तेषां पात्रविशेषांश् च वक्तुम् अर्हसि सुव्रत वत्सक्षीरविशेषांश् च दोग्धारं चानुपूर्वशः
त्यांनी वापरलेल्या विशेष पात्रांचे, वासराच्या दूधाचे प्रकार आणि दुग्ध करणाऱ्यांची क्रमाने माहिती सांग, हे सुव्रत.
यस्माच् च कारणात् पाणिर् वेणस्य मथितः पुरा क्रुद्धैर् महर्षिभिस् तात कारणं तच् च कीर्तय
पूर्वी क्रुद्ध महर्षींनी वेणाच्या हाताचे मंथन का केले, हे कारणही तू सांग, प्रिय.
शृणुध्वं कीर्तयिष्यामि पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् एकाग्राः प्रयताश् चैव पुण्यार्थं वै द्विजर्षभाः
मी आता वेणपुत्र पृथूचे सविस्तर वर्णन सांगणार आहे, म्हणून लक्षपूर्वक आणि एकाग्रतेने ऐका, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, पुण्यसंचयासाठी.
नाशुचेः क्षुद्रमनसो नाशिष्यस्याव्रतस्य च कीर्तयेयम् इदं विप्राः कृतघ्नायाहिताय च
हे विप्रांनो, जो अपवित्र, क्षुद्र मनाचा, शिष्य नसलेला, व्रत न पाळणारा, कृतघ्न किंवा शत्रुत्व बाळगणारा आहे, त्याला हे मी सांगणार नाही.
स्वर्ग्यं यशस्यम् आयुष्यं धन्यं वेदैश् च संमितम् रहस्यम् ऋषिभिः प्रोक्तं शृणुध्वं वै यथातथम्
हे स्वर्गप्राप्त, कीर्ती देणारे, दीर्घायुष्य देणारे, धन्य आणि वेदांनी मान्य केलेले आहे; ऋषींनी सांगितलेले हे रहस्य आहे—ते जसे आहे तसे ऐका.
यश् चेमं कीर्तयेन् नित्यं पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत् कृताकृतम्
जो कोणी वेणपुत्र पृथूचे हे वर्णन नेहमी ब्राह्मणांना वंदन करून सांगतो, त्याला केलेल्या किंवा न केलेल्या गोष्टींचा शोक राहत नाही.
आसीद् धर्मस्य संगोप्ता पूर्वम् अत्रिसमः प्रभुः अत्रिवंशे समुत्पन्नस् त्व् अङ्गो नाम प्रजापतिः
पूर्वी धर्माचा रक्षण करणारा, अत्रिसमान प्रभू, अत्रिवंशात जन्मलेला, अंग नावाचा प्रजापती होता.
तस्य पुत्रो ऽभवद् वेणो नात्यर्थं धर्मकोविदः जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः
त्याचा पुत्र वेण, जो धर्माचे फारसे ज्ञान नसलेला, मृत्युपुत्री सूनिथा हिच्या पोटी जन्मलेला प्रजापती होता.
स मातामहदोषेण तेन कालात्मजात्मजः स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा कामलोभेष्व् अवर्तत
मातामहाच्या दोषामुळे, त्या काळात्मजाच्या मुलाने स्वतःचा धर्म मागे टाकून, काम आणि लोभ यातच रममाण झाला.
मर्यादां भेदयाम् आस धर्मोपेतां स पार्थिवः वेदधर्मान् अतिक्रम्य सो ऽधर्मनिरतो ऽभवत्
त्या राजाने धर्मयुक्त मर्यादा मोडल्या, वेदधर्मांचे उल्लंघन केले आणि अधर्मातच आसक्त झाला.
निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास् तस्मिन् प्रजापतौ प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः
त्या काळात प्रजापतीने राज्य केलं तेव्हा लोकांनी स्वाध्याय किंवा वषट् म्हणणं सोडलं; यज्ञात देवांनी सोम प्यायलाच नाही, आणि यज्ञात आहुतीही दिल्या गेल्या नाहीत.
न यष्टव्यं न होतव्यम् इति तस्य प्रजापतेः आसीत् प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते
त्या प्रजापतीच्या मनात फार कठोर निश्चय आला — 'यज्ञ करू नका, आहुती देऊ नका,' असं त्याने ठरवलं, कारण विनाश जवळ आला होता.
अहम् इज्यश् च यष्टा च यज्ञश् चेति भृगूद्वह मयि यज्ञो विधातव्यो मयि होतव्यम् इत्य् अपि
भृगूंच्या श्रेष्ठा, मीच पूजा आहे, मीच पूजक आहे, आणि मीच यज्ञ आहे; म्हणून माझ्यासाठीच यज्ञ व्हावा, आणि मला आहुती द्याव्यात.
तम् अतिक्रान्तमर्यादम् आददानम् असांप्रतम् ऊचुर् महर्षयः सर्वे मरीचिप्रमुखास् तदा
त्याने सगळ्या मर्यादा ओलांडल्या आणि अयोग्य वागत होता, तेव्हा मरीचि आणि इतर सर्व महर्षींनी त्याला बोलावलं.
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामः संवत्सरगणान् बहून् अधर्मं कुरु मा वेण एष धर्मः सनातनः
आम्ही अनेक वर्षे दीक्षा घेणार आहोत; वेण, तू अधर्म करू नकोस, कारण हा सनातन धर्म आहे.
