एतत् तु त्रिकुमारीकं जगत् स्थावरजङ्गमम् एतासां तपसां वृत्तं यावद् भूमिर् धरिष्यति
ही त्या तीन कुमारिकांची कथा आहे. त्यांचे तप पृथ्वीवर स्थावर-जंगम सर्व काही असेपर्यंत टिकून राहील.
तपःशरीरास् ताः सर्वास् तिस्रो योगं समाश्रिताः सर्वाश् चैव महाभागास् तथा च स्थिरयौवनाः
त्या तिघींची शरीरं तपाने घडली होती, त्यांनी योगाचा आश्रय घेतला. त्या सर्व अत्यंत भाग्यशाली आणि नेहमीच तरुण राहिल्या.
ता लोकमातरश् चैव ब्रह्मचारिण्य एव च अनुगृह्णन्ति लोकांश् च तपसा स्वेन सर्वदा
त्या जगाच्या माताही आहेत आणि कायम ब्रह्मचारिणी आहेत. आपल्या तपाने त्या नेहमीच सृष्टीचे पालन करतात.
उमा तासां वरिष्ठा च ज्येष्ठा च वरवर्णिनी महायोगबलोपेता महादेवम् उपस्थिता
त्यांच्यात उमा सर्वश्रेष्ठ, ज्येष्ठ आणि सुंदर वर्णाची आहे. ती महान योगशक्तीने युक्त असून, महादेवाजवळ गेली.
दत्तकश् चोशना तस्य पुत्रः स भृगुनन्दनः आसीत् तस्यैकपर्णा तु देवलं सुषुवे सुतम्
दत्तक, ज्याला उशनाही म्हणतात, तो त्याचा पुत्र झाला, हे भृगुनंदना. एकपर्णेने देवल नावाचा मुलगा जन्माला घातला.
या तु तासां कुमारीणां तृतीया ह्य् एकपाटला पुत्रं सा तम् अलर्कस्य जैगीषव्यम् उपस्थिता
त्या कुमारिकांपैकी तिसरी एकपाटला हिने अलर्काचा जयगीषव्य नावाचा पुत्र जन्माला घातला.
तस्याश् च शङ्खलिखितौ स्मृतौ पुत्राव् अयोनिजौ उमा तु या मया तुभ्यं कीर्तिता वरवर्णिनी
तिला दोन पुत्र झाले — शंख आणि लिखित, हे दोघेही आईच्या पोटी जन्मलेले नव्हते. आणि जी उमा मी तुला वर्णन केली, ती तेजस्विनीही तिचीच कन्या आहे.
अथ तस्यास् तपोयोगात् त्रैलोक्यम् अखिलं तदा प्रधूपितम् इहालक्ष्य वचस् ताम् अहम् अब्रवम्
तिच्या कठोर तपामुळे त्या वेळी सगळे त्रैलोक्य जळून गेले. हे पाहून मी तिला असे बोललो.
देवि किं तपसा लोकांस् तापयिष्यसि शोभने त्वया सृष्टम् इदं सर्वं मा कृत्वा तद् विनाशय
देवी, हे सुंदर रूपवती, तू या तपाने लोकांना का त्रास देतेस? हे सर्व विश्व तुझ्याच कर्तृत्वाने निर्माण झाले आहे; असे करून त्याचा नाश करू नकोस.
त्वं हि धारयसे लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा ब्रूहि किं ते जगन्मातः प्रार्थितं संप्रतीह नः
कारण, हे जगतजननी, तुझ्या तेजानेच हे सगळे लोक टिकून आहेत. आता तुला आमच्याकडून काय हवे आहे, ते सांग.
यदर्थं तपसो ह्य् अस्य चरणं मे पितामह त्वम् एव तद् विजानीषे ततः पृच्छसि किं पुनः
पितामह, मी हे तप कशासाठी करते, हे तुला आधीच माहीत आहे. मग पुन्हा का विचारतोस?
ततस् ताम् अब्रवं चाहं यदर्थं तप्यसे शुभे स त्वां स्वयम् उपागम्य इहैव वरयिष्यति
मग मी तिला सांगितले, 'हे शुभे, तू ज्या हेतूने तप करतेस, त्यासाठी तो स्वतः इथे येईल आणि तुला वरणार आहे.'
शर्व एव पतिः श्रेष्ठः सर्वलोकेश्वरेश्वरः वयं सदैव यस्येमे वश्या वै किंकराः शुभे
शर्वच सर्वश्रेष्ठ पती आहे, सर्व लोकांचा स्वामींचा स्वामी आहे. आम्ही नेहमी त्याच्या अधीन आणि त्याचेच सेवक आहोत, हे शुभे.
स देवदेवः परमेश्वरः स्वयं स्वयंभुर् आयास्यति देवि ते ऽन्तिकम् उदाररूपो विकृतादिरूपः समानरूपो ऽपि न यस्य कस्यचित्
तो देवांचा देव, परमेश्वर, स्वयंभू, तोच स्वतः तुझ्या जवळ येईल, देवी. त्याचे रूप उदार आहे, अनेक प्रकारचे आणि कुणाच्याही सारखे नाही.
महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः विनेन्दुना हीन्द्रसमानवर्चसा विभीषणं रूपम् इवास्थितो यः
महेश्वर, जो पर्वतावर राहतो, चराचरांचा स्वामी, पहिला आणि अपरिमित, चंद्र आणि इंद्रासारखा तेजस्वी, भीषण रूप धारण करणारा आहे.
