निर्भयः सर्वलोकेषु भविष्यसि सुनिर्वृतः आश्रमं वेदम् अत्यर्थं चित्रकूटेति विश्रुतम्
तू सर्व लोकांत निर्भय आणि अत्यंत समाधानी राहशील. तुझा आश्रम चित्रकूट म्हणून प्रसिद्ध आणि अत्यंत पूजनीय होईल.
यो हि यास्यति पुण्यार्थी सो ऽश्वमेधम् अवाप्स्यति यस् तु तत्र मृतश् चापि ब्रह्मलोकं स गच्छति
जो कोणी येथे पुण्य मिळवण्यासाठी येईल, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळेल. आणि जो येथे मरेल, तो ब्रह्मलोकात जाईल.
यश् चात्र नियमैर् युक्तः प्राणान् सम्यक् परित्यजेत् स देव्यास् तपसा युक्तो महागणपतिर् भवेत्
जो या ठिकाणी नियमाने वागून, योग्य रीतीने प्राण सोडतो, तो देवीच्या तपामुळे महागणपती होतो.
एवम् उक्त्वा तदा देव आपृच्छ्य हिमवत्सुताम् अन्तर्दधे जगत्स्रष्टा सर्वभूतप ईश्वरः
असं म्हणून, सर्व जगाचा सर्जन करणारा आणि सर्वांचा स्वामी असलेल्या देवाने हिमालयकन्येला परवानगी मागितली आणि अदृश्य झाला.
सापि देवी गते तस्मिन् भगवत्य् अमितात्मनि तत एवोन्मुखी भूत्वा शिलायां संबभूव ह
तो भगवंत, अमर्याद आत्मा, निघून गेल्यावर देवी तिथूनच एकाग्र झाली आणि त्या शिळेवर प्रकट झाली.
उन्मुखी सा भवे तस्मिन् महेशे जगतां प्रभौ निशेव चन्द्ररहिता न बभौ विमनास् तदा
ती देवी त्या महेश्वराकडे, जगाच्या प्रभूकडे मन लावून बसली होती. त्या वेळी, चंद्र नसलेल्या रात्रीसारखी, तिच्या चेहऱ्यावर तेज नव्हतं, ती उदास दिसत होती.
अथ शुश्राव शब्दं च बालस्यार्तस्य शैलजा सरस्य् उदकसंपूर्णे समीपे चाश्रमस्य च
मग पर्वतराजकन्येला, आश्रमाजवळ पाण्याने भरलेल्या सरोवराजवळ, एका दुःखी मुलाचा आक्रोश ऐकू आला.
स कृत्वा बालरूपं तु देवदेवः स्वयं शिवः क्रीडाहेतोः सरोमध्ये ग्राहग्रस्तो ऽभवत् तदा
तेव्हा देवांचा देव, शंकर, स्वतः खेळण्यासाठी बालकाचं रूप घेऊन, त्या सरोवराच्या मध्यभागी मगरीने पकडला गेला.
योगमायां समास्थाय प्रपञ्चोद्भवकारणम् तद् रूपं सरसो मध्ये कृत्वैवं समभाषत
योगमायेचा आधार घेत, जी जगाच्या उत्पत्तीचं कारण आहे, त्याने त्या सरोवराच्या मध्यभागी ते रूप धारण करून असं बोलला.
त्रातु मां कश्चिद् इत्य् आह ग्राहेण हृतचेतसम् धिक् कष्टं बाल एवाहम् अप्राप्तार्थमनोरथः
"कोणी तरी मला वाचवा!" असं तो मगरीने पकडलेल्या अवस्थेत ओरडला. "अरे देवा, किती दु:ख! मी अजून लहान आहे, माझ्या इच्छा पूर्ण झालेल्या नाहीत."
प्रयामि निधनं वक्त्रे ग्राहस्यास्य दुरात्मनः शोचामि न स्वकं देहं ग्राहग्रस्तः सुदुःखितः
"या दुष्ट मगरीच्या तोंडात मी आता संपणार आहे. मगरीने पकडलेला असूनही, मला माझ्या शरीराची फारशी खंत नाही."
