तस्य तद् वचनं श्रुत्वा गिरिराजस्य भो द्विजाः तदा तस्मै वरं चाहं दत्तवान् मनसेप्सितम्
पर्वतराजाने असे बोलल्यावर, हे द्विजांनो, मी त्याला त्याच्या मनातील इच्छेप्रमाणे वर दिला.
कन्या भवित्री शैलेन्द्र तपसानेन सुव्रत यस्याः प्रभावात् सर्वत्र कीर्तिम् आप्स्यसि शोभनाम्
हे पर्वतराजा, तुझ्या तपामुळे तुझ्या घरी एक कन्या जन्माला येईल. तिच्या सामर्थ्यामुळे तुझे नाव सर्वत्र उज्ज्वल होईल.
अर्चितः सर्वदेवानां तीर्थकोटिसमावृतः पावनश् चैव पुण्येन देवानाम् अपि सर्वतः
ती सर्व देवांनी पूजली जाईल, असंख्य तीर्थांनी वेढलेली असेल, पुण्यामुळे पावन होईल आणि देवही तिला सर्वत्र मान देतील.
ज्येष्ठा च सा भवित्री ते अन्ये चात्र ततः शुभे
ती तुझी ज्येष्ठ कन्या असेल आणि तिच्यानंतर इतर कन्याही जन्माला येतील, हे शुभे.
सो ऽपि कालेन शैलेन्द्रो मेनायाम् उदपादयत् अपर्णाम् एकपर्णां च तथा चैवैकपाटलाम्
काळानुसार पर्वतराजाने मेना हिच्या पोटी अपर्णा, एकपर्णा आणि एकपाटला या कन्या उत्पन्न केल्या.
न्यग्रोधम् एकपर्णं तु पाटलं चैकपाटलाम् अशित्वा त्व् एकपर्णां तु अनिकेतस् तपो ऽचरत्
न्यग्रोधा, एकपर्णा आणि पाटला तसेच एकपाटला या कन्या होत्या. एकपर्णा फक्त एक पर्ण खाऊन, अनिकेताने कठोर तप केला.
शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः आहारम् एकपर्णं तु एकपर्णा समाचरत्
शंभर हजार वर्षे, जे देव आणि दानवांनाही कठीण वाटते, एकपर्णा फक्त एक पर्ण खाऊन कठोर तप करत होती.
पाटलेन तथैकेन विदधे चैकपाटला पूर्णे वर्षसहस्रे तु आहारं ताः प्रचक्रतुः
एकपाटला हिनेही एकच पाटलाचे पान खाऊन तप केले. जेव्हा हजार वर्षे पूर्ण झाली, तेव्हा त्या सर्वजणी अशाच प्रकारे आहार करू लागल्या.
अपर्णा तु निराहारा तां माता प्रत्यभाषत निषेधयन्ती चो मेति मातृस्नेहेन दुःखिता
अपर्णा मात्र काहीच न खाता राहिली. तिच्या आईने तिला प्रेमाने समजावले, 'काहीतरी खा,' असे सांगितले, आईच्या मायेने व्याकुळ होऊन.
सा तथोक्ता तया मात्रा देवी दुश्चरचारिणी तेनैव नाम्ना लोकेषु विख्याता सुरपूजिता
आईने असे सांगितल्यावर, ती देवी, कठोर तप करणारी, त्याच नावाने जगात प्रसिद्ध झाली आणि देवांनी तिची पूजा केली.
एतत् तु त्रिकुमारीकं जगत् स्थावरजङ्गमम् एतासां तपसां वृत्तं यावद् भूमिर् धरिष्यति
ही त्या तीन कुमारिकांची कथा आहे. त्यांचे तप पृथ्वीवर स्थावर-जंगम सर्व काही असेपर्यंत टिकून राहील.
तपःशरीरास् ताः सर्वास् तिस्रो योगं समाश्रिताः सर्वाश् चैव महाभागास् तथा च स्थिरयौवनाः
त्या तिघींची शरीरं तपाने घडली होती, त्यांनी योगाचा आश्रय घेतला. त्या सर्व अत्यंत भाग्यशाली आणि नेहमीच तरुण राहिल्या.
ता लोकमातरश् चैव ब्रह्मचारिण्य एव च अनुगृह्णन्ति लोकांश् च तपसा स्वेन सर्वदा
त्या जगाच्या माताही आहेत आणि कायम ब्रह्मचारिणी आहेत. आपल्या तपाने त्या नेहमीच सृष्टीचे पालन करतात.
उमा तासां वरिष्ठा च ज्येष्ठा च वरवर्णिनी महायोगबलोपेता महादेवम् उपस्थिता
त्यांच्यात उमा सर्वश्रेष्ठ, ज्येष्ठ आणि सुंदर वर्णाची आहे. ती महान योगशक्तीने युक्त असून, महादेवाजवळ गेली.
दत्तकश् चोशना तस्य पुत्रः स भृगुनन्दनः आसीत् तस्यैकपर्णा तु देवलं सुषुवे सुतम्
दत्तक, ज्याला उशनाही म्हणतात, तो त्याचा पुत्र झाला, हे भृगुनंदना. एकपर्णेने देवल नावाचा मुलगा जन्माला घातला.
