समभ्यगात् कश्यपसूनुर् एक आदित्यमध्याद् भगनामधारी पीनाङ्गयष्टिः सुकृताङ्गहार तेजोबलाज्ञासदृशप्रभावः
कश्यपाचा पुत्र, भग नाव धारण करणारा, आदित्यांमधून एकटा आला; त्याचे शरीर बलवान, शुभ दागिने घातलेले, तेज, बळ आणि अधिकारात तो समदर्शी होता.
दण्डं समागृह्य कृतान्त आगाद् आरुह्य भीमं महिषं जवेन महामहीध्रोच्छ्रयपीनगात्रः स्वर्णादिरत्नाञ्चितचारुवेशः
दंड घेऊन कृतांत वेगाने आला, भीषण महिषावर आरूढ झाला; त्याचे शरीर मोठ्या पर्वतासारखे, आणि त्याचा वेश सोनं व रत्नांनी शोभिवंत होता.
समीरणः सर्वजगद्विभर्ता विमानम् आरुह्य समभ्यगाद् धि संतापयन् सर्वसुरासुरेशांस् तेजोधिकस् तेजसि संनिविष्टः
सर्व जगाचा पोशिंदा समीर, आपल्या विमानावर बसून आला; त्याच्या तेजाने सर्व देव-दानवांच्या अधिपतींना तो भारावून टाकत होता, आणि तेजात तो सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ होता.
वह्निः समभ्येत्य सुरेन्द्रमध्ये ज्वलन् प्रतस्थौ वरवेशधारी नानामणिप्रज्वलिताङ्गयष्टिर् जगद्वरं दिव्यविमानम् अग्र्यम्
अग्नि, देवांच्या मध्ये तेजाने प्रज्वलित होत, सुंदर वेशात उभा राहिला; त्याचे सर्व अंग विविध रत्नांनी झळकत होते, आणि त्याचे दिव्य विमान जगातील सर्वोत्कृष्ट होते.
आरुह्य सर्वद्रविणाधिपेशः स राजराजस् त्वरितो ऽभ्यगाच् च आप्याययन् सर्वसुरासुरेशान् कान्त्या च वेशेन च चारुरूपः
सर्व संपत्तीचा स्वामी, राजांचा राजा, आपल्या विमानावर बसून वेगाने आला; त्याच्या कांतीने आणि देखण्या रूपाने सर्व देव-दानवांच्या अधिपतींना तो भारावून टाकत होता.
ज्वलन् महारत्नविचित्ररूपं विमानम् आरुह्य शशी समायात् श्यामाङ्गयष्टिः सुविचित्रवेशः सर्वाङ्ग आबद्धसुगन्धिमाल्यः
चंद्र तेजाने उजळून, विविध मौल्यवान रत्नांनी सजवलेल्या विमानावर बसून आला; त्याचे शरीर काळसर, सुंदर वेशात, आणि सर्व अंगांना सुगंधी हारांनी वेढलेले होते.
तार्क्ष्यं समारुह्य महीध्रकल्पं गदाधरो ऽसौ त्वरितः समेतः अथाश्विनौ चापि भिषग्वरौ द्वाव् एकं विमानं त्वरयाधिरुह्य
गदा हातात घेऊन तो वेगाने त्या मोठ्या पर्वतासारख्या तार्क्ष्यावर चढला आणि दोन श्रेष्ठ वैद्य अश्विनी कुमारांसह एकाच दिव्य विमानात जलदपणे बसला.
मनोहरौ प्रज्वलचारुवेशौ आजग्मतुर् देववरौ सुवीरौ सहस्रनागः स्फुरदग्निवर्णं बिभ्रत् तदानीं ज्वलनार्कतेजाः
ते दोन्ही तेजस्वी देव, सुंदर रूपधारी, पराक्रमी वीर, हजार नागांनी युक्त, त्यांच्या देहातून अग्नी आणि सूर्याच्या तेजाने झळकत, तिथे आले.
सार्धं स नागैर् अपरैर् महात्मा विमानम् आरुह्य समभ्यगाच् च दितेः सुतानां च महासुराणां वह्न्यर्कशक्रानिलतुल्यभासाम्
तो महान आत्मा इतर नागांसह विमानात बसून, दितीचे पुत्र आणि महाबलवान असुर, ज्यांचे तेज अग्नी, सूर्य, इंद्र आणि वायूसारखे होते, त्यांच्याजवळ गेला.
