ऋतुपार्ययसंप्राप्तो बभूव स महागिरिः साधूपचारात् सहसा कृतार्थ इव दुर्जनः
ऋतू बदलल्यावर तो महान पर्वत चांगल्या वागणुकीमुळे अचानक समाधान पावलेल्या वाईट माणसासारखा वाटू लागला.
प्रालेयपटलच्छन्नैः शृङ्गैस् तु शुशुभे नगः छत्त्रैर् इव महाभागैः पाण्डरैः पृथिवीपतिः
बर्फाच्या थरांनी झाकलेल्या शिखरांनी तो पर्वत जणू पृथ्वीचा राजा मोठ्या पांढऱ्या छत्रांनी शोभून निघावा तसा सुंदर दिसत होता.
मनोभवोद्रेककराः सुराणां सुराङ्गनानां च मुहुः समीराः स्वच्छाम्बुपूर्णाश् च तथा नलिन्यः पद्मोत्पलानां कुसुमैर् उपेताः
देवतांचा आणि अप्सरांचा मन मोहून टाकणारे वारे वारंवार वाहू लागले आणि स्वच्छ पाण्याने भरलेल्या तळ्यांमध्ये कमळ व निलकमळांच्या फुलांनी सजलेली कमळतळीही तशीच शोभून दिसत होती.
विवाहे गुरुकन्याया वसन्तः समगाद् ऋतुः
गुरुच्या कन्येच्या विवाहसमयी वसंत ऋतूचे आगमन झाले.
ईषत्समुद्भिन्नपयोधराग्रा नार्यो यथा रम्यतरा बभूवुः नात्युष्णशीतानि पयःसरांसि किञ्जल्कचूर्णैः कपिलीकृतानि
थोडेसे उन्नत उरोज असलेल्या स्त्रिया अधिकच सुंदर दिसू लागल्या; तळी ना फार गरम ना फार थंड, आणि कमळांच्या परागाने सोन्यासारखी झळाळू लागली.
प्रियङ्गूश् चूततरवश् चूतांश् चापि प्रियङ्गवः तर्जयन्त इवान्योन्यं मञ्जरीभिश् चकाशिरे
प्रियंगुचे झाडे आणि आंब्याची झाडे, तसेच आंब्याचे फळे आणि प्रियंगु, एकमेकांना जणू फुलांच्या मंजिरींनी स्पर्धा करीत शोभून दिसत होते.
हिमशृङ्गेषु शुक्लेषु तिलकाः कुसुमोत्कराः शुशुभुः कार्यम् उद्दिश्य वृद्धा इव समागताः
पांढऱ्या बर्फाच्छादित शिखरांवर तिळाच्या फुलांचे घोस जणू काही कामासाठी एकत्र आलेल्या वृद्धांसारखे शोभून दिसत होते.
फुल्लाशोकलतास् तत्र रेजिरे शालसंश्रिताः कामिन्य इव कान्तानां कण्ठालम्बितबाहवः
तेथे फुललेल्या अशोकलता शालवृक्षांना बिलगून होत्या, जणू कामात मग्न स्त्रियांचे हात आपल्या प्रियकराच्या गळ्यात गुंफलेले असावेत.
अशोकसर्जार्जुनकोविदाराः पुंनागनागेश्वरकर्णिकाराः लवङ्गतालागुरुसप्तपर्णा न्यग्रोधशोभाञ्जननारिकेलाः
अशोक, सर्ज, अर्जुन, कोविदार, पुंनाग, नागेश्वर, कर्णिकर, लवंग, ताड, अगर, सप्तपर्ण, वड, शोभांजन आणि नारळाची झाडे तेथे होती.
वृक्षास् तथान्ये फलपुष्पवन्तो दृश्या बभूवुः सुमनोहराङ्गाः जलाशयाश् चैव सुवर्णतोयाश् चक्राङ्गकारण्डवहंसजुष्टाः
इतरही फळफुलांनी बहरलेली, सुंदर रूपाची झाडे दिसत होती; आणि तळी सुवर्णासारख्या पाण्याने भरलेली, त्यात चक्रवाक, कारण्डव आणि हंस विहरत होते.
