किमर्थं स भवो देवः सर्वभूतहिते रतः जघान यज्ञं दक्षस्य देवैः सर्वैर् अलंकृतम्
सर्व भूतांच्या कल्याणात रमणारा भव देव, देवांनी सजवलेल्या दक्षाच्या यज्ञाचा नाश का केला?
न ह्य् अल्पं कारणं तत्र प्रभो मन्यामहे वयम् श्रोतुम् इच्छामहे ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः
हे प्रभो, आम्हाला वाटत नाही की त्याचे कारण क्षुल्लक आहे; आम्हाला ते ऐकायचे आहे—कृपया सांगा, कारण आमची जिज्ञासा फार मोठी आहे.
दक्षस्यासन्न् अष्ट कन्या याश् चैवं पतिसंगताः स्वेभ्यो गृहेभ्यश् चानीय ताः पिताभ्यर्चयद् गृहे
दक्षाच्या आठ कन्या होत्या, त्या आपल्या पतींसोबत स्वतःच्या घरी राहात होत्या, वडिलांनी त्यांना घरी बोलावून सन्मान केला.
ततस् त्व् अभ्यर्चिता विप्रा न्यवसंस् ताः पितुर् गृहे तासां ज्येष्ठा सती नाम पत्नी या त्र्यम्बकस्य वै
मग त्या सर्वांचा सन्मान झाल्यावर ब्राह्मण कन्या पित्याच्या घरी राहिल्या; त्यांच्यात ज्येष्ठ सती नावाची होती, ती त्र्यंबकाची पत्नी होती.
नाजुहावात्मजां तां वै दक्षो रुद्रम् अभिद्विषन् अकरोत् संनतिं दक्षे न च कांचिन् महेश्वरः
दक्षाने रुद्राचा द्वेष करून स्वतःच्या मुलीला आमंत्रण दिले नाही; त्याने दक्षाला वंदन केले, पण महेश्वराचा सन्मान केला नाही.
जामाता श्वशुरे तस्मिन् स्वभावात् तेजसि स्थितः ततो ज्ञात्वा सती सर्वास् तास् तु प्राप्ताः पितुर् गृहम्
जावई आपल्या तेजस्वी आणि स्वभावात स्थिर राहिला; हे समजून सती आणि इतर सर्व पित्याच्या घरी गेल्या.
जगाम साप्य् अनाहूता सती तु स्वपितुर् गृहम् ताभ्यो हीनां पिता चक्रे सत्याः पूजाम् असंमताम् ततो ऽब्रवीत् सा पितरं देवी क्रोधसमाकुला
सती अनाहूत असूनही पित्याच्या घरी गेली; वडिलांनी सर्वांचा सन्मान केला, पण सतीला वगळले, हे तिला मान्य नव्हते. मग देवी रागाने भरून पित्याला म्हणाली.
यवीयसीभ्यः श्रेष्ठाहं किं न पूजसि मां प्रभो असत्कृताम् अवस्थां यः कृतवान् असि गर्हिताम् अहं ज्येष्ठा वरिष्ठा च मां त्वं सत्कर्तुम् अर्हसि
मी लहान बहिणींहून श्रेष्ठ आहे—मग मला का सन्मान देत नाहीस, प्रभो? तू मला तुच्छ मानलेस, हे निंदनीय आहे. मी ज्येष्ठ आणि सर्वांत श्रेष्ठ आहे; मला सन्मान करायला पाहिजे.
एवम् उक्तो ऽब्रवीद् एनां दक्षः संरक्तलोचनः
अशी विचारणा केल्यावर, दक्ष रागाने डोळे लाल करून तिला म्हणाला.
त्वत्तः श्रेष्ठा वरिष्ठाश् च पूज्या बालाः सुता मम तासां ये चैव भर्तारस् ते मे बहुमताः सति
माझ्या कन्या ज्या श्रेष्ठ आणि उत्तम आहेत, आणि त्यांचे पती, हे सती, तेच माझ्या दृष्टीने सन्मानास पात्र आहेत.
