यस्माद् अवमता दक्ष सहसैवागता सती प्रशस्ताश् चेतराः सर्वास् त्वत्सुता भर्तृभिः सह
सती स्तुतीस पात्र असूनही, निमंत्रण न घेता आली आणि दक्षाने तिला तुच्छ केले, म्हणून तुझ्या इतर सर्व कन्या आणि त्यांचे पती हे धन्य झाले.
तस्माद् वैवस्वते प्राप्ते पुनर् एते महर्षयः उत्पत्स्यन्ति द्वितीये वै तव यज्ञे ह्य् अयोनिजाः
म्हणून वैवस्वत मन्वंतर येईल तेव्हा, हे महर्षी तुझ्या दुसऱ्या यज्ञात पुन्हा जन्म घेतील, तेही गर्भाशिवाय.
हुते वै ब्रह्मणः सत्त्रे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः अभिव्याहृत्य सप्तर्षीन् दक्षं सो ऽभ्यशपत् पुनः
ब्रह्मदेवाचा यज्ञ चाक्षुष मन्वंतराच्या मध्ये झाला तेव्हा, दक्षाने सप्तर्षींना बोलावून पुन्हा त्याला शाप दिला.
भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसः
चाक्षुष मन्वंतराच्या मध्ये, प्राचीनबर्हिषाचा नातू आणि प्रचेतसाचा पुत्र असा एक मानव राजा होईल.
दक्ष इत्य् एव नाम्ना त्वं मारिषायां जनिष्यसि कन्यायां शाखिनां चैव प्राप्ते वै चाक्षुषान्तरे
चाक्षुष मन्वंतर येईल तेव्हा, तू दक्ष नावाने मारीषेच्या, म्हणजे झाडांच्या कन्येच्या पोटी जन्म घेशील.
अहं तत्रापि ते विघ्नम् आचरिष्यामि दुर्मते धर्मकामार्थयुक्तेषु कर्मस्व् इह पुनः पुनः
अरे दुर्बुद्धी, तिथेही मी तुझ्या धर्म, काम आणि अर्थ यांच्याशी संबंधित कर्मांत वारंवार अडथळे आणीन.
ततो वै व्याहृतो दक्षो रुद्रं सो ऽभ्यशपत् पुनः
मग दक्षाने असे सांगून पुन्हा रुद्राला शाप दिला.
यस्मात् त्वं मत्कृते क्रूर ऋषीन् व्याहृतवान् असि तस्मात् सार्धं सुरैर् यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः
तू माझ्यासाठी क्रूरतेने ऋषींना कठोर बोललास, म्हणून देवांसह द्विजही यज्ञात तुला अर्पण करणार नाहीत.
कृत्वाहुतिं तव क्रूर अपः स्पृशन्ति कर्मसु इहैव वत्स्यसे लोके दिवं हित्वायुगक्षयात् ततो देवैस् तु ते सार्धं न तु पूजा भविष्यति
तुझ्यासाठी आहुती दिल्यावर, क्रूरा, ते कर्मात पाणी स्पर्श करतील; तू या लोकात युगाच्या शेवटपर्यंत राहशील, स्वर्ग सोडून, आणि देवांसोबत असूनही तुला पूजा मिळणार नाही.
चातुर्वर्ण्यं तु देवानां ते चाप्य् एकत्र भुञ्जते न भोक्ष्ये सहितस् तैस् तु ततो भोक्ष्याम्य् अहं पृथक्
देवतांचे चार वर्ण एकत्र भोजन करतात, पण मी त्यांच्यासोबत खाणार नाही; मी वेगळा भोग घेईन.
सर्वेषां चैव लोकानाम् आदिर् भूर्लोक उच्यते तम् अहं धारयाम्य् एकः स्वेच्छया न तवाज्ञया
सर्व लोकांचा पाया म्हणून पृथ्वी ओळखली जाते; मीच ती माझ्या इच्छेने धारण करतो, तुझ्या आज्ञेने नाही.
तस्मिन् धृते सर्वलोकाः सर्वे तिष्ठन्ति शाश्वताः तस्माद् अहं वसामीह सततं न तवाज्ञया
ती पृथ्वी धारण असताना, सर्व शाश्वत लोक राहतात; म्हणून मी इथे नेहमी वास करतो, तुझ्या आज्ञेने नाही.
ततो ऽभिव्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा उत्पन्नो मानुषेष्व् इह
मग अमर्याद तेजस्वी रुद्राने बोलावल्यावर दक्षाने आपली स्वयंभुव देह सोडली आणि तो इथे माणसांत जन्माला आला.
यदा गृहपतिर् दक्षो यज्ञानाम् ईश्वरः प्रभुः समस्तेनेह यज्ञेन सो ऽयजद् दैवतैः सह
जेव्हा दक्ष, जो गृहस्थांचा आणि यज्ञांचा स्वामी होता, त्याने सर्व देवतांसह येथे मोठा यज्ञ केला, तेव्हा त्याने सर्व विधीने पूजा केली.
अथ देवी सती यत् ते प्राप्ते वैवस्वते ऽन्तरे मेनायां ताम् उमां देवीं जनयाम् आस शैलराट्
मग, देवी, वैवस्वत मन्वंतर येताच, मेना हिने त्या पर्वतराजाच्या कन्या असलेल्या उमादेवीला जन्म दिला.