कोयष्टिदात्यूहबलाकयुक्ता दृश्यास् तु पद्मोत्पलमीनपूर्णाः खगाश् च नानाविधभूषिताङ्गा दृश्यास् तु वृक्षेषु सुचित्रपक्षाः
तेथे कमळ, निलकमळ आणि माशांनी भरलेली तळी होती, त्यात बदकं, दात्यूह आणि बगळे विहरत होते; आणि झाडांवर विविध रंगांची पंखे असलेले अनेक प्रकारचे पक्षी शोभत होते.
क्रीडासु युक्तान् अथ तर्जयन्तः कुर्वन्ति शब्दं मदनेरिताङ्गाः तस्मिन् गिराव् अद्रिसुताविवाहे ववुश् च वाताः सुखशीतलाङ्गाः
खेळताना ते एकमेकांना आव्हान देत, प्रेमाने भारावलेल्या देहांनी आवाज करत होते; त्या पर्वतावर, पर्वतकन्येच्या विवाहावेळी, सुखद, थंड वारे वाहू लागले.
पुष्पाणि शुभ्राण्य् अपि पातयन्तः शनैर् नगेभ्यो मलयाद्रिजाताः तथैव सर्वे ऋतवश् च पुण्याश् चकाशिरे ऽन्योन्यविमिश्रिताङ्गाः
मलयगिरीवरून आलेल्या वाऱ्यांनी झाडांवरून हळूहळू शुभ्र फुले खाली पाडली; आणि सर्व पवित्र ऋतू एकमेकांत मिसळून तिथे चमकत होते.
समदालिकुलोद्गीतशिलाकुसुमसंचयैः परस्परं हि मालत्यो भावयन्त्यो विरेजिरे
मद्याने मस्त झालेल्या मधमाशांच्या गाण्यांनी आणि दगडफुलांच्या राशींनी एकमेकांना आधार देणाऱ्या मोगऱ्याच्या वेलींनी सारा परिसर फुलवला.
नीलानि नीलाम्बुरुहैः पयांसि गौराणि गौरैश् च मृणालदण्डैः रक्तैश् च रक्तानि भृशं कृतानि मत्तद्विरेफावलिजुष्टपत्त्रैः
पाणी निळे झाले निळ्या कमळांनी, पांढरे झाले पांढऱ्या कमळांच्या दांड्यांनी, आणि लाल झाले लाल कमळांनी, त्यांच्या पानांवर मद्याने मस्त झालेल्या भुंग्यांचे थवे गुंजत होते.
हैमानि विस्तीर्णजलेषु केषुचिन् निरन्तरं चारुतराणि केषुचित् वैदूर्यनालानि सरःसु केषुचित् प्रजज्ञिरे पद्मवनानि सर्वतः
काही रुंद जलाशयांत सर्वत्र सोन्यासारखी कमळे फुलली; काही ठिकाणी सुंदर वैडूर्याच्या दांड्या दिसल्या; आणि काही तळ्यांत चारही बाजूंनी कमळवन फुलले.
वाप्यस् तत्राभवन् रम्याः कमलोत्पलपुष्पिताः नानाविहंगसंजुष्टा हैमसोपानपङ्क्तयः
तेथे सुंदर तलाव होते, ज्यात कमळे आणि निळी शेवंती फुलली होती, विविध पक्ष्यांनी गजबजलेली आणि सोन्याच्या पायऱ्यांनी सजलेली होती.
शृङ्गाणि तस्य तु गिरेः कर्णिकारैः सुपुष्पितैः समुच्छ्रितान्य् अविरलैर् हेमानीव बभुर् द्विजाः
त्या पर्वताच्या शिखरांवर भरपूर फुललेल्या कर्णिकार वृक्षांनी शोभा आली होती, ती शिखरे सतत उंचावलेली आणि सोन्यासारखी चमकत होती, हे द्विजांनो.
ईषद्विभिन्नकुसुमैः पाटलैश् चापि पाटलाः संबभूवुर् दिशः सर्वाः पवनाकम्पिमूर्तिभिः
पाटल वृक्षांच्या किंचित उघडलेल्या फुलांनी आणि वाऱ्यात डोलणाऱ्या लाल पाकळ्यांनी सर्व दिशांना रंग चढला होता.
कृष्णार्जुना दशगुणा नीलाशोकमहीरुहाः गिरौ ववृधिरे फुल्लाः स्पर्धयन्तः परस्परम्
त्या पर्वतावर कृष्ण, अर्जुन, दहा पट निळे अशोक आणि इतर मोठे वृक्ष फुलांनी बहरले होते आणि एकमेकांशी स्पर्धा करत असल्यासारखे दिसत होते.
