प्रयामि निधनं वक्त्रे ग्राहस्यास्य दुरात्मनः शोचामि न स्वकं देहं ग्राहग्रस्तः सुदुःखितः
"या दुष्ट मगरीच्या तोंडात मी आता संपणार आहे. मगरीने पकडलेला असूनही, मला माझ्या शरीराची फारशी खंत नाही."
यथा शोचामि पितरं मातरं च तपस्विनीम् ग्राहगृहीतं मां श्रुत्वा प्राप्तं निधनम् उत्सुकौ
"पण मला माझ्या तपस्वी आई-वडिलांची काळजी वाटते, कारण मगरीने मला पकडल्याचं आणि मी संपल्याचं ऐकून ते फार व्याकुळ होतील."
प्रियपुत्राव् एकपुत्रौ प्राणान् नूनं त्यजिष्यतः अहो बत सुकष्टं वै यो ऽहं बालो ऽकृताश्रमः अन्तर्ग्राहेण ग्रस्तस् तु यास्यामि निधनं किल
"आपला एकुलता एक प्रिय मुलगा, एकुलता एक पुत्र, त्यांच्यामुळे ते प्राण सोडतील. अहो, किती मोठं दु:ख! मी अजून लहान, विधिवत दीक्षा न घेतलेला, आतून मगरीने पकडून संपणार आहे."
श्रुत्वा तु देवी तं नादं विप्रस्यार्तस्य शोभना उत्थाय प्रस्थिता तत्र यत्र तिष्ठत्य् असौ द्विजः
त्या दुःखी आणि तेजस्वी मुलाचा आवाज ऐकून देवी उठली आणि जिथे तो ब्राह्मण मुलगा होता तिथे गेली.
सापश्यद् इन्दुवदना बालकं चारुरूपिणम् ग्राहस्य मुखम् आपन्नं वेपमानम् अवस्थितम्
चंद्रासारखा चेहरा असलेल्या देवीने सुंदर रूप असलेला तो मुलगा मगरीच्या तोंडात सापडलेला, थरथरत उभा असलेला पाहिला.
सो ऽपि ग्राहवरः श्रीमान् दृष्ट्वा देवीम् उपागताम् तं गृहीत्वा द्रुतं यातो मध्यं सरस एव हि
मग त्या तेजस्वी मगरीने, देवी येताना पाहून, त्या मुलाला पकडून पटकन सरोवराच्या मध्यभागी नेलं.
स कृष्यमाणस् तेजस्वी नादम् आर्तं तदाकरोत् अथाह देवी दुःखार्ता बालं दृष्ट्वा ग्रहावृतम्
मगरीने ओढत असताना, तो तेजस्वी मुलगा दुःखाने ओरडला. तेव्हा देवीने, तो मुलगा मगरीच्या तावडीत सापडलेला पाहून, व्याकुळ होऊन बोलली.
ग्राहराज महासत्त्व बालकं ह्य् एकपुत्रकम् विमुञ्चेमं महादंष्ट्र क्षिप्रं भीमपराक्रम
"अरे मगरीच्या राजांनो, बलाढ्य प्राणी, हा एकुलता एक मुलगा आहे, त्याला सोड! मोठ्या दातांच्या, भयंकर आणि वेगवान असलेल्या, त्याला लगेच सोड."
यो देवि दिवसे षष्ठे प्रथमं समुपैति माम् स आहारो मम पुरा विहितो लोककर्तृभिः
"देवी, सहाव्या दिवशी जो पहिला माझ्याकडे येतो, तोच माझं अन्न असतो, हे जगाच्या सर्जकांनी पूर्वीच ठरवलं आहे."
सो ऽयं मम महाभागे षष्ठे ऽहनि गिरीन्द्रजे ब्रह्मणा प्रेरितो नूनं नैनं मोक्ष्ये कथंचन
"हे महाभाग्यवती पर्वतराजकन्ये, हा मुलगा सहाव्या दिवशी नक्कीच ब्रह्मदेवाने माझ्याकडे पाठवला आहे. मी याला काहीही करून सोडणार नाही."
