एवम् अस्त्व् इति सो ऽप्य् उक्त्वा भगवान् आदिकृत् प्रभुः लोकानां कार्यसिद्ध्यर्थं घर्मवर्षहिमप्रदः
'तसं होईल,' असं म्हणून आदिकर्ता भगवंताने लोकांच्या कार्यसिद्धीसाठी उष्णता, पाऊस आणि गारवा देणारा स्वरूप घेतलं.
ततः सांख्याश् च योगाश् च ये चान्ये मोक्षकाङ्क्षिणः ध्यायन्ति ध्यायिनो देवं हृदयस्थं दिवाकरम्
मग सांख्य, योग आणि इतर मोक्षाची इच्छा असणारे, सर्वजण हृदयात वास करणाऱ्या, दिवाकर देवाचं ध्यान करतात.
सर्वलक्षणहीनो ऽपि युक्तो वा सर्वपातकैः सर्वं च तरते पापं देवम् अर्कं समाश्रितः
ज्याच्यात कोणतीही विशेष चिन्हं नाहीत किंवा जो सर्व पापांनी ग्रस्त आहे, तोही देवता अर्काचा आश्रय घेतल्यावर सर्व पापांवर मात करतो.
अग्निहोत्रं च वेदाश् च यज्ञाश् च बहुदक्षिणाः भानोर् भक्तिनमस्कारकलां नार्हन्ति षोडशीम्
अग्निहोत्र, वेद, आणि भरपूर दक्षिणा असलेले यज्ञ, भानूच्या भक्ती आणि नमस्काराच्या सोळाव्या भागाइतकेही होऊ शकत नाहीत.
तीर्थानां परमं तीर्थं मङ्गलानां च मङ्गलम् पवित्रं च पवित्राणां प्रपद्यन्ते दिवाकरम्
सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ तीर्थ, सर्व मंगलांमध्ये सर्वात मंगल, सर्व पवित्रांमध्ये सर्वात पवित्र — असे दिवाकराचे लोक शरण घेतात.
शक्राद्यैः संस्तुतं देवं ये नमस्यन्ति भास्करम् सर्वकिल्बिषनिर्मुक्ताः सूर्यलोकं व्रजन्ति ते
इंद्रादी देवांनी ज्याची स्तुती केली, अशा भास्कराची जे लोक पूजा करतात, ते सर्व पापांतून मुक्त होऊन सूर्यलोकाला जातात.
चिरात् प्रभृति नो ब्रह्मञ् श्रोतुम् इच्छा प्रवर्तते नाम्नाम् अष्टशतं ब्रूहि यत् त्वयोक्तं पुरा रवेः
ब्रह्मन्, मला खूप दिवसांपासून तुझ्या कडून ऐकायचं होतं, जे तू पूर्वी सूर्याच्या आठशे नावांचं वर्णन केलं होतंस, ते सांग.
अष्टोत्तरशतं नाम्नां शृणुध्वं गदतो मम भास्करस्य परं गुह्यं स्वर्गमोक्षप्रदं द्विजाः
द्विजजनांनो, मी सांगतो त्या भास्कराच्या एकशे आठ गुप्त नावांचं ऐका, जी स्वर्ग आणि मोक्ष देणारी आहेत.
ॐ सूर्यो ऽर्यमा भगस् त्वष्टा पूषार्कः सविता रविः गभस्तिमान् अजः कालो मृत्युर् धाता प्रभाकरः
ॐ, तो सूर्य आहे, अर्यमान आहे, भग आहे, त्वष्टा आहे, पूषा आहे, अर्क आहे, सविता आहे, रवि आहे, गभस्तिमान आहे, अज आहे, काळ आहे, मृत्यू आहे, धाता आहे आणि प्रभाकर आहे.
पृथिव्य् आपश् च तेजश् च खं वायुश् च परायणम् सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधो ऽङ्गारक एव च
तो पृथ्वी आहे, पाणी आहे, तेज आहे, आकाश आहे, वारा आहे, अंतिम ध्येय आहे, सोम आहे, बृहस्पती आहे, शुक्र आहे, बुध आहे आणि अंगारक देखील आहे.