चारुरावविजुष्टानि किंशुकानां वनानि च पर्वतस्य नितम्बेषु सर्वेषु च विरेजिरे
किंशुक वृक्षांची सुंदर अरण्ये, त्यांच्या मोहक आवाजांनी नटलेली, पर्वताच्या प्रत्येक उतारावर उजळून निघाली होती.
तमालगुल्मैस् तस्यासीच् छोभा हिमवतस् तदा नीलजीमूतसंघातैर् निलीनैर् इव संधिषु
त्या वेळी हिमालयाची शोभा तमाळ आणि गुल्म वृक्षांनी वाढली होती, जणू काही निळ्या ढगांचे समूह पर्वताच्या कपारींमध्ये लपले आहेत.
निकामपुष्पैः सुविशालशाखैः समुच्छ्रितैश् चन्दनचम्पकैश् च प्रमत्तपुंस्कोकिलसंप्रलापैर् हिमाचलो ऽतीव तदा रराज
फुलांनी लगडलेली, रुंद फांद्या असलेली, उंच चंदन आणि चंपक वृक्ष, आणि मयूरांच्या नशेत गुंजणाऱ्या कोकिळांच्या आवाजांनी हिमालय त्या वेळी अत्यंत तेजस्वी दिसत होता.
श्रुत्वा शब्दं मृदुमदकलं सर्वतः कोकिलानां चञ्चत्पक्षाः समधुरतरं नीलकण्ठा विनेदुः तेषां शब्दैर् उपचितबलः पुष्पचापेषुहस्तः सज्जीभूतस् त्रिदशवनिता वेद्धुम् अङ्गेष्व् अनङ्गः
सर्व बाजूंनी कोकिळांच्या मृदू, मधुर आवाजांनी ऐकून, निळ्या गळ्याचे पक्षी पंख फडफडवत आणखी गोड गात होते; त्यांच्या आवाजांनी प्रेरित होऊन, पुष्पबाण हातात घेऊन मदन देवता देवांगनांच्या अंगावर बाण सोडायला सज्ज झाला.
पटुः सूर्यातपश् चापि प्रायशो ऽल्पजलाशयः देवीविवाहसमये ग्रीष्म आगाद् धिमाचलम्
सूर्याचा ताप प्रखर झाला आणि पाण्याचे साठे कमी झाले; म्हणून देवीच्या विवाहाच्या वेळी ग्रीष्म ऋतू हिमालयात आला.
स चापि तरुभिस् तत्र बहुभिः कुसुमोत्करैः शोभयाम् आस शृङ्गाणि प्रालेयाद्रेः समन्ततः
तेथे अनेक वृक्षांच्या फुलांच्या घोसांनी, त्या पर्वताच्या शिखरांना सर्वत्र सुंदरपणे सजवले होते.
तथापि च गिरौ तत्र वायवः सुमनोहराः ववुः पाटलविस्तीर्णकदम्बार्जुनगन्धिनः
तरीही त्या पर्वतावर अतिशय मनमोहक वारे वाहू लागले, जे पाटल, कदंब आणि अर्जुन वृक्षांच्या सुगंधाने भरलेले होते.
वाप्यः प्रफुल्लपद्मौघकेसरारुणमूर्तयः अभवंस् तटसंघुष्टफलहंसकदम्बकाः
तलाव फुललेल्या कमळांच्या घोसांनी आणि त्यांच्या केसरांच्या लालपणाने उजळले होते, आणि काठावर फळे खाणाऱ्या हंस व कदंब पक्ष्यांच्या आवाजांनी गूंजत होते.
तथा कुरबकाश् चापि कुसुमापाण्डुमूर्तयः सर्वेषु नगशृङ्गेषु भ्रमरावलिसेविताः
त्याचप्रमाणे, फुलांनी फिकट दिसणारे कुरबक वृक्ष, प्रत्येक पर्वतशिखरावर भ्रमरांच्या झुंडीने वेढलेले होते.
बकुलाश् च नितम्बेषु विशालेषु महीभृतः उत्ससर्ज मनोज्ञानि कुसुमानि समन्ततः
पर्वताच्या विस्तीर्ण उतारांवर बकुळ वृक्षांनी सर्व दिशांना मनोहारी फुले झाडली.