वरानुरूपं प्रविधाय वेशं वृन्दं समागात् पुरतः सुराणाम् गन्धर्वराजः स च चारुरूपी दिव्याङ्गदो दिव्यविमानचारी
आपल्या दर्जाला शोभेल अशा वेशात सर्व मंडळी देवांच्या समोर जमली; गंधर्वांचा राजा सुंदर रूपाचा, दिव्य दागिन्यांनी सजलेला, दिव्य विमानात फिरत होता.
गन्धर्वसंघैः सहितो ऽप्सरोभिः शक्राज्ञया तत्र समाजगाम अन्ये च देवास् त्रिदिवात् तदानीं पृथक् पृथक् चारुगृहीतवेशाः
गंधर्व आणि अप्सरांच्या समूहांसह तो इंद्राच्या आज्ञेने तिथे आला; इतर देवताही स्वर्गातून वेगवेगळ्या, सुंदर वेशात, तिथे आले.
आजग्मुर् आरुह्य विमानपृष्ठं गन्धर्वयक्षोरगकिंनराश् च शचीपतिस् तत्र सुरेन्द्रमध्ये रराज राजाधिकलक्ष्यमूर्तिः
गंधर्व, यक्ष, नाग आणि किन्नर विमानावर चढून आले; सर्व देवांच्या मध्ये शचीपती, सर्व राजांमध्ये उठून दिसणाऱ्या रूपाने, तेजाने झळकत होता.
आज्ञाबलैश्वर्यकृतप्रमोदः स्वयंवरं तं समलंचकार हेतुस् त्रिलोकस्य जगत्प्रसूतेर् माता च तेषां ससुरासुराणाम्
आज्ञा आणि सामर्थ्याच्या बळावर आनंदाने त्याने स्वयंवराचा सोहळा केला; ती, सर्व जगाची आणि देव-दानवांची जननी, सृष्टीची कारण होती.
पत्नी च शंभोः पुरुषस्य धीमतो गीता पुराणे प्रकृतिः परा या दक्षस्य कोपाद् धिमवद्गृहं सा कार्यार्थमायात् त्रिदिवौकसां हि
ती शंभूची पत्नी, बुद्धिमान पुरुषाची अर्धांगिनी, पुराणात गायलेली श्रेष्ठ प्रकृती, दक्षाच्या रागामुळे त्या ज्ञानी गृहातून कर्तव्यासाठी निघून स्वर्गातील देवतांकडे आली.
विमानपृष्ठे मणिहेमजुष्टे स्थिता वलच्चामरवीजिताङ्गी सर्वर्तुपुष्पां सुसुगन्धमालां प्रगृह्य देवी प्रसभं प्रतस्थे
रत्न आणि सोन्याने सजलेल्या विमानावर उभी राहून, तिच्या अंगावर चामराने वाऱ्याची झुळूक दिली जात होती; सर्व ऋतूंच्या सुंदर, सुवासिक फुलांची माळ घेऊन देवी ठामपणे पुढे गेली.
मालां प्रगृह्य देव्यां तु स्थितायां देवसंसदि शक्राद्यैर् आगतैर् देवैः स्वयंवर उपागते
देवीने फुलांची माळ घेतली, आणि ती देवांच्या सभेत उभी असताना, इंद्र व इतर देव उपस्थित होते, आणि स्वयंवर सुरू झाले.
देव्या जिज्ञासया शंभुर् भूत्वा पञ्चशिखः शिशुः उत्सङ्गतलसंसुप्तो बभूव सहसा विभुः
देवीच्या मनात कुतूहल निर्माण झाल्याने शंभूने पाच शेंगांची लहान मुलगीचे रूप घेतले आणि अचानक तिच्या मांडीवर झोपून आपली दिव्य शक्ती प्रकट केली.
ततो ददर्श तं देवी शिशुं पञ्चशिखं स्थितम् ज्ञात्वा तं समवध्यानाज् जगृहे प्रीतिसंयुता
मग देवीने त्या पाच शेंगांच्या लहान मुलाला पाहिले, त्याला योग्य समजून आनंदाने उचलून घेतले.
अथ सा शुद्धसंकल्पा काङ्क्षितं प्राप्य सत्पतिम् निवृत्ता च तदा तस्थौ कृत्वा सा हृदि तं विभुम्
मग ती शुद्ध संकल्पाने, इच्छित पती मिळाल्यावर, त्या प्रभूला हृदयात ठेवून, निवांतपणे तिथेच राहिली.