निधने ऽत्रेः प्रसूतस् त्वं प्रजापतिर् असंशयम् प्रजाश् च पालयिष्ये ऽहम् इतीह समयः कृतः
अत्रींच्या मृत्यूनंतर तू जन्मला आहेस, यात शंका नाही की तू प्रजापती आहेस; मी प्रजांचे रक्षण करीन — असं इथे ठरलं होतं.
तांस् तथा ब्रुवतः सर्वान् महर्षीन् अब्रवीत् तदा वेणः प्रहस्य दुर्बुद्धिर् इमम् अर्थम् अनर्थवित्
महर्षी असं बोलत असताना, वेणाने, ज्याला काही कळत नव्हतं, हसून त्यांना हानीकारक शब्दांनी उत्तर दिलं.
स्रष्टा धर्मस्य कश् चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया श्रुतवीर्यतपःसत्यैर् मया वा कः समो भुवि
धर्माचा निर्माता दुसरा कोण आहे? मी कुणाचं ऐकावं? विद्या, शौर्य, तप आणि सत्य यात पृथ्वीवर माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?
प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः संमूढा न विदुर् नूनं भवन्तो मां विचेतसः
तुम्ही नक्कीच भ्रमित आहात आणि विचारशक्तीही नाही, कारण मी सर्व प्राण्यांचा आणि विशेषतः धर्माचा मूळ आहे हे तुम्हाला माहीत नाही.
इच्छन् दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस् तथा द्यां वै भुवं च रुन्धेयं नात्र कार्या विचारणा
माझ्या इच्छेने मी पृथ्वी जाळू शकतो, पाण्याने बुडवू शकतो, किंवा आकाश आणि पृथ्वी अडवू शकतो — यात काहीच विचार करण्यासारखं नाही.
यदा न शक्यते मोहाद् अवलेपाच् च पार्थिवः अपनेतुं तदा वेणस् ततः क्रुद्धा महर्षयः
मोह आणि गर्वामुळे राजा दूर करता येईना, तेव्हा महर्षी रागावले आणि वेणाविरुद्ध पाऊल उचललं.
तं निगृह्य महात्मानो विस्फुरन्तं महाबलम् ततो ऽस्य सव्यम् ऊरुं ते ममन्थुर् जातमन्यवः
महात्मा ऋषींनी रागाने भरून, मोठ्या बळाने धडपडणाऱ्या वेणाला पकडलं आणि त्याचं डावं मांडी जोरात मळू लागले.
तस्मिन् निमथ्यमाने वै राज्ञ ऊरौ तु जज्ञिवान् ह्रस्वो ऽतिमात्रः पुरुषः कृष्णश् चेति बभूव ह
राजाच्या मांडीला मळताना, तिथून एक फारच ठेंगणा आणि काळा पुरुष जन्माला आला.
स भीतः प्राञ्जलिर् भूत्वा तस्थिवान् द्विजसत्तमाः तम् अत्रिर् विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्य् अब्रवीत् तदा
तो घाबरून, हात जोडून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांसमोर उभा राहिला; त्याला व्याकुळ पाहून, अत्री म्हणाले, 'बस.'
निषादवंशकर्तासौ बभूव वदतां वराः धीवरान् असृजच् चापि वेणकल्मषसंभवान्
तो निषाद वंशाचा कर्ता झाला, आणि त्याने वेणाच्या पापातून मच्छीमार लोकही निर्माण केले.
ये चान्ये विन्ध्यनिलयास् तथा पर्वतसंश्रयाः अधर्मरुचयो विप्रास् ते तु वै वेणकल्मषाः
जे इतर लोक विंध्य पर्वतात किंवा इतर डोंगरांमध्ये राहतात आणि अधर्मात रमतात, हे ब्राह्मणहो, तेही वेणाच्या पापाने कलुषित झाले आहेत.
ततः पुनर् महात्मानः पाणिं वेणस्य दक्षिणम् अरणीम् इव संरब्धा ममन्थुर् जातमन्यवः
नंतर महात्मा ऋषींनी पुन्हा रागाने वेणाचा उजवा हात जणू अग्नीमंथनासारखा मळायला सुरुवात केली.
पृथुस् तस्मात् समुत्पन्नः कराज् ज्वलनसंनिभः दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षाद् अग्निर् इव ज्वलन्
त्या हातातून पृथु उत्पन्न झाला, तो अग्नीप्रमाणे तेजस्वी होता आणि स्वतःच्या कांतीने चमकत होता, जणू प्रत्यक्ष अग्नीच प्रकट झाला आहे.
अथ सो ऽजगवं नाम धनुर् गृह्य महारवम् शरांश् च दिव्यान् रक्षार्थं कवचं च महाप्रभम्
मग तो 'अजगवं' नावाचं मोठ्या आवाजाचं धनुष्य, दिव्य बाण आणि संरक्षणासाठी तेजस्वी कवच घेतलं.
तस्मिञ् जाते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः समापेतुर् महाभागा वेणस् तु त्रिदिवं ययौ
त्याच्या जन्मानंतर सर्व जीव आनंदित झाले आणि पुण्यशाली वेण स्वर्गात गेला.