ब्रह्मिष्ठाश् च व्रतस्थाश् च महायोगाः सुधार्मिकाः गुणैश् चैवाधिकाः श्लाघ्याः सर्वे ते त्र्यम्बकात् सति
ते सर्व ब्रह्मनिष्ठ, व्रतस्थ, महान योगी, अत्यंत धर्मनिष्ठ आणि गुणांनी गौरव करण्यासारखे आहेत—फक्त त्र्यंबक वगळता, हे सती.
वसिष्ठो ऽत्रिः पुलस्त्यश् च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः भृगुर् मरीचिश् च तथा श्रेष्ठा जामातरो मम
वसिष्ठ, अत्री, पुलस्त्य, अंगिरस, पुलह, क्रतु, भृगु आणि मरीचि—हे माझे सर्वश्रेष्ठ जावई आहेत.
तैश् चापि स्पर्धते शर्वः सर्वे ते चैव तं प्रति तेन त्वां न बुभूषामि प्रतिकूलो हि मे भवः
शर्व या सर्वांशी स्पर्धा करतो, आणि तेही त्याच्याशी विरोध करतात; म्हणूनच, मला तुझी इच्छा नाही—भव माझ्याशी प्रतिकूल आहे.
इत्य् उक्तवांस् तदा दक्षः संप्रमूढेन चेतसा शापार्थम् आत्मनश् चैव येनोक्ता वै महर्षयः तथोक्ता पितरं सा वै क्रुद्धा देवी तम् अब्रवीत्
असे म्हणून दक्षाने गोंधळलेल्या मनाने स्वतःला शाप देण्यासाठी, जसे महर्षींनी सांगितले होते, तसेच बोलले. मग देवी रागाने पित्याला म्हणाली.
वाङ्मनःकर्मभिर् यस्माद् अदुष्टां मां विगर्हसि तस्मात् त्यजाम्य् अहं देहम् इमं तात तवात्मजम्
बाबा, मी वाणी, मन आणि कृती यांनी कुठलाही दोष न करता, तरीही तुम्ही मला, तुमच्या स्वतःच्या मुलाला, दोष देत आहात. म्हणून मी हे शरीर सोडतो.
ततस् तेनापमानेन सती दुःखाद् अमर्षिता अब्रवीद् वचनं देवी नमस्कृत्य स्वयंभुवे
मग त्या अपमानामुळे दु:खी आणि असह्य झालेल्या सतीने, स्वयंभूला नमस्कार करून, आदराने अशी वाणी केली.
येनाहम् अपदेहा वै पुनर् देहेन भास्वता तत्राप्य् अहम् असंमूढा संभूता धार्मिकी पुनः गच्छेयं धर्मपत्नीत्वं त्र्यम्बकस्यैव धीमतः
ज्याच्या सामर्थ्याने मी हे शरीर सोडले, त्याच्यामुळे मी पुन्हा तेजस्वी आणि शुद्ध स्वरूपात जन्म घेईन, आणि पुन्हा एकदा बुद्धिमान त्र्यंबकाची धर्मपत्नी होईन.
तत्रैवाथ समासीना रुष्टात्मानं समादधे धारयाम् आस चाग्नेयीं धारणाम् आत्मनात्मनि
तेथेच बसून, संतापलेल्या मनाने तिने आपले चित्त एकाग्र केले आणि अग्नीच्या धारणेत स्वतःच्या अंतर्यामध्ये अग्नी धारण केला.
ततः स्वात्मानम् उत्थाप्य वायुना समुदीरितः सर्वाङ्गेभ्यो विनिःसृत्य वह्निर् भस्म चकार ताम्
मग वायूच्या प्रेरणेने तिने आपला आत्मा उचलला, सर्व अंगांतून बाहेर पडली, आणि त्या अग्नीने तिला राख केली.