ततो दृष्ट्वा शिशुं देवा देव्या उत्सङ्गवर्तिनम् को ऽयम् अत्रेति संमन्त्र्य चुक्रुशुर् भृशमोहिताः
मग त्या देवीच्या मांडीवर असलेले बाळ पाहून देवांनी विचार केला, 'हा कोण आहे?' आणि मोठ्या गोंधळात ओरडू लागले.
वज्रम् आहारयत् तस्य बाहुम् उत्क्षिप्य वृत्रहा स बाहुर् उत्थितस् तस्य तथैव समतिष्ठत
वृत्रहंत्याने आपला हात उंचावून वज्र मागवला; पण त्या मुलाच्या हातानेही तसाच उंचावून तो तिथेच स्थिर राहिला.
स्तम्भितः शिशुरूपेण देवदेवेन शंभुना वज्रं क्षेप्तुं न शशाक वृत्रहा चलितुं न च
शंभूच्या दिव्य शक्तीने त्या मुलाला स्थिर केले; वृत्रहंता वज्र फेकू शकला नाही, ना हलू शकला.
भगो नाम ततो देव आदित्यः काश्यपो बली उत्क्षिप्य आयुधं दीप्तं छेत्तुम् इच्छन् विमोहितः
मग भगा नावाचा बलाढ्य, कश्यपाचा पुत्र, आपल्या तेजस्वी शस्त्र उचलून मारण्याचा प्रयत्न करू लागला, पण तोही गोंधळला.
तस्यापि भगवान् बाहुं तथैवास्तम्भयत् तदा बलं तेजश् च योगश् च तथैवास्तम्भयद् विभुः
त्याच्याही हाताला प्रभूंनी तसंच स्थिर केलं, आणि त्याच वेळी त्याची ताकद, तेज आणि योगशक्तीही स्थिर केली.
शिरः प्रकम्पयन् विष्णुः शंकरं समवैक्षत अथ तेषु स्थितेष्व् एवं मन्युमत्सु सुरेषु च
विष्णूने आपले डोके हलवत शंकराकडे पाहिले. त्या वेळी सगळे देव आणि ते दोघेही रागावलेल्या अवस्थेत तिथेच उभे होते.
अहं परमसंविग्नो ध्यानम् आस्थाय सादरम् बुद्धवान् देवदेवेशम् उमोत्सङ्गे समास्थितम्
मी फारच अस्वस्थ झालो होतो, म्हणून मन लावून ध्यानाला बसलो आणि देवांचा देव उमाच्या मांडीवर बसलेला आहे हे पाहिले.
ज्ञात्वाहं परमेशानं शीघ्रम् उत्थाय सादरम् ववन्दे चरणं शंभोः स्तुतवांस् तम् अहं द्विजाः
मी त्या परमेश्वराला ओळखून लगेच आदराने उठलो, शंभूच्या पायांना वंदन केले आणि त्याची स्तुती केली, हे द्विजांनो.
पुराणैः सामसंगीतैः पुण्याख्यैर् गुह्यनामभिः अजस् त्वम् अजरो देवः स्रष्टा विभुः परापरम्
मी प्राचीन सामवेदातील पुण्य आणि गुप्त नावांनी युक्त अशा स्तोत्रांनी म्हटले – 'तू अज, वय न लागणारा, देवा, सर्वांचा स्रष्टा, सर्वत्र व्यापणारा आणि सगळी प्रपंच-अपप्रपंच गाठणारा आहेस.'
प्रधानं पुरुषो यस् त्वं ब्रह्म ध्येयं तद् अक्षरम् अमृतं परमात्मा च ईश्वरः कारणं महत्
तूच आद्य पुरुष, ध्यान करावयाचे अक्षर ब्रह्म, अमर, सर्वश्रेष्ठ आत्मा, सर्वांचा स्वामी आणि सर्व कारणांचा मूळ आहेस.
ब्रह्मसृक् प्रकृतेः स्रष्टा सर्वकृत् प्रकृतेः परः इयं च प्रकृतिर् देवी सदा ते सृष्टिकारणम्
तू ब्रह्माचा स्रष्टा, प्रकृतीचा उत्पत्ती करणारा, सर्वांचा कर्ता आणि प्रकृतीच्या पलीकडचा आहेस. ही देवी प्रकृती नेहमीच तुझ्या सृष्टीचे कारण आहे.