यन् मया हिमवच्छृङ्गे चरितं तप उत्तमम् तेन बालम् इमं मुञ्च ग्राहराज नमो ऽस्तु ते
मी हिमालयाच्या शिखरावर केलेल्या श्रेष्ठ तपस्येच्या बळावर, हे ग्रहांचा राजा, या मुलाला सोडून दे. तुला माझा नमस्कार.
मा व्ययस् तपसो देवि भृशं बाले शुभानने यद् ब्रवीमि कुरु श्रेष्ठे तथा मोक्षम् अवाप्स्यति
हे देवी, हे शुभ मुख असलेल्या कन्ये, तुझ्या तपस्येचा व्यर्थ वापर करू नकोस. मी जे सांगतो ते उत्तम प्रकारे कर, म्हणजे तुला मुक्ती मिळेल.
ग्राहाधिप वदस्वाशु यत् सताम् अविगर्हितम् तत् कृतं नात्र संदेहो यतो मे ब्राह्मणाः प्रियाः
हे ग्रहाधिपती, सज्जनांना योग्य असे जे काही आहे ते लवकर सांग. तेच मी नक्की करीन, कारण ब्राह्मण मला अत्यंत प्रिय आहेत.
यत् कृतं वै तपः किंचिद् भवत्या स्वल्पम् उत्तमम् तत् सर्वं मे प्रयच्छाशु ततो मोक्षम् अवाप्स्यति
तू केलेली थोडी किंवा मोठी जशी काही तपस्या आहे, ती सर्व लगेच मला दे. मग तुला मुक्ती मिळेल.
जन्मप्रभृति यत् पुण्यं महाग्राह कृतं मया तत् ते सर्वं मया दत्तं बालं मुञ्च महाग्रह
हे महाग्रहा, माझ्या जन्मापासून मी जे पुण्य कमावले आहे ते सर्व मी तुला देतो. हे महाग्रहा, या मुलाला सोडून दे.
प्रजज्वाल ततो ग्राहस् तपसा तेन भूषितः आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्षस् तदाभवत् उवाच चैवं तुष्टात्मा देवीं लोकस्य धारिणीम्
त्या तपस्येने शोभून, तो ग्रह तेजाने प्रज्वलित झाला आणि मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा दिसू लागला. मग समाधानाने त्याने जगाला धारणा करणाऱ्या देवीला असे म्हटले.
देवि किं कृत्यम् एतत् ते सुनिश्चित्य महाव्रते तपसो ऽप्य् अर्जनं दुःखं तस्य त्यागो न शस्यते
हे देवी, हे महाव्रते, तू इतक्या दृढ निश्चयाने हे कृत्य का केलेस? तप मिळवणे कठीण आहे, त्याग करणे योग्य नाही.
गृहाण तप एव त्वं बालं चेमं सुमध्यमे तुष्टो ऽस्मि ते विप्रभक्त्या वरं तस्माद् ददामि ते सा त्व् एवम् उक्ता ग्राहेण उवाचेदं महाव्रता
हे सुडौल कटिवाली, तू तुझी तपस्या आणि हा मुलगाही परत घे. तुझ्या ब्राह्मणभक्तीमुळे मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, म्हणून तुला वर देतो. ग्रहाने असे म्हटल्यावर त्या महाव्रतीने उत्तर दिले.
देहेनापि मया ग्राह रक्ष्यो विप्रः प्रयत्नतः तपः पुनर् मया प्राप्यं न प्राप्यो ब्राह्मणः पुनः
हे ग्रह, माझ्या शरीरानेही मी ब्राह्मणाचे मनापासून रक्षण करायला हवे. मला पुन्हा तप मिळवावे लागेल, पण ब्राह्मण पुन्हा मिळवता येणार नाही.
