नृत्यन्ति तत्राप्सरसः सुरेशा गायन्ति गन्धर्वगणाः प्रहृष्टाः दिव्यानि वाद्यान्य् अथ वादयन्ति केचिद् द्रुतं देववरं स्तुवन्ति
तेथे अप्सरा नृत्य करीत होत्या, देवांचे स्वामी गात होते, आनंदी गंधर्वांनी दिव्य वाद्ये वाजवली आणि काहींनी लवकरच देवश्रेष्ठाचे स्तुतीगीत गायले.
एवं स देवः स्वगणैर् उपेतो महाबलैः शक्रयमाग्नितुल्यैः देव्याः प्रियार्थं भगनेत्रहन्ता गिरिं न तत्याज तदा महात्मा
अशा प्रकारे, इंद्र, यम आणि अग्नीइतक्या सामर्थ्यवान आपल्या गणांसह, देवीच्या आनंदासाठी भगनेत्र नष्ट करणारा तो महात्मा त्या वेळी पर्वत सोडून गेला नाही.
देव्याः समं तु भगवांस् तिष्ठंस् तत्र स कामहा अकरोत् किं महादेव एतद् इच्छाम वेदितुम्
देवीसोबत तेथे उभा राहून, कामाचा नाश करणारा तो भगवंत काही कृती करतो; महादेवाने काय केले, हे आम्हाला जाणून घ्यायचे आहे.
भगवान् हिमवच्छृङ्गे स हि देव्याः प्रियेच्छया गणेशैर् विविधाकारैर् हासं संजनयन् मुहुः
भगवंत हिमालयाच्या शिखरावर, देवीच्या आनंदासाठी, विविध रूपांच्या गणांमध्ये पुन्हा पुन्हा हास्य निर्माण करीत होता.
देवीं बालेन्दुतिलको रमयंश् च रराम च महानुभावैः सर्वज्ञैः कामरूपधरैः शुभैः
चंद्रकोर कपाळावर असलेल्या देवीला आनंद देत, तो महानुभाव, सर्वज्ञ आणि शुभ रूपे धारण करणाऱ्या सत्त्वांसह रमला.
अथ देव्य् आससादैका मातरं परमेश्वरी आसीनां काञ्चने शुभ्र आसने परमाद्भुते
नंतर, परात्पर देवी आपल्या आईजवळ आली, जी एक अद्भुत, तेजस्वी सोन्याच्या आसनावर बसली होती.
अथ दृष्ट्वा सतीं देवीम् आगतां सुररूपिणीम् आसनेन महार्हेण शंपादयद् अनिन्दिताम् आसीनां ताम् अथोवाच मेना हिमवतः प्रिया
सती देवीला, जी दिव्य रूपात आली होती, पाहून हिमालयाची प्रिय मेना तिला उत्तम आसन देऊन सन्मानित करते आणि मग तिला म्हणते.
चिरस्यागमनं ते ऽद्य वद पुत्रि शुभेक्षणे दरिद्रा क्रीडनैस् त्वं हि भर्त्रा क्रीडसि संगता
मुली, शुभ डोळ्यांनो, आज खूप दिवसांनी आलीस; मला सांग, तू खेळण्यात गरीब आहेस का, कारण तू पतीसोबत खेळण्यात मग्न आहेस.
ये दरिद्रा भवन्ति स्म तथैव च निराश्रयाः उमे त एवं क्रीडन्ति यथा तव पतिः शुभे
उमा, जे गरीब आणि आश्रयाशिवाय असतात, ते असेच खेळतात जसे तुझा पती खेळतो, हे शुभे.
सैवम् उक्ताथ मात्रा तु नातिहृष्टमना भवत् महत्या क्षमया युक्ता न किंचित् ताम् उवाच ह विसृष्टा च तदा मात्रा गत्वा देवम् उवाच ह
मातेने असे बोलल्यावर, ती फारशी आनंदी झाली नाही; मोठ्या संयमाने तिने काहीच बोलले नाही आणि आईने परवानगी दिल्यावर ती देवाकडे जाऊन सांगितले.
भगवन् देवदेवेश नेह वत्स्यामि भूधरे अन्यं कुरु ममावासं भुवनेषु महाद्युते
भगवंत, देवांचा स्वामी, मी या पर्वतावर राहणार नाही; तेजस्वी, मला दुसऱ्या कुठेतरी या जगात निवास दे.
सदा त्वम् उच्यमाना वै मया वासार्थम् ईश्वरि अन्यं न रोचितवती वासं वै देवि कर्हिचित्
ईश्वरी, मी तुला नेहमी निवासाबद्दल विचारले, पण देवी, तू कधीच दुसरे ठिकाण निवडले नाहीस.
इदानीं स्वयम् एव त्वं वासम् अन्यत्र शोभने कस्मान् मृगयसे देवि ब्रूहि तन् मे शुचिस्मिते
आता, हे सुंदर, तू स्वतःच दुसरे निवास शोधतेस; देवी, तू का शोधतेस, हे मला सांग, शुभ हास्य असणाऱ्या.
गृहं गतास्मि देवेश पितुर् अद्य महात्मनः दृष्ट्वा च तत्र मे माता विजने लोकभावने
देवेश, आज मी माझ्या महात्मा वडिलांकडे घरी गेले, आणि तिथे माझ्या आईने एकांतात मला संसाराच्या गोष्टी सांगितल्या.
आसनादिभिर् अभ्यर्च्य सा माम् एवम् अभाषत उमे तव सदा भर्ता दरिद्रः क्रीडनैः शुभे
आसन वगैरे देऊन माझी पूजा करून, ती म्हणाली, 'उमे, तुझा पती नेहमीच खेळण्यात गरीब आहे, हे शुभे.'