तद् उपश्रुत्य निधनं सत्या देव्याः स शूलधृक् संवादं च तयोर् बुद्ध्वा याथातथ्येन शंकरः दक्षस्य च विनाशाय चुकोप भगवान् प्रभुः
सती देवीच्या निधनाची आणि त्यांचा संवाद ऐकून, शूलधारी शंकराने सत्य समजून, दक्षाच्या विनाशासाठी प्रचंड राग केला.
यस्माद् अवमता दक्ष सहसैवागता सती प्रशस्ताश् चेतराः सर्वास् त्वत्सुता भर्तृभिः सह
सती स्तुतीस पात्र असूनही, निमंत्रण न घेता आली आणि दक्षाने तिला तुच्छ केले, म्हणून तुझ्या इतर सर्व कन्या आणि त्यांचे पती हे धन्य झाले.
तस्माद् वैवस्वते प्राप्ते पुनर् एते महर्षयः उत्पत्स्यन्ति द्वितीये वै तव यज्ञे ह्य् अयोनिजाः
म्हणून वैवस्वत मन्वंतर येईल तेव्हा, हे महर्षी तुझ्या दुसऱ्या यज्ञात पुन्हा जन्म घेतील, तेही गर्भाशिवाय.
हुते वै ब्रह्मणः सत्त्रे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः अभिव्याहृत्य सप्तर्षीन् दक्षं सो ऽभ्यशपत् पुनः
ब्रह्मदेवाचा यज्ञ चाक्षुष मन्वंतराच्या मध्ये झाला तेव्हा, दक्षाने सप्तर्षींना बोलावून पुन्हा त्याला शाप दिला.
भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसः
चाक्षुष मन्वंतराच्या मध्ये, प्राचीनबर्हिषाचा नातू आणि प्रचेतसाचा पुत्र असा एक मानव राजा होईल.
दक्ष इत्य् एव नाम्ना त्वं मारिषायां जनिष्यसि कन्यायां शाखिनां चैव प्राप्ते वै चाक्षुषान्तरे
चाक्षुष मन्वंतर येईल तेव्हा, तू दक्ष नावाने मारीषेच्या, म्हणजे झाडांच्या कन्येच्या पोटी जन्म घेशील.
अहं तत्रापि ते विघ्नम् आचरिष्यामि दुर्मते धर्मकामार्थयुक्तेषु कर्मस्व् इह पुनः पुनः
अरे दुर्बुद्धी, तिथेही मी तुझ्या धर्म, काम आणि अर्थ यांच्याशी संबंधित कर्मांत वारंवार अडथळे आणीन.
ततो वै व्याहृतो दक्षो रुद्रं सो ऽभ्यशपत् पुनः
मग दक्षाने असे सांगून पुन्हा रुद्राला शाप दिला.
यस्मात् त्वं मत्कृते क्रूर ऋषीन् व्याहृतवान् असि तस्मात् सार्धं सुरैर् यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः
तू माझ्यासाठी क्रूरतेने ऋषींना कठोर बोललास, म्हणून देवांसह द्विजही यज्ञात तुला अर्पण करणार नाहीत.
कृत्वाहुतिं तव क्रूर अपः स्पृशन्ति कर्मसु इहैव वत्स्यसे लोके दिवं हित्वायुगक्षयात् ततो देवैस् तु ते सार्धं न तु पूजा भविष्यति
तुझ्यासाठी आहुती दिल्यावर, क्रूरा, ते कर्मात पाणी स्पर्श करतील; तू या लोकात युगाच्या शेवटपर्यंत राहशील, स्वर्ग सोडून, आणि देवांसोबत असूनही तुला पूजा मिळणार नाही.
चातुर्वर्ण्यं तु देवानां ते चाप्य् एकत्र भुञ्जते न भोक्ष्ये सहितस् तैस् तु ततो भोक्ष्याम्य् अहं पृथक्
देवतांचे चार वर्ण एकत्र भोजन करतात, पण मी त्यांच्यासोबत खाणार नाही; मी वेगळा भोग घेईन.