न मे ऽस्ति बन्धुभिः किंचित् कृत्यं सुरवरेश्वर तथा कुरु महादेव यथाहं सुखम् आप्नुयाम्
मला नातेवाईकांशी काही देणंघेणं नाही, देवांचा स्वामी. महादेव, तू तसंच करं, ज्यामुळे मला सुख मिळेल.
श्रुत्वा स देव्या वचनं सुरेशस् तस्याः प्रियार्थे स्वगिरिं विहाय जगाम मेरुं सुरसिद्धसेवितं भार्यासहायः स्वगणैश् च युक्तः
देवीचं बोलणं ऐकून, तिच्या प्रियासाठी, देवांचा स्वामी आपल्या पर्वतावरून निघून, आपल्या पत्नी आणि गणांसह, देव-ऋषींच्या सेवेला असलेल्या मेरू पर्वतावर गेला.
प्राचेतसस्य दक्षस्य कथं वैवस्वते ऽन्तरे विनाशम् अगमद् ब्रह्मन् हयमेधः प्रजापतेः
प्रचेता पुत्र दक्षाचा अश्वमेध यज्ञ वैवस्वत मनुच्या काळात कसा नष्ट झाला, हे सांग, ब्रह्मन्, सृष्टीच्या अधिपती.
देव्या मन्युकृतं बुद्ध्वा क्रुद्धः सर्वात्मकः प्रभुः कथं विनाशितो यज्ञो दक्षस्यामिततेजसः महादेवेन रोषाद् वै तन् नः प्रब्रूहि विस्तरात्
देवीच्या रागामुळे हे घडलं हे कळून, सर्वव्यापी प्रभू रागावला. महादेवाच्या कोपामुळे पराक्रमी दक्षाचा यज्ञ कसा नष्ट झाला, ते आम्हाला सविस्तर सांग.
वर्णयिष्यामि वो विप्रा महादेवेन वै यथा क्रोधाद् विध्वंसितो यज्ञो देव्याः प्रियचिकीर्षया
हे ब्राह्मणांनो, मी तुम्हाला सांगतो, महादेवाने देवीला आनंदी करण्यासाठी रागाने तो यज्ञ कसा उद्ध्वस्त केला.
पुरा मेरोर् द्विजश्रेष्ठाः शृङ्गं त्रैलोक्यपूजितम् ज्योतिःस्थलं नाम चित्रं सर्वरत्नविभूषितम्
पूर्वी, द्विजश्रेष्ठांनो, मेरू पर्वतावर एक शिखर होतं, ज्याचं नाव ज्योतिष्ठळ होतं, ते तीनही लोकांनी पूजलं जायचं, आणि सर्व रत्नांनी सुशोभित होतं.
अप्रमेयम् अनाधृष्यं सर्वलोकनमस्कृतम् तत्र देवो गिरितटे सर्वधातुविचित्रिते
ते शिखर मोजता येणारं नव्हतं, कोणीही जिंकू शकत नव्हतं, आणि सर्व लोकांनी वंदिलेलं होतं. तिथेच, त्या पर्वताच्या कड्यावर, सर्व प्रकारच्या धातूंनी वेढलेला देव बसला होता.
पर्यङ्क इव विस्तीर्ण उपविष्टो बभूव ह शैलराजसुता चास्य नित्यं पार्श्वस्थिताभवत्
तो विस्तीर्ण आसनासारखा बसला होता, आणि पर्वतराजाची कन्या नेहमी त्याच्या शेजारी असायची.
आदित्याश् च महात्मानो वसवश् च महौजसः तथैव च महात्मानाव् अश्विनौ भिषजां वरौ
महात्मा आदित्य, तेजस्वी वसु, आणि तसेच महान अश्विनी कुमार, हे सर्व तिथे होते.
तथा वैश्रवणो राजा गुह्यकैः परिवारितः यक्षाणाम् ईश्वरः श्रीमान् कैलासनिलयः प्रभुः
तसंच, गुप्तगणांनी वेढलेला, यक्षांचा स्वामी, कैलासावर राहणारा, श्रीमंत वैश्रवण राजा तिथे होता.
उपासते महात्मानम् उशना च महामुनिः सनत्कुमारप्रमुखास् तथैव परमर्षयः
महामुनि उशनास आणि सनत्कुमार आदी श्रेष्ठ ऋषी त्या महात्म्याची पूजा करत होते.
अङ्गिरःप्रमुखाश् चैव तथा देवर्षयो ऽपि च विश्वावसुश् च गन्धर्वस् तथा नारदपर्वतौ
अंगिरस आणि इतर देवर्षी, विश्वावसु गंधर्व, आणि नारद, पर्वत हे सगळे तिथे होते.
अप्सरोगणसंघाश् च समाजग्मुर् अनेकशः ववौ सुखशिवो वायुर् नानागन्धवहः शुचिः
अनेक अप्सरांचा समूह तिथे जमला होता; सुखद, मंगल वारा वाहत होता, वेगवेगळ्या शुद्ध सुवासिक गंधांनी भरलेला.
सर्वर्तुकुसुमोपेतः पुष्पवन्तो ऽभवन् द्रुमाः तथा विद्याधराः साध्याः सिद्धाश् चैव तपोधनाः
सर्व ऋतूंच्या फुलांनी झाडं बहरली होती; तिथे विद्याधर, साध्य, सिद्ध आणि तपस्वी देखील उपस्थित होते.