यथा शोचामि पितरं मातरं च तपस्विनीम् ग्राहगृहीतं मां श्रुत्वा प्राप्तं निधनम् उत्सुकौ
"पण मला माझ्या तपस्वी आई-वडिलांची काळजी वाटते, कारण मगरीने मला पकडल्याचं आणि मी संपल्याचं ऐकून ते फार व्याकुळ होतील."
प्रियपुत्राव् एकपुत्रौ प्राणान् नूनं त्यजिष्यतः अहो बत सुकष्टं वै यो ऽहं बालो ऽकृताश्रमः अन्तर्ग्राहेण ग्रस्तस् तु यास्यामि निधनं किल
"आपला एकुलता एक प्रिय मुलगा, एकुलता एक पुत्र, त्यांच्यामुळे ते प्राण सोडतील. अहो, किती मोठं दु:ख! मी अजून लहान, विधिवत दीक्षा न घेतलेला, आतून मगरीने पकडून संपणार आहे."
श्रुत्वा तु देवी तं नादं विप्रस्यार्तस्य शोभना उत्थाय प्रस्थिता तत्र यत्र तिष्ठत्य् असौ द्विजः
त्या दुःखी आणि तेजस्वी मुलाचा आवाज ऐकून देवी उठली आणि जिथे तो ब्राह्मण मुलगा होता तिथे गेली.
सापश्यद् इन्दुवदना बालकं चारुरूपिणम् ग्राहस्य मुखम् आपन्नं वेपमानम् अवस्थितम्
चंद्रासारखा चेहरा असलेल्या देवीने सुंदर रूप असलेला तो मुलगा मगरीच्या तोंडात सापडलेला, थरथरत उभा असलेला पाहिला.
सो ऽपि ग्राहवरः श्रीमान् दृष्ट्वा देवीम् उपागताम् तं गृहीत्वा द्रुतं यातो मध्यं सरस एव हि
मग त्या तेजस्वी मगरीने, देवी येताना पाहून, त्या मुलाला पकडून पटकन सरोवराच्या मध्यभागी नेलं.
स कृष्यमाणस् तेजस्वी नादम् आर्तं तदाकरोत् अथाह देवी दुःखार्ता बालं दृष्ट्वा ग्रहावृतम्
मगरीने ओढत असताना, तो तेजस्वी मुलगा दुःखाने ओरडला. तेव्हा देवीने, तो मुलगा मगरीच्या तावडीत सापडलेला पाहून, व्याकुळ होऊन बोलली.
ग्राहराज महासत्त्व बालकं ह्य् एकपुत्रकम् विमुञ्चेमं महादंष्ट्र क्षिप्रं भीमपराक्रम
"अरे मगरीच्या राजांनो, बलाढ्य प्राणी, हा एकुलता एक मुलगा आहे, त्याला सोड! मोठ्या दातांच्या, भयंकर आणि वेगवान असलेल्या, त्याला लगेच सोड."
यो देवि दिवसे षष्ठे प्रथमं समुपैति माम् स आहारो मम पुरा विहितो लोककर्तृभिः
"देवी, सहाव्या दिवशी जो पहिला माझ्याकडे येतो, तोच माझं अन्न असतो, हे जगाच्या सर्जकांनी पूर्वीच ठरवलं आहे."
सो ऽयं मम महाभागे षष्ठे ऽहनि गिरीन्द्रजे ब्रह्मणा प्रेरितो नूनं नैनं मोक्ष्ये कथंचन
"हे महाभाग्यवती पर्वतराजकन्ये, हा मुलगा सहाव्या दिवशी नक्कीच ब्रह्मदेवाने माझ्याकडे पाठवला आहे. मी याला काहीही करून सोडणार नाही."
यन् मया हिमवच्छृङ्गे चरितं तप उत्तमम् तेन बालम् इमं मुञ्च ग्राहराज नमो ऽस्तु ते
मी हिमालयाच्या शिखरावर केलेल्या श्रेष्ठ तपस्येच्या बळावर, हे ग्रहांचा राजा, या मुलाला सोडून दे. तुला माझा नमस्कार.