सा तु देवी सती पूर्वम् आसीत् पश्चाद् उमाभवत् सहव्रता भवस्यैषा नैतया मुच्यते भवः
ती देवी पूर्वी सती होती, नंतर ती उमा झाली; ती भवाची सखी आहे आणि तिच्यामुळे भव कधीच एकटा राहत नाही.
यावद् इच्छति संस्थानं प्रभुर् मन्वन्तरेष्व् इह मारीचं कश्यपं देवी यथादितिर् अनुव्रता
ज्यावेळी प्रभू इच्छितो, प्रत्येक मन्वंतरात ही देवी मरीचीकडे जाते, जशी अदिती कश्यपाच्या मागे जाते.
सार्धं नारायणं श्रीस् तु मघवन्तं शची यथा विष्णुं कीर्तिर् उषा सूर्यं वसिष्ठं चाप्य् अरुन्धती
जशी लक्ष्मी नारायणासोबत असते, शची इंद्रासोबत, कीर्ती विष्णूसोबत, उषा सूर्याबरोबर आणि अरुंधती वसिष्ठासोबत असते.
नैतांस् तु विजहत्य् एता भर्तॄन् देव्यः कथंचन एवं प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषे ऽन्तरे
या देव्या कधीच आपल्या पतीला सोडत नाहीत; अशाच प्रकारे प्रचेतसपुत्र दक्ष चाक्षुष मन्वंतरात जन्माला आला.
प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसाम् दशभ्यस् तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां पुनर् नृप
तो प्राचीनबर्हीचा नातू आणि प्रचेतसांचा मुलगा होता; दहा प्रचेतस आणि मारीषा यांच्या पोटी तो पुन्हा जन्माला आला.
जज्ञे रुद्राभिशापेन द्वितीयम् इति नः श्रुतम् भृग्वादयस् तु ते सर्वे जज्ञिरे वै महर्षयः
आम्हाला ऐकिवात आहे की, तो रुद्राच्या शापामुळे दुसऱ्यांदा जन्माला आला; आणि भृगु वगैरे सर्व महर्षीही जन्मले.
आद्ये त्रेतायुगे पूर्वं मनोर् वैवस्वतस्य ह देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस् तनुम्
प्रथम त्रेतायुगात, वैवस्वत मनूच्या मोठ्या यज्ञात, त्या देवाने वारुणी रूप धारण केले होते.
इत्य् एषो ऽनुशयो ह्य् आसीत् तयोर् जात्यन्तरे गतः प्रजापतेश् च दक्षस्य त्र्यम्बकस्य च धीमतः
अशा प्रकारे, दोघेही दुसऱ्या जन्मात गेल्यावर, प्रजापती दक्ष आणि बुद्धिमान त्र्यंबक यांना ही खंत वाटली.
तस्मान् नानुशयः कार्यो वरेष्व् इह कदाचन जात्यन्तरगतस्यापि भावितस्य शुभाशुभैः जन्तोर् न भूतये ख्यातिस् तन् न कार्यं विजानता
म्हणून, इथे कोणत्याही निवडीबद्दल कधीच खंत धरू नये; कारण जन्म बदलला तरी, चांगले किंवा वाईट, त्याचा जीवाला काहीच उपयोग होत नाही; म्हणून समजूतदार माणसाने असे करू नये.
कथं रोषेण सा पूर्वं दक्षस्य दुहिता सती त्यक्त्वा देहं पुनर् जाता गिरिराजगृहे प्रभो
सती, दक्षाची मुलगी, पूर्वी रागाने आपला देह सोडून, नंतर पर्वतराजाच्या घरी कशी जन्माला आली, हे प्रभो, कसे घडले?
देहान्तरे कथं तस्याः पूर्वदेहो बभूव ह भवेन सह संयोगः संवादश् च तयोः कथम्
तिचा पूर्वीचा देह दुसऱ्या रूपात कसा होता? भवासोबत तिचा संयोग आणि संवाद कसा झाला?
स्वयंवरः कथं वृत्तस् तस्मिन् महति जन्मनि विवाहश् च जगन्नाथ सर्वाश्चर्यसमन्वितः
त्या महान जन्मात स्वयंवर कसा झाला आणि सर्व अद्भुतांनी भरलेला विवाह कसा झाला, हे जगन्नाथा?
तत् सर्वं विस्तराद् ब्रह्मन् वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामहे पुण्यां कथां चातिमनोहराम्
हे ब्रह्मन्, हे सर्व तू आता सविस्तर सांगावे; आम्हाला ही पुण्य आणि अतिशय मनोहारी कथा ऐकायची आहे.
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां पापप्रणाशिनीम् उमाशंकरयोः पुण्यां सर्वकामफलप्रदाम्
हे मुनीशार्दूलहो, उमा आणि शंकराची ही कथा ऐका, जी पापांचा नाश करणारी, पुण्य देणारी आणि सर्व इच्छांची पूर्ती करणारी आहे.
कदाचित् स्वगृहात् प्राप्तं कश्यपं द्विपदां वरम् अपृच्छद् धिमवान् वृत्तं लोके ख्यातिकरं हितम्
एकदा हिमवान, पर्वतांचा श्रेष्ठ, आपल्या घरी आलेल्या द्विपदांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कश्यपाला, जगात प्रसिद्ध आणि हितकारक अशा एका घडलेल्या गोष्टीबद्दल विचारले.