महादेवं पशुपतिं पर्युपासत तत्र वै भूतानि च तथान्यानि नानारूपधराण्य् अथ
तेथे सर्वांनी महादेव आणि पशुपती यांची भक्तीभावाने पूजा केली. तिथे अनेक रूपे घेतलेली इतर जीवसुद्धा होते.
राक्षसाश् च महारौद्राः पिशाचाश् च महाबलाः बहुरूपधरा धृष्टा नानाप्रहरणायुधाः
तिथे अत्यंत भयंकर राक्षस आणि प्रचंड बलवान पिशाच्च होते. ते अनेक रूपे धारण करणारे, धाडसी आणि विविध शस्त्रांनी सज्ज होते.
देवस्यानुचरास् तत्र तस्थुर् वैश्वानरोपमाः नन्दीश्वरश् च भगवान् देवस्यानुमते स्थितः
त्या ठिकाणी अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असणारे देवाचे सेवक उभे होते. भगवंत नंदीश्वरही देवाच्या अनुमतीने तिथे उपस्थित होते.
प्रगृह्य ज्वलितं शूलं दीप्यमानं स्वतेजसा गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थजलोद्भवा
तेजाने झळाळणारे ज्वलंत त्रिशूल हातात घेतलेले आणि सर्व तीर्थांच्या पाण्यातून उत्पन्न झालेली, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेली गंगा तिथे होती.
पर्युपासत तं देवं रूपिणी द्विजसत्तमाः एवं स भगवांस् तत्र पूज्यमानः सुरर्षिभिः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, त्या रूपवतीने त्या देवतेची भक्तीपूर्वक पूजा केली. अशा प्रकारे त्या भगवंताची देवता आणि ऋषी यांनी तिथे पूजा केली.
देवैश् च सुमहाभागैर् महादेवो व्यतिष्ठत कस्यचित् त्व् अथ कालस्य दक्षो नाम प्रजापतिः
महादेव तिथे अत्यंत पुण्यवान देवतांसोबत उभे होते. काही काळानंतर दक्ष नावाचा प्रजापती तिथे आला.
पूर्वोक्तेन विधानेन यक्ष्यमाणो ऽभ्यपद्यत ततस् तस्य मखे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः
पूर्वी सांगितलेल्या विधीप्रमाणे यज्ञ करण्याचा निर्धार करून दक्षाने यज्ञ सुरू केला. त्याच्या यज्ञात इंद्रासह सर्व देवता उपस्थित झाले.
स्वर्गस्थानाद् अथागम्य दक्षम् आपेदिरे तथा ते विमानैर् महात्मानो ज्वलद्भिर् ज्वलनप्रभाः
स्वर्गातील आपल्या स्थानांवरून ते सर्व दक्षाकडे आले. हे महात्मे तेजस्वी आणि प्रज्वलित विमानांतून तिथे पोहोचले.
देवस्यानुमते ऽगच्छन् गङ्गाद्वारम् इति श्रुतिः गन्धर्वाप्सरसाकीर्णं नानाद्रुमलतावृतम्
देवाच्या अनुमतीने त्यांनी गंगेच्या प्रवेशद्वाराकडे प्रस्थान केले, जसे परंपरेत सांगितले आहे. तिथे गंधर्व, अप्सरा आणि विविध वृक्ष-लतांनी व्यापलेले होते.
ऋषिसिद्धैः परिवृतं दक्षं धर्मभृतां वरम् पृथिव्याम् अन्तरिक्षे च ये च स्वर्लोकवासिनः
ऋषी आणि सिद्धांनी वेढलेला, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला दक्ष तिथे होता. पृथ्वीवर, आकाशात आणि स्वर्गलोकात राहणारेही तिथे उपस्थित होते.
सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा उपतस्थुः प्रजापतिम् आदित्या वसवो रुद्राः साध्याः सर्वे मरुद्गणाः
सर्वजण हात जोडून प्रजापतीच्या समोर उभे राहिले. आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य आणि सर्व मरुतगण तिथे आले.
विष्णुना सहिताः सर्व आगता यज्ञभागिनः ऊष्मपा धूमपाश् चैव आज्यपाः सोमपास् तथा
सर्व यज्ञभाग घेणारे, विष्णूसह, तिथे आले. उष्मप, धूमप, आज्यप आणि सोमप हेही तिथे उपस्थित होते.
अश्विनौ मरुतश् चैव नानादेवगणैः सह एते चान्ये च बहवो भूतग्रामास् तथैव च
अश्विनी आणि मरुतगण विविध देवगटांसह आले. तसेच इतर अनेक भूतगणही तिथे उपस्थित होते.
जरायुजाण्डजाश् चैव तथैव स्वेदजोद्भिदः आगताः सत्त्रिणः सर्वे देवाः स्त्रीभिः सहर्षिभिः
गर्भातून, अंड्यातून, घामातून आणि अंकुरातून जन्मलेले, सर्व यज्ञ करणारे, सर्व देवता, स्त्रिया आणि ऋषी यांच्यासह तिथे आले.
विराजन्ते विमानस्था दीप्यमाना इवाग्नयः तान् दृष्ट्वा मन्युनाविष्टो दधीचिर् वाक्यम् अब्रवीत्
ते सर्वजण आपल्या विमानांतून तेजस्वी अग्नीप्रमाणे झळकत होते. त्यांना पाहून दधीचि रुष्ट होऊन बोलू लागला.
अपूज्यपूजने चैव पूज्यानां चाप्य् अपूजने नरः पापम् अवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः
अपूज्याची पूजा करणे किंवा पूज्यांची अवहेलना करणे, हे दोन्ही मोठे पाप आहे. यात काहीही शंका नाही.