मा व्ययस् तपसो देवि भृशं बाले शुभानने यद् ब्रवीमि कुरु श्रेष्ठे तथा मोक्षम् अवाप्स्यति
हे देवी, हे शुभ मुख असलेल्या कन्ये, तुझ्या तपस्येचा व्यर्थ वापर करू नकोस. मी जे सांगतो ते उत्तम प्रकारे कर, म्हणजे तुला मुक्ती मिळेल.
ग्राहाधिप वदस्वाशु यत् सताम् अविगर्हितम् तत् कृतं नात्र संदेहो यतो मे ब्राह्मणाः प्रियाः
हे ग्रहाधिपती, सज्जनांना योग्य असे जे काही आहे ते लवकर सांग. तेच मी नक्की करीन, कारण ब्राह्मण मला अत्यंत प्रिय आहेत.
यत् कृतं वै तपः किंचिद् भवत्या स्वल्पम् उत्तमम् तत् सर्वं मे प्रयच्छाशु ततो मोक्षम् अवाप्स्यति
तू केलेली थोडी किंवा मोठी जशी काही तपस्या आहे, ती सर्व लगेच मला दे. मग तुला मुक्ती मिळेल.
जन्मप्रभृति यत् पुण्यं महाग्राह कृतं मया तत् ते सर्वं मया दत्तं बालं मुञ्च महाग्रह
हे महाग्रहा, माझ्या जन्मापासून मी जे पुण्य कमावले आहे ते सर्व मी तुला देतो. हे महाग्रहा, या मुलाला सोडून दे.
प्रजज्वाल ततो ग्राहस् तपसा तेन भूषितः आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्षस् तदाभवत् उवाच चैवं तुष्टात्मा देवीं लोकस्य धारिणीम्
त्या तपस्येने शोभून, तो ग्रह तेजाने प्रज्वलित झाला आणि मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा दिसू लागला. मग समाधानाने त्याने जगाला धारणा करणाऱ्या देवीला असे म्हटले.
देवि किं कृत्यम् एतत् ते सुनिश्चित्य महाव्रते तपसो ऽप्य् अर्जनं दुःखं तस्य त्यागो न शस्यते
हे देवी, हे महाव्रते, तू इतक्या दृढ निश्चयाने हे कृत्य का केलेस? तप मिळवणे कठीण आहे, त्याग करणे योग्य नाही.
गृहाण तप एव त्वं बालं चेमं सुमध्यमे तुष्टो ऽस्मि ते विप्रभक्त्या वरं तस्माद् ददामि ते सा त्व् एवम् उक्ता ग्राहेण उवाचेदं महाव्रता
हे सुडौल कटिवाली, तू तुझी तपस्या आणि हा मुलगाही परत घे. तुझ्या ब्राह्मणभक्तीमुळे मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, म्हणून तुला वर देतो. ग्रहाने असे म्हटल्यावर त्या महाव्रतीने उत्तर दिले.
देहेनापि मया ग्राह रक्ष्यो विप्रः प्रयत्नतः तपः पुनर् मया प्राप्यं न प्राप्यो ब्राह्मणः पुनः
हे ग्रह, माझ्या शरीरानेही मी ब्राह्मणाचे मनापासून रक्षण करायला हवे. मला पुन्हा तप मिळवावे लागेल, पण ब्राह्मण पुन्हा मिळवता येणार नाही.
सुनिश्चित्य महाग्राह कृतं बालस्य मोक्षणम् न विप्रेभ्यस् तपः श्रेष्ठं श्रेष्ठा मे ब्राह्मणा मताः
हे महाग्रहा, मी ठाम निश्चयाने या मुलाची मुक्तता केली आहे. ब्राह्मणांना श्रेष्ठ तप द्यायला नको, कारण ब्राह्मण मला सर्वांत श्रेष्ठ वाटतात.