दक्षिणस्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः पुत्रं शङ्खपदं नाम राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
दक्षिण दिशेला कर्दम प्रजापतीचा पुत्र शंखपद याला राजा केलं.
पश्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रम् अच्युतम् केतुमन्तं महात्मानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
पश्चिम दिशेला रजसाचा पुत्र, महात्मा केतुमंत याला राजा केलं.
तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः उदीच्यां दिशि दुर्धर्षं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
त्याच प्रमाणे, पर्जन्य प्रजापतींचा पुत्र हिरण्यरोम या दुर्जय राजाला उत्तर दिशेला राज्याभिषेक केला.
तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना यथाप्रदेशम् अद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते
या राजांनी ही संपूर्ण पृथ्वी, सातही द्वीपांसह आणि नगरांसह, आजही प्रत्येक प्रदेशात धर्माने सांभाळली जाते.
राजसूयाभिषिक्तस् तु पृथुर् एतैर् नराधिपैः वेददृष्टेन विधिना राजा राज्ये नराधिपः
या नराधिपांनी राजसूयाने अभिषिक्त केलेल्या पृथू राजाने वेदांनी सांगितलेल्या पद्धतीने राज्य केले.
ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे ऽमिततेजसि वैवस्वताय मनवे पृथिव्यां राज्यम् आदिशत्
त्यानंतर चाक्षुष मन्वंतर संपल्यावर, अपार तेजाचा वैवस्वत मनू याला पृथ्वीचे राज्य दिले गेले.
तस्य विस्तरम् आख्यास्ये मनोर् वैवस्वतस्य ह भवतां चानुकूल्याय यदि श्रोतुम् इहेच्छथ महद् एतद् अधिष्ठानं पुराणे तद् अधिष्ठितम्
मी वैवस्वत मनूच्या वंशाचा विस्तार तुमच्या हितासाठी सांगतो, तुम्हाला ऐकायची इच्छा असेल तर; हे पुराणातील महान अधिष्ठान आहे.
विस्तरेण पृथोर् जन्म लोमहर्षण कीर्तय यथा महात्मना तेन दुग्धा वेयं वसुंधरा
लोमहर्षण, पृथूच्या जन्माची आणि त्या महात्म्याने पृथ्वीला कशी दुग्ध केली हे सविस्तर सांग.
यथा वापि नृभिर् दुग्धा यथा देवैर् महर्षिभिः यथा दैत्यैश् च नागैश् च यथा यक्षैर् यथा द्रुमैः
तसेच, माणसांनी, देवांनी आणि महर्षींनी, दैत्यांनी, नागांनी, यक्षांनी आणि झाडांनी पृथ्वी कशी दुग्ध केली हेही सांग.
यथा शैलैः पिशाचैश् च गन्धर्वैश् च द्विजोत्तमैः राक्षसैश् च महासत्त्वैर् यथा दुग्धा वसुंधरा
पर्वतांनी, पिशाचांनी, गंधर्वांनी, श्रेष्ठ द्विजांनी, राक्षसांनी आणि महान सत्त्वांनी पृथ्वी कशी दुग्ध केली हेही सांग.
तेषां पात्रविशेषांश् च वक्तुम् अर्हसि सुव्रत वत्सक्षीरविशेषांश् च दोग्धारं चानुपूर्वशः
त्यांनी वापरलेल्या विशेष पात्रांचे, वासराच्या दूधाचे प्रकार आणि दुग्ध करणाऱ्यांची क्रमाने माहिती सांग, हे सुव्रत.
यस्माच् च कारणात् पाणिर् वेणस्य मथितः पुरा क्रुद्धैर् महर्षिभिस् तात कारणं तच् च कीर्तय
पूर्वी क्रुद्ध महर्षींनी वेणाच्या हाताचे मंथन का केले, हे कारणही तू सांग, प्रिय.
शृणुध्वं कीर्तयिष्यामि पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् एकाग्राः प्रयताश् चैव पुण्यार्थं वै द्विजर्षभाः
मी आता वेणपुत्र पृथूचे सविस्तर वर्णन सांगणार आहे, म्हणून लक्षपूर्वक आणि एकाग्रतेने ऐका, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, पुण्यसंचयासाठी.
नाशुचेः क्षुद्रमनसो नाशिष्यस्याव्रतस्य च कीर्तयेयम् इदं विप्राः कृतघ्नायाहिताय च
हे विप्रांनो, जो अपवित्र, क्षुद्र मनाचा, शिष्य नसलेला, व्रत न पाळणारा, कृतघ्न किंवा शत्रुत्व बाळगणारा आहे, त्याला हे मी सांगणार नाही.
स्वर्ग्यं यशस्यम् आयुष्यं धन्यं वेदैश् च संमितम् रहस्यम् ऋषिभिः प्रोक्तं शृणुध्वं वै यथातथम्
हे स्वर्गप्राप्त, कीर्ती देणारे, दीर्घायुष्य देणारे, धन्य आणि वेदांनी मान्य केलेले आहे; ऋषींनी सांगितलेले हे रहस्य आहे—ते जसे आहे तसे ऐका.