ततस् ताम् अब्रुवन् देवास् तदा गत्वा तु सुन्दरीम् देवि शीघ्रेण कालेन धूर्जटिर् नीललोहितः
मग त्या सुंदर देवीकडे देव गेले आणि म्हणाले, 'देवी, लवकरच धूर्जटी, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचा, येथे येईल.'
स भर्ता तव देवेशो भविता मा तपः कृथाः ततः प्रदक्षिणीकृत्य देवा विप्रा गिरेः सुताम्
'तोच देवांचा स्वामी तुझा पती होईल; तू आता तप करू नकोस.' मग देव आणि ऋषी पर्वतकन्येची प्रदक्षिणा करून निघून गेले.
जग्मुश् चादर्शनं तस्याः सा चापि विरराम ह सा देवी सूक्तम् इत्य् एवम् उक्त्वा स्वस्याश्रमे शुभे
ते तिच्या नजरेआड झाले आणि तिनेही स्तोत्रपठण थांबवले, आपल्याच पवित्र आश्रमात राहिली.
द्वारि जातम् अशोकं च समुपाश्रित्य चास्थिता अथागाच् चन्द्रतिलकस् त्रिदशार्तिहरो हरः
दाराशी असलेल्या अशोक वृक्षाजवळ ती उभी राहिली. तेव्हाच देवांचे दुःख दूर करणारे, चंद्रकोर मस्तकी असलेले हर तिथे आले.
विकृतं रूपम् आस्थाय ह्रस्वो बाहुक एव च विभग्ननासिको भूत्वा कुब्जः केशान्तपिङ्गलः
त्यांनी विकृत रूप घेतले — ठेंगणे, लहान हातांचे, नाक मोडलेले, कुबड, केसांच्या टोकांना तांबूस रंग असलेले.
उवाच विकृतास्यश् च देवि त्वां वरयाम्य् अहम् अथोमा योगसंसिद्धा ज्ञात्वा शंकरम् आगतम्
विकृत चेहऱ्याने तो म्हणाला, 'देवी, मी तुला वरणार आहे.' पण योगसिद्ध उमा ओळखली की शंकरच आले आहेत.
अन्तर्भावविशुद्धात्मा कृपानुष्ठानलिप्सया तम् उवाचार्घपाद्याभ्यां मधुपर्केण चैव ह
मनाने शुद्ध आणि दयाळूपणाची इच्छा बाळगून तिने त्यांना पाय धुण्याचे पाणी, स्वागतासाठी पाणी आणि मधमिश्रित पेय अर्पण केले.
संपूज्य सुमनोभिस् तं ब्राह्मणं ब्राह्मणप्रिया
ती ब्राह्मणांना प्रिय असल्याने तिने त्या ब्राह्मणाचे सुगंधी फुलांनी पूजन केले.
भगवन् न स्वतन्त्राहं पिता मे त्व् अग्रणीर् गृहे स प्रभुर् मम दाने वै कन्याहं द्विजपुंगव
'भगवन्, मी स्वतंत्र नाही; माझे वडील घरचे प्रमुख आहेत. कन्यादानाचा अधिकार त्यांच्याकडेच आहे; मी कन्या आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.'
गत्वा याचस्व पितरं मम शैलेन्द्रम् अव्ययम् स चेद् ददाति मां विप्र तुभ्यं तद् उचितं मम
माझ्या वडिलांकडे, म्हणजे पर्वतराजांकडे, जाऊन त्यांना विनंती कर. ते जर मला तुला देण्यास तयार झाले, ब्राह्मण, तर तेच माझ्यासाठी योग्य आहे.
ततः स भगवान् देवस् तथैव विकृतः प्रभुः उवाच शैलराजानं सुतां मे यच्छ शैलराट्
मग तो भगवंत, त्याच रूपात, पर्वतराजाला म्हणाला, "हे पर्वतराज, मला तुमची मुलगी द्या."
स तं विकृतरूपेण ज्ञात्वा रुद्रम् अथाव्ययम् भीतः शापाच् च विमना इदं वचनम् अब्रवीत्
पर्वतराजाने त्या विचित्र रूपातूनही त्याला अविनाशी रुद्र ओळखले. शापाच्या भीतीने आणि मनात घबराट घेऊन त्याने असे उत्तर दिले.
भगवन् नावमन्ये ऽहं ब्राह्मणान् भुवि देवताः मनीषितं तु यत् पूर्वं तच् छृणुष्व महामते
भगवंत, मी कधीही या पृथ्वीवरील ब्राह्मण किंवा देवतांचा अवमान करत नाही. पण पूर्वी जे ठरले आहे, ते ऐका, हे ज्ञानी.
स्वयंवरो मे दुहितुर् भविता विप्रपूजितः वरयेद् यं स्वयं तत्र स भर्तास्या भविष्यति
माझ्या मुलीसाठी स्वयंवर होईल, जिथे ब्राह्मणांचे पूजन केले जाईल. तिथे ती ज्या व्यक्तीला स्वतः निवडेल, तोच तिचा पती होईल.
तच् छ्रुत्वा शैलवचनं भगवान् वृषभध्वजः देव्याः समीपम् आगत्य इदम् आह महामनाः
पर्वतराजाचे हे बोलणे ऐकून, वृषध्वज भगवान त्या देवीकडे गेला आणि मोठ्या मनाने तिला म्हणाला—