इन्द्रो विवस्वान् दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः ब्रह्मा विष्णुश् च रुद्रश् च स्कन्दो वैश्रवणो यमः
तो इंद्र आहे, विवस्वान आहे, तेजस्वी आहे, शुद्ध आहे, शौरी आहे, शनैश्चर आहे, ब्रह्मा आहे, विष्णू आहे, रुद्र आहे, स्कंद आहे, वैश्रवण आहे आणि यम आहे.
वैद्युतो जाठरश् चाग्निर् ऐन्धनस् तेजसां पतिः धर्मध्वजो वेदकर्ता वेदाङ्गो वेदवाहनः
तो वीज आहे, पचनाची ज्वाळा आहे, इंधनाने पेटणारा अग्नी आहे, तेजांचा स्वामी आहे, धर्माचा ध्वज आहे, वेदांचा कर्ता आहे, वेदांचे अंग आहे आणि वेदांचा वाहन आहे.
कृतं त्रेता द्वापरश् च कलिः सर्वामराश्रयः कलाकाष्ठामुहूर्ताश् च क्षपा यामास् तथा क्षणाः
तो कृतयुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग आणि कलियुग आहे; सर्व देवांचा आधार आहे; काळ, काष्ठ, मुहूर्त, रात्र, याम आणि क्षण या वेळेच्या विभागांचा तो अधिपती आहे.
संवत्सरकरो ऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः
तो संवत्सर घडवणारा आहे, अश्वत्थ वृक्ष आहे, काळाचा चक्र आहे, अग्नी आहे, शाश्वत पुरुष आहे, योगी आहे, प्रकट आणि अप्रकट आहे, आणि सनातन आहे.
कालाध्यक्षः प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः वरुणः सागरो ऽंशश् च जीमूतो जिवनो ऽरिहा
तो काळाचा देखरेख करणारा आहे, प्रजांचा देखरेख करणारा आहे, विश्वाचा कर्ता आहे, अंधार दूर करणारा आहे, वरुण आहे, सागर आहे, अंश आहे, मेघ आहे, जीवन देणारा आहे आणि शत्रूंचा नाश करणारा आहे.
भूताश्रयो भूतपतिः सर्वलोकनमस्कृतः स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिर् अलोलुपः
तो सर्व भूतांचा आधार आहे, भूतांचा स्वामी आहे, सर्व लोकांनी वंदनीय आहे, सृष्टीकर्ता आहे, संहारकर्ता आहे, अग्नी आहे, सर्वाचा आरंभ आहे आणि लोभापासून मुक्त आहे.
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः जयो विशालो वरदः सर्वभूतनिषेवितः
तो अनंत आहे, कपिल आहे, भानु आहे, इच्छा पूर्ण करणारा आहे, सर्व दिशांना पाहणारा आहे, विजयी आहे, विशाल आहे, वर देणारा आहे आणि सर्व भूतांनी सेविला जातो.
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारणः धन्वन्तरिर् धूमकेतुर् आदिदेवो ऽदितेः सुतः
तो मन आहे, सुपर्ण आहे, भूतांचा आदिकारण आहे, अतिशय वेगवान आहे, प्राण धारण करणारा आहे, धन्वंतरी आहे, धूमकेतू आहे, आदिदेव आहे आणि अदितीचा पुत्र आहे.
द्वादशात्मा रविर् दक्षः पिता माता पितामहः स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
तो बारा रूपांचा आहे, रवि आहे, दक्ष आहे, वडील आहे, आई आहे, आजोबा आहे, स्वर्गाचे द्वार आहे, प्रजोत्पत्तीचे द्वार आहे, मोक्षाचे द्वार आहे आणि सर्वोच्च स्वर्ग आहे.
देहकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेयः करुणान्वितः
तो देह निर्माण करणारा आहे, शांतचित्त आहे, विश्वाचा आत्मा आहे, सर्व दिशांना पाहणारा आहे, चल आणि अचल यांचा आत्मा आहे, सूक्ष्म आत्मा आहे, मैत्रेय आहे आणि करुणेने भरलेला आहे.