सुनिश्चित्य महाग्राह कृतं बालस्य मोक्षणम् न विप्रेभ्यस् तपः श्रेष्ठं श्रेष्ठा मे ब्राह्मणा मताः
हे महाग्रहा, मी ठाम निश्चयाने या मुलाची मुक्तता केली आहे. ब्राह्मणांना श्रेष्ठ तप द्यायला नको, कारण ब्राह्मण मला सर्वांत श्रेष्ठ वाटतात.
दत्त्वा चाहं न गृह्णामि ग्राहेन्द्र विहितं हि ते नहि कश्चिन् नरो ग्राह प्रदत्तं पुनर् आहरेत्
हे ग्रहेंद्र, मी एकदा दिलेले परत घेत नाही, कारण ते तुझ्यासाठीच आहे. ग्रहाला दिलेले कोणताही मनुष्य परत घेत नाही.
दत्तम् एतन् मया तुभ्यं नाददानि हि तत् पुनः त्वय्य् एव रमताम् एतद् बालश् चायं विमुच्यताम्
हे मी तुला दिले आहे, मी ते पुन्हा परत घेत नाही. ते तुझ्यातच राहू दे, आणि या मुलाला सोडून दे.
तथोक्तस् तां प्रशस्याथ मुक्त्वा बालं नमस्य च देवीम् आदित्यावभासस् तत्रैवान्तरधीयत
असे तिचे बोल ऐकून, त्याने तिची स्तुती केली, मुलाला सोडले आणि देवीला वंदन केले. सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होऊन तो तिथेच अदृश्य झाला.
बालो ऽपि सरसस् तीरे मुक्तो ग्राहेण वै तदा स्वप्नलब्ध इवार्थौघस् तत्रैवान्तरधीयत
त्या वेळी ग्रहाने मुक्त केलेला मुलगा सरोवराच्या काठी जणू स्वप्नात मिळाल्यासारखा सर्व काही मिळवून तिथेच अदृश्य झाला.
तपसो ऽपचयं मत्वा देवी हिमगिरीन्द्रजा भूय एव तपः कर्तुम् आरेभे नियमस्थिता
तपस्येचा नाश झाल्याचे जाणून, हिमालयराजाची कन्या देवी पुन्हा नियमाने तप करायला लागली.
कर्तुकामां तपो भूयो ज्ञात्वा तां शंकरः स्वयम् प्रोवाच वचनं विप्रा मा कृथास् तप इत्य् उत
तिला पुन्हा तप करायची इच्छा आहे हे जाणून, शंकर स्वतः म्हणाले, 'हे ब्राह्मण, तू तप करू नकोस.'
मह्यम् एतत् तपो देवि त्वया दत्तं महाव्रते तत् तेनैवाक्षयं तुभ्यं भविष्यति सहस्रधा
हे देवी, हे महाव्रते, तू केलेली ही तपस्या तू मला दिली आहेस. त्यामुळे ती तुझ्यासाठी हजारपट अक्षय राहील.
इति लब्ध्वा वरं देवी तपसो ऽक्षयम् उत्तमम् स्वयंवरम् उदीक्षन्ती तस्थौ प्रीता मुदा युता
अशा प्रकारे श्रेष्ठ, अक्षय तपाचा वर मिळाल्यावर देवी आनंदाने आणि समाधानाने स्वतःच्या स्वयंबराची वाट पाहू लागली.
इदं पठेद् यो हि नरः सदैव बालानुभावाचरणं हि शंभोः स देहभेदं समवाप्य पूतो भवेद् गणेशस् तु कुमारतुल्यः
जो मनुष्य शंभूंच्या बाललीलांचे हे वाचन नेहमी करतो, तो देह सोडल्यावर शुद्ध होतो आणि गणेशासारखा, कुमारासमान, स्थान प्राप्त करतो.
विस्तृते हिमवत्पृष्ठे विमानशतसंकुले अभवत् स तु कालेन शैलपुत्र्याः स्वयंवरः
हिमालयाच्या विस्तीर्ण डोंगरावर, शेकडो राजवाड्यांनी गजबजलेल्या ठिकाणी, योग्य वेळ येताच पर्वतराजाच्या कन्येचा स्वयंवर सोहळा झाला.