क्रीडते नहि देवानां क्रीडा भवति तादृशी यत् किल त्वं महादेव गणैश् च विविधैस् तथा रमसे तद् अनिष्टं हि मम मातुर् वृषध्वज
तो खेळतो, पण देवांचा खेळ असा नसतो; महादेव, तू विविध गणांसह रमतोस, पण हे माझ्या आईला रुचत नाही, वृषध्वज.
ततो देवः प्रहस्याह देवीं हासयितुं प्रभुः
मग देवाने हसत देवीला हसवावं म्हणून बोललं.
एवम् एव न संदेहः कस्मान् मन्युर् अभूत् तव कृत्तिवासा ह्य् अवासाश् च श्मशाननिलयश् च ह
अगदी तसंच आहे, यात काहीच शंका नाही. मग तुला राग का आला? कृतिवास खरंच वस्त्रांशिवाय असतो आणि स्मशानात राहतो.
अनिकेतो ह्य् अरण्येषु पर्वतानां गुहासु च विचरामि गणैर् नग्नैर् वृतो ऽम्भोजविलोचने
माझं कुठेही कायमचं घर नाही; मी जंगलात, डोंगराच्या गुहांमध्ये फिरत असतो, आणि माझ्या भोवती नग्न गण असतात, कमळासारख्या डोळ्यांची.
मा क्रुधो देवि मात्रे त्वं तथ्यं मातावदत् तव नहि मातृसमो बन्धुर् जन्तूनाम् अस्ति भूतले
देवी, आईवर रागावू नकोस; तुझ्या आईने खरं सांगितलं. या पृथ्वीवर जिवांना आईसारखा आपला कोणीच नाही.
न मे ऽस्ति बन्धुभिः किंचित् कृत्यं सुरवरेश्वर तथा कुरु महादेव यथाहं सुखम् आप्नुयाम्
मला नातेवाईकांशी काही देणंघेणं नाही, देवांचा स्वामी. महादेव, तू तसंच करं, ज्यामुळे मला सुख मिळेल.
श्रुत्वा स देव्या वचनं सुरेशस् तस्याः प्रियार्थे स्वगिरिं विहाय जगाम मेरुं सुरसिद्धसेवितं भार्यासहायः स्वगणैश् च युक्तः
देवीचं बोलणं ऐकून, तिच्या प्रियासाठी, देवांचा स्वामी आपल्या पर्वतावरून निघून, आपल्या पत्नी आणि गणांसह, देव-ऋषींच्या सेवेला असलेल्या मेरू पर्वतावर गेला.
प्राचेतसस्य दक्षस्य कथं वैवस्वते ऽन्तरे विनाशम् अगमद् ब्रह्मन् हयमेधः प्रजापतेः
प्रचेता पुत्र दक्षाचा अश्वमेध यज्ञ वैवस्वत मनुच्या काळात कसा नष्ट झाला, हे सांग, ब्रह्मन्, सृष्टीच्या अधिपती.
देव्या मन्युकृतं बुद्ध्वा क्रुद्धः सर्वात्मकः प्रभुः कथं विनाशितो यज्ञो दक्षस्यामिततेजसः महादेवेन रोषाद् वै तन् नः प्रब्रूहि विस्तरात्
देवीच्या रागामुळे हे घडलं हे कळून, सर्वव्यापी प्रभू रागावला. महादेवाच्या कोपामुळे पराक्रमी दक्षाचा यज्ञ कसा नष्ट झाला, ते आम्हाला सविस्तर सांग.
वर्णयिष्यामि वो विप्रा महादेवेन वै यथा क्रोधाद् विध्वंसितो यज्ञो देव्याः प्रियचिकीर्षया
हे ब्राह्मणांनो, मी तुम्हाला सांगतो, महादेवाने देवीला आनंदी करण्यासाठी रागाने तो यज्ञ कसा उद्ध्वस्त केला.
पुरा मेरोर् द्विजश्रेष्ठाः शृङ्गं त्रैलोक्यपूजितम् ज्योतिःस्थलं नाम चित्रं सर्वरत्नविभूषितम्
पूर्वी, द्विजश्रेष्ठांनो, मेरू पर्वतावर एक शिखर होतं, ज्याचं नाव ज्योतिष्ठळ होतं, ते तीनही लोकांनी पूजलं जायचं, आणि सर्व रत्नांनी सुशोभित होतं.
अप्रमेयम् अनाधृष्यं सर्वलोकनमस्कृतम् तत्र देवो गिरितटे सर्वधातुविचित्रिते
ते शिखर मोजता येणारं नव्हतं, कोणीही जिंकू शकत नव्हतं, आणि सर्व लोकांनी वंदिलेलं होतं. तिथेच, त्या पर्वताच्या कड्यावर, सर्व प्रकारच्या धातूंनी वेढलेला देव बसला होता.
पर्यङ्क इव विस्तीर्ण उपविष्टो बभूव ह शैलराजसुता चास्य नित्यं पार्श्वस्थिताभवत्
तो विस्तीर्ण आसनासारखा बसला होता, आणि पर्वतराजाची कन्या नेहमी त्याच्या शेजारी असायची.
आदित्याश् च महात्मानो वसवश् च महौजसः तथैव च महात्मानाव् अश्विनौ भिषजां वरौ
महात्मा आदित्य, तेजस्वी वसु, आणि तसेच महान अश्विनी कुमार, हे सर्व तिथे होते.
तथा वैश्रवणो राजा गुह्यकैः परिवारितः यक्षाणाम् ईश्वरः श्रीमान् कैलासनिलयः प्रभुः
तसंच, गुप्तगणांनी वेढलेला, यक्षांचा स्वामी, कैलासावर राहणारा, श्रीमंत वैश्रवण राजा तिथे होता.