एतद् वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः नाम्नाम् अष्टशतं रम्यं मया प्रोक्तं द्विजोत्तमाः
अमित तेज असलेल्या सूर्याच्या या आठशे सुंदर नावांचा कीर्तन करण्याजोगा स्तोत्र मी सांगितला आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
सुरगणपितृयक्षसेवितं ह्य् असुरनिशाकरसिद्धवन्दितम् वरकनकहुताशनप्रभं प्रणिपतितो ऽस्मि हिताय भास्करम्
सुर, पितर, यक्ष यांनी सेविला गेलेला, असुर, रात्रभ्रमण करणारे आणि सिद्ध यांनी वंदिला गेलेला, सोन्यासारखा आणि अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या, सर्वांच्या हितासाठी मी भास्कराला वंदन करतो.
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठेत् स पुत्रदारान् धनरत्नसंचयान् लभेत जातिस्मरतां नरः स तु स्मृतिं च मेधां च स विन्दते पराम्
जो कोणी एकाग्रचित्ताने सूर्याच्या उदयावेळी हा स्तोत्र पठण करतो, त्याला पुत्र, पत्नी, धन, रत्ने मिळतात; तो पुरुष जन्मांची आठवण मिळवतो आणि उत्तम स्मरणशक्ती व बुद्धी प्राप्त करतो.
इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्तयेच् छुद्धमनाः समाहितः विमुच्यते शोकदवाग्निसागराल् लभेत कामान् मनसा यथेप्सितान्
जो कोणी शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने या देवश्रेष्ठाच्या स्तोत्राचे कीर्तन करतो, तो दुःखाच्या अग्नीच्या समुद्रातून मुक्त होतो आणि आपल्या मनातील इच्छित सर्व काही प्राप्त करतो.
यो ऽसौ सर्वगतो देवस् त्रिपुरारिस् त्रिलोचनः उमाप्रियकरो रुद्रश् चन्द्रार्धकृतशेखरः
जो सर्वत्र व्यापलेला देव आहे, त्रिपुराचा शत्रू आहे, त्रिनेत्री आहे, उमा प्रिय आहे, रुद्र आहे आणि ज्याच्या शिरावर अर्धचंद्र आहे.
विद्राव्य विबुधान् सर्वान् सिद्धविद्याधरान् ऋषीन् गन्धर्वयक्षनागांश् च तथान्यांश् च समागतान्
ज्याने सर्व देव, सिद्ध, विद्याधर, ऋषी, गंधर्व, यक्ष, नाग आणि इतर जे एकत्र आले होते, त्यांना दूर केले.
जघान पूर्वं दक्षस्य यजतो धरणीतले यज्ञं समृद्धं रत्नाढ्यं सर्वसंभारसंभृतम्
त्याने आधी पृथ्वीवर होत असलेल्या दक्षाच्या यज्ञाचा नाश केला, जो अत्यंत समृद्ध, रत्नांनी भरलेला आणि सर्व आवश्यक वस्तूंनी युक्त होता.
यस्य प्रतापसंत्रस्ताः शक्राद्यास् त्रिदिवौकसः शान्तिं न लेभिरे विप्राः कैलासं शरणं गताः
ज्याच्या तेजामुळे इंद्र व इतर देवता घाबरले, आणि ब्राह्मणांना कुठेही शांतता मिळाली नाही, म्हणून ते कैलासावर आश्रय घेण्यासाठी गेले.
स आस्ते तत्र वरदः शूलपाणिर् वृषध्वजः पिनाकपाणिर् भगवान् दक्षयज्ञविनाशनः
तेथे वर देणारा, त्रिशूळधारी, वृषध्वज, पिनाकधारी, भगवंत, दक्षाच्या यज्ञाचा संहार करणारा विराजमान आहे.
महादेवो ऽकले देशे कृत्तिवासा वृषध्वजः एकाम्रके मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदो हरः
मुनिश्रेष्ठांनो, त्या काळरहित स्थळी, एकाम्र वृक्षाखाली, कातडी घातलेला, वृषध्वज महादेव सर्व इच्छा पूर्ण करणारा हर तिथे आहे.