयन्ति च
अशा प्रकारे अंधार पसरला असताना, गणेश्वर सगळं जाळू लागले; काहींनी भयंकर यूप मोडले आणि उपटून टाकले.
प्रणदन्ति तथा चान्ये विकुर्वन्ति तथा परे त्वरितं वै प्रधावन्ति वायुवेगा मनोजवाः
काहींनी मोठ्याने गर्जना केली, काही विचित्र आवाज काढू लागले, तर काही वाऱ्यासारख्या आणि मनासारख्या वेगाने धावू लागले.
चूर्ण्यन्ते यज्ञपात्राणि यज्ञस्यायतनानि च शीर्यमाणान्य् अदृश्यन्त तारा इव नभस्तलात्
यज्ञाची पात्रं आणि वेदिका तुटून चुरचुर झाली; तुटताना त्या जणू आकाशातून तारे गायब व्हावेत तशा दिसेनाशा झाल्या.
दिव्यान्नपानभक्ष्याणां राशयः पर्वतोपमाः क्षीरनद्यस् तथा चान्या घृतपायसकर्दमाः
पर्वताएवढ्या मोठ्या दिव्य अन्नपानाचे ढीग, दूधाच्या आणि तुपाच्या, पायसाच्या, दह्याच्या नद्या तिथे दिसू लागल्या.
मधुमण्डोदका दिव्याः खण्डशर्करवालुकाः षड्रसान् निवहन्त्य् अन्या गुडकुल्या मनोरमाः
मधाचं पाणी वाहणाऱ्या दिव्य धारांमध्ये साखरेच्या रेती होत्या, आणि गोडगोड गुळाच्या सुंदर ओढ्या सहा रसांनी भरलेल्या होत्या.
उच्चावचानि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च यानि कानि च दिव्यानि लेह्यचोष्याणि यानि च
तेथे उंचसखल आणि विविध प्रकारचे मांस, तसेच चाटायला आणि शोषायला मिळणाऱ्या सर्व प्रकारच्या दिव्य पदार्थांचा साठा होता.
भुञ्जन्ति विविधैर् वक्त्रैर् विलुम्पन्ति क्षिपन्ति च रुद्रकोपा महाकोपाः कालाग्निसदृशोपमाः
अनेक तोंडांनी ते खात, ओरबाडत आणि विखुरत होते; रुद्राच्या रागाने पेटून, त्यांचा कोप प्रलयाच्या आगीसारखा होता.
भक्षयन्तो ऽथ शैलाभा भीषयन्तश् च सर्वतः क्रीडन्ति विविधाकाराश् चिक्षिपुः सुरयोषितः
ते डोंगरासारखे खात, सर्वत्र भीती पसरवत, विविध रूपांनी खेळत आणि देव स्त्रियांना इकडून तिकडे फेकत होते.
एवं गणाश् च तैर् युक्तो वीरभद्रः प्रतापवान् रुद्रकोपप्रयुक्तश् च सर्वदेवैः सुरक्षितम्
अशा प्रकारे त्या सर्व गणांसह, तेजस्वी वीरभद्र, रुद्राच्या रागाने प्रेरित होऊन, सर्व देवांनी संरक्षित केला गेला.
तं यज्ञम् अदहच् छीघ्रं भद्रकाल्याः समीपतः चक्रुर् अन्ये तथा नादान् सर्वभूतभयंकरान्
भद्रकाळीजवळ त्या यज्ञाचा त्यांनी पटकन नाश केला, आणि इतरांनी असे भयंकर आवाज केले की सर्व प्राण्यांमध्ये भीती पसरली.
छित्त्वा शिरो ऽन्ये यज्ञस्य व्यनदन्त भयंकरम् ततः शक्रादयो देवा दक्षश् चैव प्रजापतिः ऊचुः प्राञ्जलयो भूत्वा कथ्यतां को भवान् इति
काहींनी त्या यज्ञाचे डोके छाटले आणि भयंकर आरोळ्या ठोकल्या; मग इंद्र आणि इतर देवता, तसेच दक्ष प्रजापती, हात जोडून म्हणाले, 'आपण कोण आहात, कृपया सांगा.'