यश् चेमं कीर्तयेन् नित्यं पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत् कृताकृतम्
जो कोणी वेणपुत्र पृथूचे हे वर्णन नेहमी ब्राह्मणांना वंदन करून सांगतो, त्याला केलेल्या किंवा न केलेल्या गोष्टींचा शोक राहत नाही.
आसीद् धर्मस्य संगोप्ता पूर्वम् अत्रिसमः प्रभुः अत्रिवंशे समुत्पन्नस् त्व् अङ्गो नाम प्रजापतिः
पूर्वी धर्माचा रक्षण करणारा, अत्रिसमान प्रभू, अत्रिवंशात जन्मलेला, अंग नावाचा प्रजापती होता.
तस्य पुत्रो ऽभवद् वेणो नात्यर्थं धर्मकोविदः जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः
त्याचा पुत्र वेण, जो धर्माचे फारसे ज्ञान नसलेला, मृत्युपुत्री सूनिथा हिच्या पोटी जन्मलेला प्रजापती होता.
स मातामहदोषेण तेन कालात्मजात्मजः स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा कामलोभेष्व् अवर्तत
मातामहाच्या दोषामुळे, त्या काळात्मजाच्या मुलाने स्वतःचा धर्म मागे टाकून, काम आणि लोभ यातच रममाण झाला.
मर्यादां भेदयाम् आस धर्मोपेतां स पार्थिवः वेदधर्मान् अतिक्रम्य सो ऽधर्मनिरतो ऽभवत्
त्या राजाने धर्मयुक्त मर्यादा मोडल्या, वेदधर्मांचे उल्लंघन केले आणि अधर्मातच आसक्त झाला.
निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास् तस्मिन् प्रजापतौ प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः
त्या काळात प्रजापतीने राज्य केलं तेव्हा लोकांनी स्वाध्याय किंवा वषट् म्हणणं सोडलं; यज्ञात देवांनी सोम प्यायलाच नाही, आणि यज्ञात आहुतीही दिल्या गेल्या नाहीत.
न यष्टव्यं न होतव्यम् इति तस्य प्रजापतेः आसीत् प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते
त्या प्रजापतीच्या मनात फार कठोर निश्चय आला — 'यज्ञ करू नका, आहुती देऊ नका,' असं त्याने ठरवलं, कारण विनाश जवळ आला होता.
अहम् इज्यश् च यष्टा च यज्ञश् चेति भृगूद्वह मयि यज्ञो विधातव्यो मयि होतव्यम् इत्य् अपि
भृगूंच्या श्रेष्ठा, मीच पूजा आहे, मीच पूजक आहे, आणि मीच यज्ञ आहे; म्हणून माझ्यासाठीच यज्ञ व्हावा, आणि मला आहुती द्याव्यात.
तम् अतिक्रान्तमर्यादम् आददानम् असांप्रतम् ऊचुर् महर्षयः सर्वे मरीचिप्रमुखास् तदा
त्याने सगळ्या मर्यादा ओलांडल्या आणि अयोग्य वागत होता, तेव्हा मरीचि आणि इतर सर्व महर्षींनी त्याला बोलावलं.
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामः संवत्सरगणान् बहून् अधर्मं कुरु मा वेण एष धर्मः सनातनः
आम्ही अनेक वर्षे दीक्षा घेणार आहोत; वेण, तू अधर्म करू नकोस, कारण हा सनातन धर्म आहे.
निधने ऽत्रेः प्रसूतस् त्वं प्रजापतिर् असंशयम् प्रजाश् च पालयिष्ये ऽहम् इतीह समयः कृतः
अत्रींच्या मृत्यूनंतर तू जन्मला आहेस, यात शंका नाही की तू प्रजापती आहेस; मी प्रजांचे रक्षण करीन — असं इथे ठरलं होतं.
तांस् तथा ब्रुवतः सर्वान् महर्षीन् अब्रवीत् तदा वेणः प्रहस्य दुर्बुद्धिर् इमम् अर्थम् अनर्थवित्
महर्षी असं बोलत असताना, वेणाने, ज्याला काही कळत नव्हतं, हसून त्यांना हानीकारक शब्दांनी उत्तर दिलं.
स्रष्टा धर्मस्य कश् चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया श्रुतवीर्यतपःसत्यैर् मया वा कः समो भुवि
धर्माचा निर्माता दुसरा कोण आहे? मी कुणाचं ऐकावं? विद्या, शौर्य, तप आणि सत्य यात पृथ्वीवर माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?
प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः संमूढा न विदुर् नूनं भवन्तो मां विचेतसः
तुम्ही नक्कीच भ्रमित आहात आणि विचारशक्तीही नाही, कारण मी सर्व प्राण्यांचा आणि विशेषतः धर्माचा मूळ आहे हे तुम्हाला माहीत नाही.
इच्छन् दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस् तथा द्यां वै भुवं च रुन्धेयं नात्र कार्या विचारणा
माझ्या इच्छेने मी पृथ्वी जाळू शकतो, पाण्याने बुडवू शकतो, किंवा आकाश आणि पृथ्वी अडवू शकतो — यात काहीच विचार करण्यासारखं नाही.