या तु तासां कुमारीणां तृतीया ह्य् एकपाटला पुत्रं सा तम् अलर्कस्य जैगीषव्यम् उपस्थिता
त्या कुमारिकांपैकी तिसरी एकपाटला हिने अलर्काचा जयगीषव्य नावाचा पुत्र जन्माला घातला.
तस्याश् च शङ्खलिखितौ स्मृतौ पुत्राव् अयोनिजौ उमा तु या मया तुभ्यं कीर्तिता वरवर्णिनी
तिला दोन पुत्र झाले — शंख आणि लिखित, हे दोघेही आईच्या पोटी जन्मलेले नव्हते. आणि जी उमा मी तुला वर्णन केली, ती तेजस्विनीही तिचीच कन्या आहे.
अथ तस्यास् तपोयोगात् त्रैलोक्यम् अखिलं तदा प्रधूपितम् इहालक्ष्य वचस् ताम् अहम् अब्रवम्
तिच्या कठोर तपामुळे त्या वेळी सगळे त्रैलोक्य जळून गेले. हे पाहून मी तिला असे बोललो.
देवि किं तपसा लोकांस् तापयिष्यसि शोभने त्वया सृष्टम् इदं सर्वं मा कृत्वा तद् विनाशय
देवी, हे सुंदर रूपवती, तू या तपाने लोकांना का त्रास देतेस? हे सर्व विश्व तुझ्याच कर्तृत्वाने निर्माण झाले आहे; असे करून त्याचा नाश करू नकोस.
त्वं हि धारयसे लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा ब्रूहि किं ते जगन्मातः प्रार्थितं संप्रतीह नः
कारण, हे जगतजननी, तुझ्या तेजानेच हे सगळे लोक टिकून आहेत. आता तुला आमच्याकडून काय हवे आहे, ते सांग.
यदर्थं तपसो ह्य् अस्य चरणं मे पितामह त्वम् एव तद् विजानीषे ततः पृच्छसि किं पुनः
पितामह, मी हे तप कशासाठी करते, हे तुला आधीच माहीत आहे. मग पुन्हा का विचारतोस?
ततस् ताम् अब्रवं चाहं यदर्थं तप्यसे शुभे स त्वां स्वयम् उपागम्य इहैव वरयिष्यति
मग मी तिला सांगितले, 'हे शुभे, तू ज्या हेतूने तप करतेस, त्यासाठी तो स्वतः इथे येईल आणि तुला वरणार आहे.'
शर्व एव पतिः श्रेष्ठः सर्वलोकेश्वरेश्वरः वयं सदैव यस्येमे वश्या वै किंकराः शुभे
शर्वच सर्वश्रेष्ठ पती आहे, सर्व लोकांचा स्वामींचा स्वामी आहे. आम्ही नेहमी त्याच्या अधीन आणि त्याचेच सेवक आहोत, हे शुभे.
स देवदेवः परमेश्वरः स्वयं स्वयंभुर् आयास्यति देवि ते ऽन्तिकम् उदाररूपो विकृतादिरूपः समानरूपो ऽपि न यस्य कस्यचित्
तो देवांचा देव, परमेश्वर, स्वयंभू, तोच स्वतः तुझ्या जवळ येईल, देवी. त्याचे रूप उदार आहे, अनेक प्रकारचे आणि कुणाच्याही सारखे नाही.
महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः विनेन्दुना हीन्द्रसमानवर्चसा विभीषणं रूपम् इवास्थितो यः
महेश्वर, जो पर्वतावर राहतो, चराचरांचा स्वामी, पहिला आणि अपरिमित, चंद्र आणि इंद्रासारखा तेजस्वी, भीषण रूप धारण करणारा आहे.
ततस् ताम् अब्रुवन् देवास् तदा गत्वा तु सुन्दरीम् देवि शीघ्रेण कालेन धूर्जटिर् नीललोहितः
मग त्या सुंदर देवीकडे देव गेले आणि म्हणाले, 'देवी, लवकरच धूर्जटी, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचा, येथे येईल.'
स भर्ता तव देवेशो भविता मा तपः कृथाः ततः प्रदक्षिणीकृत्य देवा विप्रा गिरेः सुताम्
'तोच देवांचा स्वामी तुझा पती होईल; तू आता तप करू नकोस.' मग देव आणि ऋषी पर्वतकन्येची प्रदक्षिणा करून निघून गेले.
जग्मुश् चादर्शनं तस्याः सा चापि विरराम ह सा देवी सूक्तम् इत्य् एवम् उक्त्वा स्वस्याश्रमे शुभे
ते तिच्या नजरेआड झाले आणि तिनेही स्तोत्रपठण थांबवले, आपल्याच पवित्र आश्रमात राहिली.
द्वारि जातम् अशोकं च समुपाश्रित्य चास्थिता अथागाच् चन्द्रतिलकस् त्रिदशार्तिहरो हरः
दाराशी असलेल्या अशोक वृक्षाजवळ ती उभी राहिली. तेव्हाच देवांचे दुःख दूर करणारे, चंद्रकोर मस्तकी असलेले हर तिथे आले.
विकृतं रूपम् आस्थाय ह्रस्वो बाहुक एव च विभग्ननासिको भूत्वा कुब्जः केशान्तपिङ्गलः
त्यांनी विकृत रूप घेतले — ठेंगणे, लहान हातांचे, नाक मोडलेले, कुबड, केसांच्या टोकांना तांबूस रंग असलेले.